Ancak söz konusu kurumun da diğer idare müesseseleri gibi zaman zaman hukuksuz uygulamaları söz konusu olabilmektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu SGK Davaları

Vatandaşlar ile SGK arasında yaşanan hukuki ihtilaflarda, uyuşmazlığın çözülmesi için SGK’nın aleyhine; idari, hukuk, ceza ve vergi davası açılabiliyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yapmış olduğu araştırmalar sonucunda 2012 yılında yayınlamış olduğu kamuoyu duyurusunda vatandaşların Sosyal Güvenlik Kurumu aleyhine her yıl yaklaşık 50 bin dava açtığını belirtmişti.

Peki Sosyal Güvenlik Kurumu’na karşı açılan davalar nelerdir, söz konusu davadalar hangi mahkemede ve nasıl görülür?

Sosyal Güvenlik Kurumu uygulamalarında yaşanan uyuşmazlıklarda sigortalı vatandaşlar tarafından en sık açılan davalardan biri de Hizmet Tespit Davası’dır. Haber yazımızın devamında SGK aleyhine açılan davaların başında gelen hizmet tespit davası hakkında nasıl açılır, davanın tarafları kimlerdir, dava nerede görülür sorularının yanıtlarına ilişkin detaylı bilgileri bulabilirsiniz.

Hizmet Tespit Davası Nedir?

5510 sayılı Kanunun 86. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan hükümlere göre, aylık sigorta primi ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları işyeri tarafından tespit edilemeyen sigortalı vatandaşların mahkemeye başvurarak söz konusu uyuşmazlığın giderilmesi için açtıkları davaya hizmet tespit davası denilmektedir.

Bir başka deyişle sigortalı sayılan bir işte çalışma hayatına devam etmesine rağmen, sigorta bildirimi yapılmadan veya sigorta primi yatırılmadan çalıştırılan işçileri sigortalı sayılmak için açtığı davadır. Bu bağlamda söz konusu dava ile birlikte işçiler, sigortasız çalıştırıldıkları sürenin sigortalı olarak sayılmasını sağlamaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu SGK Davaları Avukat ve Danışma

Hizmet tespit davasında davacı konumunda olan işçilerdir. Davacı işçinin vefat etmesi halinde, eşi, çocukları ya da anne veya babası davacı olabilmektedir. Her ne kadar SGK aleyhine açılan bir dava olsa da kurum kendini davalı olarak göstermemektedir. Fakat davaya feri müdahil sıfatıyla katılabilme hakkına sahiptir.

Hizmet tespit davası açmak için gereken şartlar da ilgili kanunda yer alan hükümlerce belirlenmiştir. Buna göre söz konusu dava şartlarını yerine getiren sigortalı işçi, dava harcını da yatırdıktan sonra dava dilekçesini mahkemeye sunması halinde hizmet tespit davasını açabilecektir.

En Çok Açılan Hizmet Tespit Davası Açma Şartları

• Davaya konu olan işyerinin 5510 sayılı Kanun kapsamında kabul edilen işyerlerinden olması
• Hizmetin söz konusu işyerinde görülmüş olması
• İşçinin sigortasız bir şekilde çalışmış olması ve SGK tarafından bunun tespit edilmiş olması

Sigorta primlerinin eksik ya da hiç yatırılmamış olması üzerine işçiler işverene dava açarak yatırılmayan SSK primleri için dava açmakta ve sigorta primlerinin geriye doğru yatırmasını mahkeme yoluyla gerçekleştirmektedirler.

SSK hizmet tespit davası iş hukukunda diğer uyuşmazlık konularından farklı olarak zorunlu arabulucuya müracaat edilmesini gerektirmeden iş mahkemesine dava açılabilecek konular arasındadır.

SSK hizmet davasından olumlu sonuç alınması halinde sigortasız çalışılan süresi çalışmış gibi göstermesi ve emeklilik başta olmak üzere birçok hakka sahip olması mümkündür.

SSK Hizmet Tespit Davası Açma Şartları Nelerdir?

SSK hizmet davasının açılması ve ispatlanması birtakım şartlara bağlanmıştır. Hizmet tespit davası açmak için;

• İşyerinin kanunda belirtilen Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası hükümlerine uygun şartları taşıması,
• İşçinin hizmetini sigortasız yerine getirmesi ve bu durumun SGK tarafından tespit edilmemiş olması,
• Hizmet tespit davasının konusu uzun vadeli sigorta konusuyla ilgili olmalı
• Davanın 5 yıl içinde açılmış olması

Gibi şartların birlikte gerçekleşmesiyle iş mahkemesine SSK hizmet tespit davası dilekçe örneği ile başvurmak suretiyle açılır. Dava dilekçesinde çalışılan işyeri davalı konumundadır. Hizmet tespit davalarının ispatı oldukça zor ve karmaşıktır. Bu sebeple tanık beyanı, maaş bordroları, hesap kayıtları, işyeri SGK dosyası ve kayıtları ve buna benzer her türlü delille işyerinde çalışıldığı ispat edilmeye çalışılmalıdır.

SSK Hizmet Tespit Davası Zamanaşımı

SSK hizmet tespit davası zamanaşımı işçinin sigortasız çalıştığı son hizmet yılından başlamak üzere 5 yıldır. Bu süre içinde dava açılmaması halinde dava zamanaşımına uğramaktadır.

Örneğin 2018 yılında sigortasız 3 yıl kesintisiz çalışarak işyerinden ayrılan bir işçi 2023 yılına kadar iş mahkemesine işveren aleyhine hizmet tespit davası açarak mahkemede çalıştığı 3 yıllık hizmet süresini ispatlayabilir.

SSK Hizmet Tespit Davası Avukatlık Ücreti

Hizmet tespit davalarında çalışılan hizmet sürelerinin mahkemede ispat edilmesi davacının sorumluluğundadır. Bu sebeple iş hukuku alanında teknik detaylara sahip deneyimli avukatlık bürolarıyla çalışılmasında fayda vardır. 2019 yılında hizmet tespit davası avukatlık ücreti 6.800,00 TL olarak belirlenmiştir.

Bu tutar barolar tarafından belirlenen asgari bir tutar olup avukat ücreti belirlenirken yüz yüze konuşarak anlaşma sağlanmasında yarar vardır. Hizmet tespit davalarında avukatlık bürolarından danışmanlık ve avukatlık desteği almak davanın daha hızlı ve etkili bir şekilde sonuçlanmasına katkı verecektir.

• SSK Hizmet Tespit Davası, Dava işverenin ikametgahı, kurum merkezinin ya da şubelerinin bulunduğu yer İş Mahkemesinde açılabilir.
• Hizmet tespiti davalarında husumetin; elde edilecek hükmün sigortalılık hakları yönünden uygulayıcısı konumunda bulunan kurum ile birlikte sigortalıyı çalıştıran işverenlere de yöneltilmesi gerekir.
• SSK Sigortalı, bildirimsiz kalan çalışmalarının tespitini hak düşürücü sürenin işlemeye başladığı, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içerisinde isteyebilir. Hak düşürücü süre, bildirimsiz kalan çalışmalar yönünden öngörülmüştür.
• İşverence kuruma verilecek belgelerden birisinin dahi kuruma verilmiş olması veya kurumca, fiilen ya da kayden sigortalı çalışma olgusunun tespiti halinde hak düşürücü süreden söz edilemeyecektir. Aksi halde ancak dava tarihinden geriye doğru beş yılda geçen çalışmaların tespiti istenebilecek, hak düşürücü süre kapsamında kalan çalışmalara ilişkin talep reddedilecektir.
• İşe giriş bildirgesinin verildiği ancak yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.
• Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli değildir. Aynı zamanda eylemli olarak çalışması da koşuldur. SSK Hizmet tesbit davalarının da kanıtlanması bakımından özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz.

Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Mahkemenin bu tür davaların kişilerin sosyal güvenliğine ilişkin olması ve kamu düzenini ilgilendirdiği göz önünde tutularak gerektiğinde, doğrudan soruşturmayı genişletmek suretiyle ve olabildiğince delilleri toplayıp bunları birlikte değerlendirmek suretiyle olumlu veya olumsuz bir sonuca gitmesi gerekir.

Hizmet tespiti davalarında davadan feragat ve davayı kabul hukuki sonuç doğurmaz.

Makalede SSK Hizmet Tespit Davası konusuna yer verilmiştir. Diğer bilgilendirici makaleler için Ankara Avukat ve İş Hukuku Avukatı ve danışma konularında sayfaları ziyaret edebilirsiniz.