Arabuluculuk, ihtiyari ve zorunlu olmak üzere iki temel alt başlık altında incelenir. İhtiyari arabuluculuk, tarafların kendi istekleriyle seçtikleri bir yöntemken, zorunlu arabuluculuk, bazı hukuki uyuşmazlıkların çözümü için önceden belirlenmiş bir dava şartı olarak belirir.

Bu sistem sayesinde, taraflar dava yoluna gitmeden önce uyuşmazlıklarını daha hızlı ve daha az maliyetli bir şekilde çözme şansı bulurlar.

Hangi Uyuşmazlıklar İçin Arabulucuya Başvurulur?

Arabulucuya başvurulabilecek uyuşmazlıklar, genellikle özel hukuk alanına giren ve tarafların serbest tasarruf yetkileri dahilinde olduğu konuları kapsar. Bu, kamu düzeni ile çatışmayan ve tarafların üzerinde anlaşmaya varabilecekleri meseleleri ifade eder. Bu tür uyuşmazlıklar arasında;

Ticaret Hukuku ve Sigorta Hukuku Kapsamındaki Uyuşmazlıklar: Ticari işlemler, ortaklıklar, sigorta anlaşmazlıkları gibi konular.

Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri: Kazalar, haksız fiiller sonucu ortaya çıkan zararlar ve bunların tazminatı ile ilgili uyuşmazlıklar.

Miras Hukuku: Miras bırakanın vasiyeti, mirasın paylaşımı gibi konular.

Boşanma Sonucu Mal Paylaşımı: Boşanma işlemi sonrası tarafların mal varlıklarının paylaşımı.

Gayrimenkul ve İnşaat Hukuku: Taşınmazlar üzerindeki hak iddiaları, inşaat sözleşmeleri ve anlaşmazlıkları.

Tüketici Hukuku: Tüketicinin korunması ile ilgili uyuşmazlıklar, satın alınan ürün veya hizmetlerle ilgili sorunlar.

İş Hukuku: İşçi ve işveren arasındaki anlaşmazlıklar, iş sözleşmeleri, tazminat hakları gibi konular.

Arabuluculuk Faaliyetine Elverişli Olmayan Konular Nelerdir?

Her ne kadar arabuluculuk pek çok uyuşmazlık için etkili bir çözüm yolu olsa da, tüm konularda uygulanabilir değildir. Arabuluculuk, tarafların serbestçe tasarruf edemeyecekleri, genellikle kamu düzenini ilgilendiren konularda kullanılamaz. Bu kapsamda arabuluculuğa elverişli olmayan bazı örnekler şunlardır:

Nüfus Kaydının Düzeltilmesi veya Değiştirilmesi: Kişisel durumların resmi kayıtlara işlenmesi gibi kamu düzeni ile doğrudan ilgili konular.

Ceza Davaları: Suç teşkil eden eylemler ve bunların yargılanması.

Boşanma Davaları: Boşanma işlemi kendisi, arabuluculuk ile çözümlenemez ancak sonucuna bağlı meseleler ele alınabilir.

Velayet ve Vesayet: Çocukların velayeti veya yetişkinlerin vesayeti gibi aile hukukunu ilgilendiren konular.

İptal Davaları ve İdari Yargı İşlemleri: Devletin idari kararlarına karşı açılan davalar.

Vergi Hukuku: Vergi ile ilgili uyuşmazlıklar, devletin alacakları gibi konular.

İş Kazalarının Tespiti ve Hizmet Tespiti: İş kazaları ve çalışma koşullarının tespiti ile ilgili konular.

Aile İçi Şiddet İddiaları: Aile içi şiddet vakaları ve bunların çözümü.

Arabuluculuk, doğru koşullar altında, taraflar için zaman ve maliyet açısından avantajlı bir çözüm yöntemi sunar. Ancak, arabuluculuğun uygulanabilirliği, uyuşmazlığın niteliğine ve kamu düzeninin gerekliliklerine bağlıdır. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri, özel hukuka ait konularda arabuluculuğun kullanılması mümkündür, ancak kamu düzenini ilgilendiren veya tarafların serbest tasarruf yetkilerinin olmadığı konularda arabuluculuk yolu tercih edilemez.

İş Kazasında Arabulucu Olması Zorunlu mu?

Meslek hastalığı ve kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talebi davaları ile birlikte bu durumlara bağlı olarak açılan iş göremezlik tespiti, itiraz ve rücu davaları için, dava öncesinde arabuluculuk başvurusunda bulunma zorunluluğu bulunmuyor.

Arabuluculuk Görüşmesi Nedir? Kimler Katılabilir?

Arabuluculuk toplantısı, tarafların arabulucu önünde ilk kez bir araya geldikleri ilk görüşmedir. Bu görüşmede arabulucu taraflardan detaylıca bilgi alır ve aldığı bilgiler neticesinde arabuluculuğu kısa süre içerisinde olumlu bir şekilde sonlandırmaya çalışır.

Arabuluculuk görüşmesine anlaşmazlığın tarafları, avukatları veya kanunen seçtikleri temsilcileri ve tarafların rızası dahilinde uyuşmazlığın çözümüne katkıda bulunabilecek uzman kişiler katılabilirler.

Arabuluculuk Başvurusu Nereye Yapılmalıdır?

Arabuluculuk başvuru süreci, arabuluculuk bürolarına edilen müracaat sonrası başlar, bazı küçük şehirlerde arabuluculuk merkezleri olmamasından dolayı Yazı İşleri Müdürlükleri, başvuru noktasıdır.

Arabulucu başvurusu için taraflardan herhangi bir arabulucu ücreti talep edilmezken, başvuru sonrası arabuluculuk süreci içerisindeki ücretler taraflara bildirilir

Trafik kazalası sonrası Tazminat talepleri zorunlu olarak öncelikle sigorta şirketine başvurulur. Sigorta şirketi talep edilen tazminat miktarını ödemez ise yada eksik ödeme yapması halinde Sigorta Tahkim kuruluna başvuru yapılır.

Peki Sigorta şirketine veya Sigorta tahkime başvurulduğu halde Trafik kazası arabuluculuk başvurusu yapılır mı? Trafik kazaları nedeniyle sigorta şirketlerine açılacak davalar Ticari davalardır. Ticari davalarda ise dava açılmadan önce Arabuluculuk başvurusu yapılması zorunludur. Dolayısıyla Trafik kazası arabuluculuk başvurusu her aşamada yapılabilinir.

Arabuluculuk Ne Zaman Başladı?

Arabuluculuk mesleğinin başlangıcı konu ile ilgili yasanın zorunlu hale getirilmesi ile başladı diyebiliriz. Bundan önce de var olan arabuluculuk mesleği 2018 yılının Ocak ayı ile birlikte popülerlik kazandı.

Bu yasaya göre bazı davalar görülmeden önce mutlaka ara bulucuya başvurmak gerekiyor. Söz konusu davalarda arabuluculuk avukatına başvurmadan dava görmeye çalışanların davası usulen reddedilmiş oluyor.

Arabulucular Ne Yapar?

Ara buluculuk mesleğini yapan kişiler hukuk mezunu olmalıdır. Bunun yanı sıra Adalet Bakanlığı’nın yapmış oldukları sınavları başarı ile vermeyen, mesleğinde en az 5 sene kıdem elde etmeye kişilerin ara buluculuk yapması mümkün değildir.

Adından da anlaşılacağı üzere ara bulucuların taraflar arasında uzlaşma sağlaması gerekmektedir. İş hukuku ve Ticari davalarda arabulucuya başvuru yapılması zorunludur. Fakat her dava türünde bir ara bulucu olması zorunluluğu bulunmaz. İş kazası ve meslek hastalığı davalarında ara buluculardan yardım alınmaz. Fakat:

• Kıdem tazminatı
• İhbar tazminatı
• Pirim
• Ücret
• Hafta tatili ücreti
• Ulusal bayram tatili ücreti gibi davalarda muhakkak ara bulucuya başvurmak gerekiyor.
• Trafik kazası arabuluculuk
• Ticari davalarda arabuluculuk zorunludur.

Arabuluculuk Nasıl Başvurulur?

Arabuluculuğa başvurmanın yolu arabuluculuk siciline kayıtlı birini bulmaktan geçiyor. Arabuluculuk özel hukuka dair bir uyuşmazlığın yaşandığı durumlarda tarafların seçtikleri tarafsız aynı zamanda uzman olan üçüncü bir kişinin hakemliğinde davaya gerek duyulmadan uyuşmazlığı çözüme kavuşturulmasıdır.

Uyuşmazlığın çözülebilmesi için görevlendirilecek kişi Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı’nda bulunan arabuluculuk listesinden seçilebilir. Eğer taraflar arabulucu konusunda anlaşmaya varamazsa da arabuluculuk bürosu hakemlik yapacak bu kişiyi kendisi görevlendirebilir.

Arabuluculuk Çeşitleri Nelerdir?

Arabuluculuk zorunlu ve ihtiyari olmak üzere iki çeşittir. Bazı uyuşmazlıkların yaşandığı durumlarda mahkeme dava açmadan önce arabulucuya gidilmesini zorunlu kılmaktadır.

Zorunlu arabuluculuğa söz konusu olan çekişmeler arabulucunun eşliğinde çözüme kavuşturulması yüksek olan sorunlardır. Bunun için de ilk olarak zorunlu arabulucu başvuruş formu doldurulmalı ve bir arabulucu seçilmelidir.

Bir diğer arabuluculuk ise ihtiyari olandır. Bunda tarafların arabulucuya gitmeleri mahkeme tarafından zorunlu tutulmamıştır. Fakat kişiler sorunlarını çözüme kavuşturabileceklerine inandıkları durumlarda kendi istekleriyle arabulucuya başvurur. Arabulucuya rağmen çekişme sonuca vardırılamazsa da dava açılmasına karar verilebilir.

Arabuluculuk Ne Kadar Sürede Sonuçlanmalı?

Arabuluculuk sonuçlanma süreci 3 haftadır. Bu süre arabulucunun görevlendirilmesinin hemen ardından başlar.

Arabulucu bu süreyi bir hafta daha uzatabilme hakkına sahiptir. Fakat bu süre içerisinde arabuluculuk süreci olumlu ya da olumsuz tamamlandırılmalıdır. Anlaşmaya varılamazsa da arabuluculuk sonrası dava süreci başlatılmalıdır.

Anlaşmaya neden olan konuya göre başvurulacak olan mahkeme de değişebilir.

Örneğin işçi ve işveren arasında bir çekişme varsa bunun için İş Mahkemesi’ne Ticari alacak ve ticari uyuşmazlıklarda ise Ticaret Mahkemesine başvurulmalıdır.

Arabuluculuk Toplantıların İşleyişleri

Arabuluculuk toplantılarında taraflar bizzat bulunmak durumundadır. Toplantıya katılamayacak olan kişiler Trafik kazası avukatı bunun için görevlendirebilir.

Eğer bir tarafın kendisi ve avukatı ilk toplantıda yer almazsa bunun için bir mazeret sunmalıdır. Şayet taraflardan birisi ilk toplantıya mazereti olmaksızın katılmazsa ve görüşmeler sonucunda anlaşma olmasa bu durum arabulucu tarafından mahkemeye iletilir.

Bu da toplantıya katılmayan tarafın aleyhine olacak bir durumdur. Arabuluculuk görüşmelerine kimler katılabilir sorusunun cevabı ise arabulucunun ve tarafların izni olan herkestir. Şayet taraflar ve arabulucu izin verirse herkes bu görüşmelerde bulunabilir. Arabuluculuk süreci en geç