Bazı borçlular borçlarını vermemek adına farklı yollara başvurabilir. Ancak alacaklının mağdur olmaması için yapılan bu girişimlerin iptal edilmesi mümkündür.

Bu dava ile satış iptal edilebilir böylece alacaklının da borcunu alabilmesi kesinleşebilir.

Tasarrufun İptali Davası Nedir?

Alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla tasarrufta bulunan bir borçlunun bu tasarrufunun iptal edilmesi için açılan davalar tasarrufun iptali davalarıdır.

Yani bir borçlu alacaklısına olan borcunu ödememek adına elinde malların satışını gerçekleştirirse bu satışın iptal edilmesi için alacaklı bu davayı açmalıdır. Tasarrufun iptali davası şu kişilere karşı açılabilir:

• Hakkında icra takibi başlatılmış olan borçluya,
• Borcu olan kişi ile hukuki bir işlemde bulunan kişiye,
• Varsa borçlunun ödeme yapmış olduğu kişiye.

Tasarrufun İptali Davası İçin Şartlar

Bu dava İcra İflas Kanunu’nun 277. Maddesine göre düzenlenmiştir. İlgili kanunda tasarrufun iptali davası açılabilmesi için şu şartların sağlanmış olması gereklidir:

• Bir alacağın söz konusu olması,
• Davacının kesin ya da geçişi aciz vesikası almış olması,
• Borçlu hakkında kesinleşmiş bir icra takibinin olması,
• Borçlanma gerçekleşmesinin ardından tasarrufun yapılmış olması,

Tasarrufun İptali Davasında Görevli Mahkeme

Alacaklı borçlusunun yaptığı tasarrufun iptalini istediği durumda ilgili mahkemeye başvurmalıdır. Bu davalarda görevli ve yetkili olan mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Tasarrufun iptali davası ne kadar sürer sorusunun yanıtı ise mahkemenin yoğunluğu ve sunulan kanıtlara göre değişir.

Alacaklıdan Mal Kaçırma ve Tasarrufun İptali Davasında Zamanaşımı Var Mı?

Tasarrufun iptali davasının açılabilmesi için tasarrufun gerçekleşmesinin ardından belirli bir süre kısıtlaması vardır. Borçlu tasarrufta bulunmasının sonra 5 yıl içerisinde bu tasarrufun iptali istenmelidir. Bu sürenin geçmesi davayı da düşürücü etkiye sahiptir. Yani alacaklıdan mal kaçırma zamanaşımı olarak 5 yıl gösterilebilir. Alacaklı sonrasında herhangi bir mağduriyet yaşamak istemiyorsa bu süreyi dikkatli bir şekilde takip etmelidir.

Alacaklıdan Mal Kaçırma Tapu İptal Davası

Tasarrufun iptali veya BK’nun 19.maddesine göre dava yönünden ise alacaklıdan mal kaçırmak isteyen borçlunun kendi adını gizli tutarak hukuki işlemi kendi hesabına, başka bir kişiye yaptırmasıdır.

Diğer bir anlatımla TBK’nun 19.maddesi gereğince muvazaa hukuksal nedenine dayalı iptal istemine ilişkindir.

Kural olarak 3.kişiler, danışıklı işlem yapılmasından dolayı hakkın zarara uğraması durumunda tek taraflı veya çok taraflı olan bu hukuki işlemlerin geçersizliğini ileri sürebilir. Çünkü danışıklı bir hukuki işlem ile 3.kişilere zarar verilmesi onlara karşı işlenmiş bir haksız eylem niteliğindedir.

Alacaklıdan Mal Kaçırma amacıyla borçlu, elindeki taşınır veya taşınmazlarını alacaklıdan gizli olarak elden çıkarabilir.

Bu malların Alacaklıdan Mal Kaçırma olduğu ispat edilmesi durumunda alacaklı alacağına karşı bu mallardan hak iddia edebilir.

Bu durumda gerek taşınmazların veya varsa aracın, bu aracın satış bedelinin kasko değerinden düşük olması, ayrıca borçlunun mali durumu nedeni ile mal varlığını 3.kişilere devrettiğini, dava konu olacak taşınmaz veya  aracın alacaklıdan mal kaçırmak için danışıklı olarak yapıldığını, İİK’nun 280/4. maddesinin uygulanma koşullarının oluştuğunu belirterek dava açılabilir.

İİK.nun 282. ilgili maddede açıkça belirtilen Tasarrufun iptali davası, borçlu ile hukuksal hareket içinde  olan veya borçlu tarafından ödeme yaptığı kişilere ve mirasçıları karşı açılır.

Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir.  Kötü niyetten maksat, borçlunun durumunun satın alan tarafından bilinmesi veya bilinebilecek durumda olmasıdır. Kötü niyeti kanıtlama yükümlüğü ise davacı alacaklıya düşer.

Kötü niyetin kanıtlanamaması halinde dava İİK’nun 283/2 maddesine göre bedele dönüşür. İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinde çıkması durumunda borç miktarı oranında ödenmesine karar verilir.

Bu ihtimalde 3.kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın o tarihteki gerçek değeridir.

Alacaklıdan Mal Kaçırma Tasarrufun İptali

İİK.nun 282. ilgili maddede açıkça belirtilen Tasarrufun iptali davası, borçlu ile hukuksal hareket içinde  olan veya borçlu tarafından ödeme yaptığı kişilere ve mirasçıları karşı açılır. Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir.

Kötü niyetten maksat, borçlunun durumunun satın alan tarafından bilinmesi veya bilinebilecek durumda olmasıdır. Kötü niyeti kanıtlama yükümlüğü ise davacı alacaklıya düşer.

İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinde çıkması durumunda borç miktarı oranında ödenmesine karar verilir.

Bu ihtimalde 3.kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın o tarihteki gerçek değeridir.

Muvazaa Ve Hileye Dayalı Senetlerin İptali ile Alacaklıdan Mal Kaçırma Tapu İptal Davası

BK. 18 ve 179. maddeler ile İİK 44. maddeki kanun maddeleri zikredilmek suretiyle alacaklıdan mal kaçırmaya yönelik,

Muvazaalı ve hileye dayalı senetlerin tanziminin ve icra takiplerinin iptali ile geçersizliğinin belirtilerek borçlu ve 3.kişiler  arasında düzenlenmiş bonoların muvazaa ve hileye dayalı tanzim edilmiş batıl ve geçersiz bonolar olduğunun tespit ve kabulü ile bonolara ayrışmasız bir nitelikte bağlı icra takibinin iptali için talep edilir.

Diğer makaleler için Ankara Avukat sayfasını ziyaret edebilirsiniz. (Alacaklıdan Mal Kaçırma Tapu İptal Davası)

Haciz yöntemi uygulanarak icra takibi talebi ardından veya öncesinde bu talepten önceki 2 yıl içerisinde borçlu taraf, alacaklısını zorda bırakmak hedefi ile mallarını veya bunların bir bölümünü mülkü dışına alarak, zarar vererek ya da kıymetinde düşüş sağlayarak gerçek durumda mevcudunu başkasının sahipliğine vermesi ya da asıl olmayan borçları ikrar ederek, mevcudunu gerçek dışı şekilde yok etmesi durumunda Ceza hukukunda cezası şöyle belirlenmiştir, 6 aydan başlayarak, 3 yıla kadar çıkabilen hapis cezası ve 1000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılması yönünde bir hüküm bulunmaktadır.

Günümüzde bu tip hususlara ilişkin olarak görülen davalarda yaygın şekilde var olan mal varlıklarına haciz gelmemesi hedefi ile mal varlıklarının satışını gerçekleştirdikleri ya da ‘kağıt üzerinde’ satış işlemi şeklinde göstererek ‘muvazaalı’ şekilde devrini gerçekleştirdikleri de görülür. Borçlu sıfatına sahip olan taraf aynı zamanda da;Bir bölüm borçluların reelde söz konusu olmamasına karşın üçüncü şahıslar ile anlaşma sağlayarak borçlanabiliyor.

Gerçek olmayan nedeni ile hakkına çıkartılan icra takibine itirazda bulunmayarak, takibin kesinlik kazanmasını mümkün sağlayarak, gerçek alacaklılardan evvel mal varlıklarına haciz koydurmak şeklinde bir yaklaşım ile gerçek alacaklılarının icra uygulamasını önlemek hedefli eylemlerde de bulunulabiliyor.

İcra İflas Kanununun 331. Maddesi çerçevesinde borçlu tarafında söz konusu yasa dışı eylemleri ve hareketleri için hapis  ve adli para cezası uygulama ile alacaklı tarafın takip hukukundan doğan haklarının koruma altına alınmasını sağlamaktadır.

Borçlu tarafın İcra İflas Kanunu kapsamında belirtilmiş olan dönem içerisinde mal varlığının durumunda düşüş teşkil etmek hedefi ile gerçekleştireceği her tip bir yaklaşımın, kanun dahilinde belirtilen suç kapsamında bulunduğu belirtilmediğine dikkat edilmesi gerekir.

Borçlu kişinin alacaklısını zarara uğratmak hedefi ile gerçekleştirmiş olduğu eylemlerinin bulunması, suçun meydana gelebilmesi için gereklilik teşkil eden koşulların en önemlisini oluşturur. Bu sebep ile de borçlu tarafın İcra İflas Kanununun 331. Maddesi çerçevesinde ceza alabilmesi için ‘kötü niyet’ sahibi olması gerekliliği bulunur.

Alacaklıyı Zarar Uğratma Suçu Ceza Koşulları

Kanun dahilinde söz konusu suç eyleminin oluşabilmesi için borçlu tarafından malların her birinin veya bir kısmının mülkiyetinden uzaklaştırması ya da zarar vermesi veya bu malların değerlerinde düşüş oluşturacak şekilde eylemde bulunarak veya gizleme yöntemine başvurarak muvazaa yöntemini kullanarak başkası adına geçirmesi fiillerinden birisinin meydana gelmiş olması gerekliliği bulunuyor.

Borçlu tarafından malın veya malların görünüşte elinden çıkarmış olması hali de mevcudun düşürülmesi niteliği taşımaktadır. Borçlu, malını gerçek değerinin oldukça altında olan bir rakam üzerinden satmış ya da yok etmesi durumları da mal varlığını muvazaalı satış ile devretmesi de mevcudun azaltılması kapsamı dahilinde bulunmaktadır.

Yargıtay Kararı – Alacaklıyı Zarara Uğratma Suçu