Boşanmada Çoçuğun Velayeti Kime Verilir?

Velayet kavramı; çocuk bireylerin kollanması, sağlıklı bir şekilde büyütülmesi yeri geldiğinde bireyin temsil edilmesi anlamına gelmektedir. Medeni Kanun hükümlerince aralarında anlaşmazlık olan ve boşanma davası bulunan eşlerin çocuklarının velayetlerinin belirlenmesinde hakimler yetkili kılınmıştır.

Genel olarak velayet verilirken hakimler çocukların yaş aralıklarına dikkat etmektedir.

•         0-4 yaş aralığında bulunan bireyin anne bakımına çok fazla ihtiyacı olmasından dolayı bu yaş aralığında velayet genel olarak anneye verilmektedir.

•         4-7 yaş aralığında anne bağlılığı azalsa da yine de bu aralıkta da daha fazla velayetler anneye verilmektedir.

•         7-12  yaş aralığında bireylerin gelesceğinin kimin tarafından daha iyi bir şekilde sunulacağı hesaplanır ve velayet daha çok bunun üzerinde durularak verilir.

•         12 yaş üstü bireylerin velayet durumlarında daha çok bireylerin fikirleri alınarak karar verilir.

Yargıyat 2. Dairesinin Velayet Hakkında Emsal Kararı

Yargıtay 8 yaş ve üstü bireylerin velayet davalarında kararın bireyin görüşü sorularak verilmesi yönünde karar vermiştir. İstanbul’da boşanma davası sonucu ayrılan çiftin, 8 yaşındaki çocuğun velayeti babaya verilmiştir. Ancak anne bu duruma itiraz ederek kararı temyize götürmüştür.

Davacı Yargıtay’a sunduğu beyanda çocuğun babası tarafından korkutularak yalan bir ifade söylemesine sebep olduğunu söylemiştir. Annesinin bireyi dövdüğü şeklinde beyanı üzerine yerel mahkeme çocuğun velayetini babaya vermiştir.

Temyiz davasında velayeti elinde bulunan baba eski eşinin başka erkekler ile görüştüğünü ve çocuğun gelişim psikilojisini bozacak davranışarı bulunduğunu idda ederek bir savunma oluşturmuştur. Tüm bunlar neticesinde 6. Aile mahkemesi velayetin baba da kalmasını öngören görüşünü yinelemiştir.

Karar temyize götürüldüğünde Yargıtay  8 yaş ve üzeri bireylerde velayet hakkının verilmesinde bireyin görüşüne danışılarak verilmesini istemiştir. Söz konusu velayet davalarında ki asıl amacın bireyin yararı olduğu vurgulanarak, anne ve babanın anlaşamadığı durumlarda çocuğun görüşü alınarak kararın verilmesinin daha uygun olacağına hükmetmiştir. Çocuğun yararı bazen bireyin görüşünün aksine de olabileceği unutulmamalıdır.

Çocuğun Üstün Yararı İlkesi Esastır!

Velayet davalarında hakim tarafından verilen karar da esan olan çocuğun üstün yararı ilkesidir. Burada dikkat çekilen konu çocuğun menfaatidir. Birçok boşanma davasında eşler arasında boşanmadaki kusurlar gibi durumlar ön planda olurken velayette bunun bir önemi yoktur.

Önemli olan çocuğun ahlaki, bedeni ve fikri olarak en iyi şekilde gelişmesi için gerekli ortamı ve koşulları sosyal, ekonomik ve kültürel olarak sağlanabilmesidir. Hakim verdiği karar da anne ve babanın çıkarları, boşanmadaki kusurları, maddi imkanları gibi durumlar yerine çocuğun anne veya babadan hangisinde daha iyi şartlar altında yaşayacağıdır.

Yargıtay Tarafından Alınmış Emsal Karar Örnekleri ve Konuları

• Velayet belirlenirken kardeşlerin kişisel gelişimleri için ayrılmamaları önemlidir. Bu durum çocukların kişisel gelişimlerini etkiliyebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi konuyla ilgili karar alınmıştır.
• Çocuğun bundan önce yaşadığı çevreden koparılmaması konusuna dikkat edilmelidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararında çocuğun gelişimi için alışmış olduğu insanlar, çevre, okul ve öğretmeninin önemli olduğu belirtilmiştir.
• Burada özellikle çocuğun bir sosyal çevreye ait olması ve bu durumun değişmesinin gelişimine etkisi vurgulanmıştır. Bu kararda da uzun süredir baba ile yaşayan çocuğun velayeti yukarıda belirtilen durumlar göz önünde bulundurularak babada kalmasına tekrar karar verilmiştir.
• Çocuğun yaşı anne veya babasında kalması için en önemli noktalardan biridir. Yaşı çok küçük olan çocuğun velayeti anneye bırakılmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 25/02/2016 tarihli 2016/832 E, 2016/832 K kararında çocuğun yaşı göz önünde bulundurularak annesine verilmesi ön görülmüştür.

Aşağıda, velayet davalarında hakimlerin odaklandığı başlıca konular ve ilgili süreçler incelenmiştir.

Hakimler Çocuğun Velayetine Karar Verirken En Çok Neye Dikkat Eder?

Hakim, velayet kararını verirken çocuğun ailevi, sosyal ve kişisel durumundaki olası olumsuz etkilere öncelik verir. Çocuğun üstün yararı, hakimin değerlendirmelerinin merkezinde yer alır. Bu, çocuğun fiziksel sağlığından eğitimine, psikolojik durumundan sosyal ilişkilerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

Velayet İçin Çocuğa Kaç Yaşında Sorulur?

Velayet davalarında çocuğun ifadesinin alınması 8 yaşından itibaren mümkündür. Bu yaş ve üzerindeki çocukların ifadeleri, çocuğun psikolojik durumuna zarar vermeden, genellikle bir pedagog eşliğinde alınır. Yargıtay, 8 yaş ve üstü çocukların velayet kararlarındaki görüşlerinin önemini vurgulamıştır.

Kardeşlerin Velayetinin Farklı Taraflara Verilir mi?

Velayet kararlarında, kardeşlerin birbirinden ayrılmaması genel bir prensip olarak kabul edilse de, çocukların her birinin üstün yararına en uygun olan durum dikkate alınır. Yargıtay, çocukların birbirinden ayrılmasının istisnai durumlar dışında tercih edilmemesi gerektiğini belirtmiştir.

Çocuğun Velayetine Nasıl Karar Verilir?

Velayet kararlarında, hakim re’sen araştırma yapar ve anne-babayı dinler. Çocuğun menfaatine en uygun olan kararı vermek için çocuğun kendisiyle de görüşebilir. Velayetin kime verileceğine dair karar, çocuğun üstün yararını gözeterek verilir.

Çocuk İsterse Velayet Değişir mi?

Velayet kararları kesin ve değişmez değildir. Türk Medeni Kanunu’na göre, değişen koşullar göz önünde bulundurularak, hakim velayet düzenlemesini değiştirebilir. Çocuğun isteği, bu değişiklik kararlarında önemli bir faktör olabilir.

Velayet Davasında Pedagog Ne Sorar?

Pedagoglar, velayet davalarında anne-baba ile görüşmelerinde, boşanma sonrası hayat düzeni, mali durum ve çocukla ilişkileri hakkında sorular sorar. Pedagog, çocuğun velayetini almak isteyip istemediklerini ve çocuğun üstün yararını sağlayacak koşulları değerlendirir.

Mahkeme Çocuğu Kaç Yaşına Kadar Anneye Verir?

Çocukların velayeti, yasal olarak belirli bir yaşa göre anneye ya da babaya verilmez. Çocuğun üstün yararı gözetilerek, herhangi bir yaşta velayet babaya da verilebilir. Ancak, genellikle 0-7 yaş arası çocuklar için annenin velayeti tercih edilir.

Velayet Hangi Durumlarda Babaya Verilir?

Çocuğun sağlığı, eğitimi veya ahlakı açısından tehlike oluşturan durumlar söz konusu olduğunda, çocuğun üstün yararı babanın velayetine işaret ediyorsa, çocuğun kendisi babayla yaşamak istediğini beyan etmişse veya annenin velayet görevini kötüye kullandığı tespit edilirse, velayet babaya verilebilir.

Velayet davaları, çocuğun üstün yararını gözeterek titizlikle yürütülür. Hakimler, kararlarını verirken çocuğun fiziksel, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarını öncelikli olup her çocuğun benzersiz durumunu dikkate alır. Bu süreçte, pedagoglar gibi uzmanların görüşleri ve çocuğun kendi tercihleri de önemli rol oynar.

Yargıtay : Çocuğun Velayet Fikri Sorulmalı

Açılan bir velayet değiştirilme davasında hâkimin, idrak çağındaki çocuğun fikrini almadığı gerekçesiyle karar iptal edildi. Çift 2016 yılında boşandı ve hâkim çocuğun velayetini babasına verdi. Daha sonra annenin açmış olduğu Velayet Değiştirme Davası ile iki çocuğun velayeti annesine verildi ve her bir çocuk için 250 TL nafaka ödenmesine karar verildi.

“Annemle yaşamak istemiyorum” Bir süre babasını ziyarete giden 2004 doğumlu E. Annesiyle yaşamak istemediğini söyledi. Ardından ondan bir yaş küçük kardeşi de annesi tarafından babasının yanına gönderildi. Baba, o sıra evli olduğunu ve maddi gücünün de çocuklara bakabilecek kadar yerinde olduğunu ve çocuklar için ödediği nafakanın kaldırılması yönünde dava açtı.

“Çocuklarıma karşı beni kötülediler” Anne ise savunma dilekçesinde, babanın çocuklara bakamayacağı için velayeti aldığını yazdı. Devamında ise H.’nin babasının yanına gittiği sırada annesi aleyhinde konuşulup ona iftira atıldığını ama çocuğun bunlara inanmayıp geri döndüğünü yazdı. Annenin söylediklerine göre, küçük çocuk E.’nin yaşının küçük olduğu için babasının söylediklerine inanmış ve babasıyla kalmaya devam etmiştir.

Ayrıca annenin iddialarına göre eski eş, çoktandır nafaka borçlarını ödemiyor, bu davayı da nafaka ödemekten kurtulmak için açıyordu. Açılan dava sonucunda ise küçük E.’nin velayeti yeniden babasına verilmiş, onun için hükmedilen iştirak nafakası kaldırılmıştı.

Anne, iki kardeş birbirlerinden ayrıldıktan bir süre sonra E.’nin annesine ve kardeşine karşı kışkırtıldığını iddia etti. Baba ise bu süre içinde diğer çocuğu aramamış, onunla ilgilenmemişti. Sonunda kardeşlerin birbirinden koparılmasına, çocuğun anneye düşman edilmesine neden olan mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

“Çocuğun görüşüne önem ve değer verilmelidir.”

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin 12. maddesi iç hukuk tarafından yeterli idrake sahip olduğu kabul edilen çocuklara, kendilerini ilgilendiren davalarda görüşlerini ifade etmeye olanak tanınmasını ve görüşlerine gereken önemin verilmesi gerektiğini öngörmektedir.

Velayet hususu, çocukları ilgilendiren konuların en başında gelir. Çocuğun yüksek yararına açıkça ters düşmediği takdirde ifade ettiği görüşe gereken önem ve değer verilmelidir.

Mahkemece yapılan incelemede, velayetinin değiştirilmesine karar verilen E.’ın beyanı mahkeme tarafından bizzat alınmamış, yalnızca uzman pedagog tarafından düzenlenen rapor içeriğine göre çocuğun uzman tarafından alınan beyanı ile yetinilmiştir. İdrak çağında bulunan çocuğun mahkemece dinlenmesi gerekir. Çocuğun tercihinin sorulması, onun yararı adınadır. Kimin yanında kalmak istediğini, çocuğun dile getirmesine izin hatta öncelik verilmelidir. Çocuğun velayet sahibinin değiştirilmesini gerekli kılan bir durumun bulunup bulunmadığı hususunda psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzmanlara inceleme yaptırılarak, rapor alınması ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekir.

Bu yönde araştırma ve inceleme yapılmadan, eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir. “Harç ödenmeden karar verildi.” Davacı, dava dilekçesinde velayetin değiştirilmesi talebinin yanında iştirak nafakasının kaldırılması talebinde de bulunmuştur. Başvurma harcı dava dilekçesinde yer alan tüm istekler için geçerlidir.

Nispi harçlarda karar ve ilam harcının dörtte biri işlem yapılmadan önce peşin ödenir. İştirak nafakasının yıllık bedeli üzerinden hesaplanacak nispi peşin harcı yatırması için davacıya süre verilip, sonucu uyarınca karar verilmesi gerekirken, harç tamamlattırılmadan davanın esası hakkında hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Yargıtay: Yerel Mahkeme Kararına Bozma Vererek Kaldırdı

Verilen karar, idrak çağındaki çocuğun duruşmada dinlenmeden, yetersiz tanık anlatımları ve delil değerlendirmesi yapılmadan verilmiş olmasından dolayı doğru bulunmadı. Sonunda da ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına hüküm verildi.