Hukuk sistemimizde bir koruma tedbiri olarak uygulanan tutuklama kararı, herhangi bir hukuksuzluk durumuna bağlı olarak şüpheli veya sanığın kaçma ya da konuya ilişkin delilleri karartma ihtimali söz konusu olduğu durumda, bu hallerin önlenmesi için gerçekleştirilen önleyici bir tedbirdir.

Tutuklama Kararına İtiraz Nasıl Yapılır?

Yetkili hakim tutuklama ilamını dilerse davanın soruşturma aşamasında dilerse de kovuşturma aşamasında verme yetkisine sahiptir.

İlgili kanunlarımızda yer alan hükümlere göre savcıların tutuklama kararı vermesi mümkün değildir. Nitekim herhangi bir davanın soruşturma aşamasında şüpheli ya da sanık hakkında tutuklama kararını sulh ceza hakimliği verme yetkisine sahiptir. Bunun akabinde davanın kovuşturma aşamasında yani dava başvurusunun yetkili mahkeme tarafından kabul edilip davanın açılmasının akabinde söz konusu ceza davası hangi mahkemede görülüyor ise o mahkemenin hakimi, hukuk adına tutuklama kararı verebilmektedir.

Tutulama Kararı Yerine Adli Kontrol Kararı

Bazı durumlarda yetkili hakim, şüpheli veya sanıklar hakkında tutuklama kararı yerine adli kontrol kararı da verebilmektedir. Bu durumda tutuklama kararı yerine adli kontrol kararı verilmesiyle yargılama sürecinin daha da hızlanması söz konusu olacak ve daha sağlıklı bir şekilde ilerleyecek olması gündeme geliyorsa eğer, hakimin tutuklama kararı yerine adli kontrol kararı vermesi mümkün olmaktadır. Öte yandan bu karar yukarıda belirttiğimiz gibi tamamen hakimin görev ve yetki alanında yer almaktadır.

Mahkeme tarafından tutuklama kararı verilmesinde iki unsur önere çıkmaktadır. Bunlar; delillere müdahale edilmesinin önüne geçmek ve sanığın kaçmasını önlemektir. Bunun yanında söz konusu haller dışında sanık veya şüphelinin mağdurlara baskı yapma veya etkileme durumu da söz konusu olduğunda tutuklama kararı verilebilmektedir. Tutuklama kararı geçici bir karardır. Dolayısıyla tutuklama nedenleri ortadan kalkması durumunda bu önleyici tedbire de son verilmektedir.

Tutuklama Kararına İtiraz

Tutuklama kararına itiraz; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa maddeleri ile belirlenen ve davada sanık veya şüpheli olarak görülen kişiye tanınan en önemli haklar arasında yer almaktadır. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre tutuklamaya itiraz etme süresi 7 gün olarak belirlenmiştir. Bu durumda şüpheli olarak tutuklanan kişinin yasal temsilcisi veya eşi dahi söz konusu karara itiraz edebilme hakkına sahiptir.

Sulh ceza hakimliği tarafından verilen tutuklama kararları yine bu mahkeme tarafından değerlendirmeye alınırken, asliye ceza hakimliği tarafından verilen kararlar ise ağır ceza mahkemesi tarafından incelenmektedir. Asliye ceza mahkemesinde yargılama dahilinde tutuklama süresi en fazla 1 yıl olmaktadır. Tutuklama kararının verilebilmesi için sanık veya şüpheli hakkında suçu işlediğine dair makul bir şüphe bulunmalıdır.

Ceza Hukuku avukat ve danışma konularını okumak için sayfayı ziyaret edebilirsiniz.

Hali hazırda tutuk evlerinde bulunan sanıklarla ilgili olarak hakim veya mahkeme tarafından söz konusu kişinin tutukluluk halinin devam edip etmeyeceğine ilişkin kararlar verilmektedir. Bunlar yapılırken resen karar verme usulü ile süreç yönetilir. Kararların verilmesi her oturumda mümkün olabileceği gibi aynı zamanda oturumlar arasında da gerçekleşebilmektedir.

Tutuklama Kararına İtiraz

Soruşturma aşamasında bu durumla ilgili kararların verilmesi ancak Cumhuriyet savcısının istemi üzerine yapılabilmektedir. Burada görevli olan kişiler ise sulh ceza hakimleri olmaktadır. Kovuşturma aşamasında olan şüphelilerin tutuklanması ile ilgili kararlarda ise yine Cumhuriyet savcısının istemi ile resen mahkeme tarafından karar verilmektedir.

Cumhuriyet savcısı tarafından bu istemler yapılırken şüphelinin tutuklanması ya da bunun tersi yönündeki her karar için savcının gerekçe göstermesi gerekmektedir.

Bununla birlikte adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını ortaya koyan hukuki ve filli gerekçelere de yer verilmelidir.

Gerekçelerle tutuklama ya da tutuklamanın devamına yönelik bir karar verilirken genel olarak kuvvetli suç şüphesinin bulunmakta olduğuna, tutuklama nedeninin varlığına ve bu tedbirlerin ölçülü olduğuna işaret edilen somut deliller de ortaya konur. Kişilere sözlü olarak bildirilen bu hususlar aynı zamanda bir örneği ile kişilere yazılı olarak da iletilmektedir.

Ceza hukuku avukat ve danışmanlık konularında bilgi alabilirsiniz.

Soruşturma Evresinde Tutuklama Kararına İtiraz 

Soruşturma ya da kovuşturma evresi olması önemli olmaksızın tutuklulukla ilgili durumları içeren her aşamada şüpheli ya da sanık sıfatına sahip olan kişiler kendilerinin tutukluluk halinin devam etmemesi gerektiğini talep edebilmektedir.

Bu noktada karar verme yetkisine sahip olan kişiler mahkeme ve hakim olmaktadır. Bu kişilerden ret yönünde bir karar çıktığı takdirde şüpheli ya da sanık kişiler bu duruma itiraz haklarını da kullanabilmektedirler.

Hakim ya da mahkeme tarafından kararın çıkması önemli olmaksızın ortaya çıkmış olan karara itiraz etmek isteyen kişilerin mutlaka yedi günlük itiraz hakkını kullanması gerekmektedir. Bu kararı veren mahkeme ya da hakime verilebilecek olan bir dilekçeyle ya da tutanağa durumun geçirilmesi yoluyla zabıt katibine beyanda bulunarak yapılabilmektedir.

Tutuklama Kararına İtiraz Nasıl Yapılır

Karara itiraz edildiğinin belirtilmesinin ardından hakim ya da mahkemenin itirazı öncelikle değerlendirmesi gerekmektedir. Bu aşamada itirazlar yerinde görülürse kararın düzeltilmesi sağlanır eğer kararlar yerinde görülmez ise bu durumda üç günü geçmeden mutlaka itirazı incelemekle görevli olan merci durumun iletilmesi gerekmektedir.

Sulh ceza hakimleri tarafından kararların verildiği durumlarda buna itirazlar ortaya çıkmışsa bunu incelemekle görevli olan kişiler asliye ceza mahkemelerinin hakimleri olmaktadır.

Tutuklama Kararına İtiraz

Eğer bulunulan bölgede asliye ceza hakimi tarafından sulh ceza işlerinin görülmesi söz konusu ise bu durumda itirazların incelenmesi ağır ceza mahkemelerine verilmektedirler.

Birden çok dairesi bulunan ağır ceza mahkemelerinin yer aldığı bölgelerde numara sıralamasında kendisini takip eden daireye inceleme yetkilerinin verilmesi söz konusu olmaktadır.

Son numaradaki daireler için ise tekrar başa dönülerek birinci daire tarafından incelemenin yapılması sağlanır. Eğer tek bir ağır ceza mahkemesi dairesi bulunuyorsa bu durumda en yakında bulunan ağır ceza mahkemesi tarafından incelemenin yapılması gerekmektedir.

Cezaevinde Bulunan Sanığın Tutuklama Kararına İtiraz

Tutuk evlerinde kalmakta olan kişilerin tutukluluk hallerinin devam edip etmeyeceğine ilişkin hususlarda hem şüpheliler hem de müdafiler dinlenerek karar verilmektedir. Ancak bunun gerçekleşebilmesi için tutuk evinde kalınan sürede en geç otuz günlük sürelerle Cumhuriyet savcının istemi ile sulh hakimi tarafından incelenmiş olan nedenlere dayanarak bir karar verilmesi sağlanır.

Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcının istemi üzerine gerçekleşen şüphelilerin tutuklanması durumu eğer kovuşturma evresinde bulunuluyorsa yine Cumhuriyet savcısının istemi üzerine ve bunun yanında resen mahkeme tarafından karar verilmektedir.

İstemlerde bulunulurken mutlaka bunun tüm gerekçeleri ile birlikte ortaya konmuş olduğuna ve adli kontrol uygulamalarının yetersiz kalacağının nedenlerine de yer vermek gerekmektedir.

Aksi yönde kanunlar tarafından başka bir hüküm bulunmadığı takdirde üzerine itirazda bulunulmak istenen kararlarda kişilerin kararı öğrenmelerini takip eden yedi gün içinde dilekçe ya da tutanağa durumun geçirilmesi yoluyla zabıt katibine beyanda bulunarak bunu gerçekleştirmesi gerekmektedir.

Kararına itiraz edilen merciler bu itirazları yerinde görürlerse buna uygun incelemelerin yapılması ile görevlendirilmiş olan yetkili mercilere bu konudaki başvurularını iletmiş olması gerekmektedir.

Daha önce belirtilen mahkemeler ve dairelerin dışında kalan bölge adliye mahkemelerinin ceza dairelerinin kararlarında ve Yargıtay ceza dairelerinin esas mahkeme sıfatı ile baktıkları davaların üzerine itiraz yapıldığı durumda üyelerin kararlarını incelemekle görevli olan merciler değişebilmektedir.

Bunlar üyenin kararı için görevli olduğu dairenin başkanı, daire başkanı ile ceza dairesinin kararı için ise numara sırasına göre kendisini takip eden ceza dairesi ve son numaralı daire için ise birinci ceza dairesi olmaktadır. İtirazların yapılmış olması daha önce verilen kararların doğrudan geri bırakılmasını sağlamamaktadır.

Bu noktada ancak itiraz edilen mercilerin kararlarının incelemekle görevli olan merciler tarafından geri bırakılma kararlarının verilmesi mümkün olmaktadır.

Kanunda yazılı olarak belirtilmiş olan hallerin saklı kaldığı tüm koşullarda itirazlar hakkında duruşmaların yapılmasına gerek kalmadan bu yönde kararların verilmesi mümkün olmaktadır. Fakat gerekli görüldüğü durumların ortaya çıkması halinde mutlaka Cumhuriyet savcısı ve bunun arkasından gelen müdafi ve vekillerin dinlenmesi gerekmektedir.

Başka merciler tarafından verilmiş olan kararlara yapılan itirazları incelemekle görevli olan merciler sadece bu kararları incelemenin dışında aynı zamanda itiraz konuları hakkında da karar vermektedirler. Kararların mümkün olduğu kadar erken sürede verilmesi amaçlanır. Makalemizde Tutuklama Kararına İtiraz konusu yer almıştır. Diğer makalelerimize Ankara avukat sayfamızdan göz atabilirsiniz.