İş ve işçi hukuku davaları arasında yer alan ücret alacağı kıdem ve ihbar tazminatı davası temel dayanak olarak İş Kanunu düzenlemelerini almaktadır.

Bununla birlikte İş Kanunu’nda açıkça belirtilmemiş hallerde ise Borçlar Kanunu düzenlemeleri esas alınmaktadır. İşçilik tazminatları ise iş ve sosyal güvenlik hukukunda yer almaktadır.

Ücret Alacağı Kıdem ve İhbar Tazminatı Davası

İşveren ve işçi arasında yaşanan hukuki anlaşmazlıklarda en çok ücret alacağı davaları gündeme gelmektedir. İşçilik ücret alacağı, Anayasa ile desteklenmiş yasal bir haktır.

Bu sebeple hiçbir işçiye, karşılıksız çalıştırma yani angarya ile iş yaptırılamamaktadır. Bu konuyla ilgili olarak işçiye, hakkı olan ücretini ödememek İş Kanunu’na göre iş sözleşmesinin haklı nedenlerle fesih edebilme imkânı vermektedir.

Öte yandan işçinin ücret alacağı Yargıtay kararı ile esas alınmıştır. Ücret alacağı davaları birbirinden farklı sebeplerle ortaya çıkmaktadır. Söz konusu davalar şu şekildedir:

• Fazla çalışma (mesai) ücreti davası
• Yıllık izin ücreti davası
• Genel tatil ücreti davası

Söz konusu bütün ücret alacağı davaları iş akdinin sonlandırılmasından itibaren 5 yıllık zaman aşımına tabi tutulmaktadır.

Kıdem Tazminatı Davası

Kıdem tazminatı, bir işçinin 1 yıldan fazla bir süre zarfında aynı işverene bağlı olarak herhangi bir işyerinde çalıştığını ispatlaması dahilinde, iş sözleşmesinin yasaların uygun gördüğü şartlar altında sonlandırılmasıyla aldığı tazminat ödemesine denmektedir.

Kıdem tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. Maddesi ile yasal olarak nitelik kazanmıştır. Söz konusu maddede süresi belirlenmeyen iş sözleşmeleri ile ilgili ihbar önelleri gösterilmiştir.

Kıdem tazminatı davası ne kadar sürer diye merak eden vatandaşlar için açıklamak gerekirse, bu süreyi öngörmek ne yazık ki mümkün değildir. Dava konusuna göre, davaya konu olan tarafların çokluğuna ve dava delillerinin toplanmasına göre bu süre uzunluk göstermektedir. Genel olarak ortalama 2-3 yılda kıdem tazminatı davaları sonuçlanmaktadır.

İhbar Tazminatı Davası

İşverenin ya da işçinin, İş Kanunu’nda belirtilen yazılı bildirim sürelerini dikkate almadan iş sözleşmesini feshetmesi sebebiyle mağdur olan tarafın karşı taraftan ödeme aldığı davalara ihbar tazminatı davası denmektedir.

Ücret Alacağı Kıdem ve İhbar Tazminatı Davası, İşçinin Ücretinin ödenmemesi, geçen ödenmesi, işçi açısından iş sözleşmesini haklı nedenle fesih etme hakkı vermektedir. İşçinin İş sözleşmesini maaşlarının ödenmemesi veya geç ödenmesi nedeniyle fesih etmesi durumunda İşveren işçinin ödenmeyen maaşını, kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür.

Ücret Alacağı ve Kıdem Tazminatını ödenmemesi durumunda İş mahkemesine dava açılmak suretiyle hak etmiş olduğu, ücret alacağını, kıdem tazminatını bilirkişi tarafından hesaplanarak mahkeme kararı ile alabilmektedir.

Ücretin Ödenmesi MADDE 406 – Aksine adet olmadıkça, işçiye ücreti her ayın sonunda ödenir. Ancak, hizmet sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle daha kısa ödeme süreleri belirlenebilir.

Daha kısa bir ödeme süresi kararlaştırılmamışsa veya aksine durum yoksa aracılık ücreti her ayın sonunda ödenir. Ancak, işlemlerin yapılması altı aydan daha uzun bir süre gerektirdiği takdirde, aracılık ücreti asıl ücrete ek olarak kararlaştırılmışsa, yazılı anlaşmayla ödeme daha ileri bir tarihe bırakılabilir.

Asıl ücrete ek olarak üretilenden pay verilmesi öngörülen hallerde, ürün payı belirlenir belirlenmez, cirodan veya kârdan pay verilmesi kararlaştırılan hallerde ise payın, hesap dönemini izleyen en geç üç ay içinde belirlenerek ödenmesi şarttır. İşveren, işçiye zorunlu ihtiyacının ortaya çıkması halinde ve hakkaniyet gereği ödeyebilecek durumda ise, hizmetiyle orantılı olarak avans vermekle yükümlüdür.

4857 sayılı İş Kanununun 120. maddesi hükmüne göre 1475 sayılı yasanın 14. maddesi halen yürürlükte olduğundan, kıdem tazminatına hak kazanma ve hesap yöntemi bakımından iş yeri devirlerinde belirtilen hüküm uygulanmalıdır.

İş yerini miras yoluyla intikali de, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 599. maddesinde düzenlenmiş, sözü edilen hükümde mirasçıların miras bırakanın ölümü ile mirasa bir bütün olarak hak kazanacakları açıklanmıştır.

Yargıtay Kararı – Ücret Alacağı Kıdem ve İhbar Tazminatı Davası

İŞÇİLİK ALACAKLARI DAVASI – DAVACININ EMSAL ÜCRET ARAŞTIRMASI SONUCU TAZMİNAT VE ALACAKLARINA ESAS ÜCRETİN BELİRLENDİĞİ – ÖDENMEYEN ÜCRET ALACAKLARININ BU MİKTAR YERİNE HATALI NET ÜCRETTEN HESAPLANMASI – HÜKMÜN BOZULDUĞU

ÖZET: Davacı, ….tarihleri arasında davalı işyerinde mobilya imalat ustası olarak çalıştığını, davacının son net ücretinin … TL olduğunu, işyerinde yemek ve servis hizmetinin bulunduğunu, iş sözleşmesinin ücret ve bir kısım işçilik alacaklarının ödenmemesi nedeniyle haklı sebeple feshedildiğini ileri sürerek,

Kıdem tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, ücret ve asgari geçim indirimi alacağını talep etmiştir. Davacının emsal ücret araştırması sonucu tazminat ve alacaklarına esas ücretin net …. TL olduğunun kabul edilmesine rağmen, ödenmeyen ücret alacaklarının bu miktar yerine … TL net ücretten hesaplanarak ve hüküm altına alınması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Makalemizde Ücret Alacağı Kıdem ve İhbar Tazminatı Davası konusu yer almıştır. Diğer bilgilendirici makaleler için Ankara Avukat ve Kıdem Tazminatı Avukatı sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.

Ücret alacağı davaları kıdem ve ihbar tazminatı gibi davalar ile birlikte fazla mesai ücret alacağı, hafta tatili ücreti gibi iş sözleşmesinden kaynaklanan dava konularındandır.

Ücret alacağı davası işçinin çalışarak elde ettiği ücretlerin ödenmemesi durumunda dava konusu olmakta ve işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlık dava açılarak çözümlenmektedir.

Ücret Alacağı Davası Konuları

İşçi ve işveren arasında iş sözleşmesinden kaynaklanan pek çok uyuşmazlık dava konusu yapılabileceği gibi fazla mesai ücreti alamamak gibi eksik ücret alacağı davaları da iş mahkemesi dava konuları arasındadır. Ücret alacağı davaları;

• İşçinin çalıştığı günlerin ücretini alabilme hakkı,
• Fazla mesai ücreti,
• Yıllık izin ve hafta tatili ücret hakkı,
• Resmi izin ve dini bayramlar ile ilgili ücret hakkı,
• İşçinin haklı bir sebebe dayanarak iş akdini feshetmesi halinde hak ettiği kıdem, ihbar tazminatı gibi hakları,
• Sigortalı çalışma hakkı,
• Mola hakkı

Gibi iş kanunundan kaynaklanan kapsamlı haklardan oluşmakta ve bu konuda işveren sorumlu tutulmaktadır.

Ücret Alacağı Davası Dilekçesinin Hazırlanması

Ücret alacağı davaları işçi alacağı dava dilekçesi örneği ile iş mahkemesine dava açılması suretiyle gerçekleşmektedir. Dava açmadan önce alacağın tahsili için arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabulucudan herhangi bir sonuç alınamaması halinde dava dilekçesi;

• Davalı, davacı kimlik bilgileri, adresleri varsa avukata ait bilgiler,
• Dava açılacak mahkeme,
• Dava konusu,
• Davaya konu olay anlatımları, deliller, tanıklar
• Netice ve talep

Bölümlerinin eksiksiz ve anlaşılır bir şekilde hazırlanmasıyla gerçekleştirilir. Dava dilekçesinde davaya konu olan ücretin alınamadığına dair ispat yükümlülüğü dava açana bırakıldığından iş hukukunda uzman avukatlık bürolarıyla çalışılmasında fayda vardır. Ücret alacağına ilişkin tüm deliller dava açılırken mahkemeye sunulmalı işverenin haksız fiili kanuna uygun her türlü delille ispatlanmaya çalışılmalıdır.

Ücret Alacağı Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme

Ücret alacağı davalarında genel görevli mahkeme iş mahkemesidir. Fakat iş ve işveren arası uyuşmazlıkların daha etkili bir şekilde çözümlenmesi için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk uygulaması getirilmiştir.

Maaşını alamadığından veya herhangi haklı bir gerekçeyle işten ayrıldığından bahisle dava açmak isteyen işçi dava açmadan önce arabulucuya başvurarak alacağını talep etmek zorundadır. İş akdinin haksız yere feshi ya da işten haklı yere ayrıldıktan itibaren 30 gün içinde arabulucuya başvurmak zorunludur.

Arabuluculuk uygulamasında anlaşma sağlayamayan işçi arabulucuda anlaşılamadığına dair tutanaktan itibaren 15 gün içinde ücret alacağı davası için iş mahkemesine dava açabilir. İş mahkemesinde yetkili mahkeme ya davalı işverenin ya da davacı işçinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki iş mahkemesidir.

Ücret Alacağı Davalarında Zamanaşımı

İşçi ve işveren arası uyuşmazlıklarda zamanaşımı süreleri hak kaybına neden olacağından süresi içinde ücret alacağı davası açmak zorunluluk arz etmektedir. Ücret alacağı zamanaşımı açılacak davanın türüne göre farklı zamanaşımı sürelerine tabidir.

İşçilere ait ücret alacağı davaları iş kanununda düzenlenmekte ve iş kanunu 32. Maddeye göre yolluk, ikramiye, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti gibi ücret alacakları 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Ücret alacağında dava zamanaşımının başlaması ücretin hakkedildiği tarihten itibaren başlamakta ve işten ayrıldıktan sonra bu ücretleri talep etmek mümkün olmamaktadır. Örneğin 2019 yılında işten ayrılan ve 10 yıldır aynı işyerinde çalışan bir işçi yalnızca 2014 yılına kadar olan ücret alacaklarını dava konusu yapabilmektedir.

İş sözleşmesinden kaynaklanan ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası gibi davalarda ise 10 yıllık zamanaşımı öngörülmüş ve işten ayrıldıktan itibaren bu süreler işlemeye başlamaktadır.

Ücret Alacağı Davası, ülkemizde zaman zaman yaşanan ekonomik sıkıntılar işverenlere de yansıması sonucu, işverenin ekonomisinin bozulmasına ve nakit sıkışıklığa sebep olmaktadır.

İş hukukunda ücret, işçinin sigortalı olarak, işverenin belirlediği yapmış olduğu işe karşılık ödenen parasal miktardır.

İşçi ücretleri, çalışmış olduğu 30 günün sonunda adına açılmış maaş hesabına ödenir. Eskiden 10 kişiye kadar bankaya yatırılma kuralı yeni çıkan düzenleme ile bu kaldırılmış olup tüm ücretler banka kanalı ile ücret olarak ödenmesi zorunlu hale gelmiştir.

İşverenin İşçiye Ücret Alacağını Ödememesi

İşverenin işçisine çalışmasının emeği olarak ücretinin ödenmemesi, işçiye iş sözleşmesini fesih hakkı vermektedir. Bu durumda işçinin alacakları ücretleri ve iş sözleşmesini bu sebebe dayandırmış ise kıdem tazminatı almak için öncelikle Arabulucuya başvuru yapması zorunludur.

Arabulucu ile yapılan toplantıda işçi ücret alacağı ile kıdem tazminatını talep eder. Alacağı ücret ve tazminat miktarı ve ödeme günü konusunda anlaşma olursa ücret alacağı davası açmadan önce konuyu çözüme kavuşturmuş olur.

Bu anlaşma tutanağı arabulucu tarafından tutanağa geçirilir. Belirtilen tarihte anlaşma yapılmış miktarın ödenmemesi halinde mahkemeye başvuru yapılarak alacak ilamlı alacağı çevrilir ve icra müdürlüğü kanalı ile icra takibine konu edilerek tazminat ve ücretlerin alınması yoluna gide bilir.

Bir Yılı Dolmayan İşçinin Ücret Alacağı

Ücret alacağı nedeniyle iş sözleşmesini işçi feshedilmiş ise kıdem ve ihbar tazminat hakkı bulunmamaktadır. Ancak işçi ücret alacakları belli ise icra müdürlüğüne başvuru yaparak ilamsız icra takibi yapabilir.

İlamsız takibe işveren itiraz etmesi halinde yine yukarıdaki usul tekrarlanarak ve arabulucuya başvuru yapılır.

İş hukuku alanında yapılan düzenleme nedeniyle işçi alacakları ve işe iade taleplerini öncelikle arabuluculuk sistemi ile çözüme kavuşturulması zorunlu olmuştur. Arabuluculuk süreci sonrası dava açma hakkına sahiptir.

Ücret Alacağı Davası Yargıtay Kararı

ÖZET: Davacının ücretinin, tanık beyanları ve emsal ücret araştırmasına göre USD olabileceği, davacının ücretinin işverence USD olarak belirlendiği gerekçesiyle hükme esas alınan ve davalı işveren imzalı belge incelendiğinde,

Ekstra işler saat ücreti olarak tanzim edildiği, davacı ismi karşısında yazan USD’nin maaş karşılığı olduğunun net olarak anlaşılmaması karşısında, davacının ücretinin tanık beyanları ve emsal ücret araştırması neticesinde USD olduğu gözetilmeden eksik incelemeye dayalı karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.

Makalemizde Ücret Alacağı Davası konusu yer almıştır. Diğer bilgilendirici makaleler için Ankara Avukat ve İş Hukuku Avukatı sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.