Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, evlilik birliği içindeki eşlerden birinin mahkeme ilamıyla ayrılık kararı olmadıkça ancak diğerinden yazılı onay alarak kefil olabileceğine hükmederek emsal niteliğinde bir karara imza attı.

Yüksek Mahkeme’nin bu kararına göre, eşinden yazılı şekilde onay almadan kefil olanın kefalet işlemi hukuki bir geçerliliğe sahip değil.

Yüksek Mahkemeye konu olan olayda; bir vatandaş, eşinden habersiz bir şekilde bir arkadaşının borcu için kefil oldu. Bu durumu sonradan haber alan vatandaşın eşi kefil işleminin geçersiz olması için mahkemeye başvurdu.

İlk derece mahkemesinin temyiz edilen kararında dava dosyasını inceleyen Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, almış olduğu emsal kararla eşlerden birinin kefil olduğu borç sebebiyle sıkıntı yaşamalarının önüne geçti.

Yargıtay’dan Emsal Niteliğinde Kefillik Kararı

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin geçtiğimiz dönemde açıklanan kararında şu ifadeler yer aldı: “Eşlerden biri mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır.”

“İlgili kanunda yer alan bu düzenlemeye nazaran, dava dosyası içinde mevcut nüfus kaydına göre taahhüt tarihinde evli olan sanığın eşinin kefalet işlemi öncesinde ya da icra kefilliği sırasında rızasının alınıp alınmadığının belirtilmemesi nedeniyle geçerli bir kefalet işlemi dolayısıyla hukuki zeminde geçerli bir ödeme taahhüdü bulunmamaktadır.” denildi.

Eşinin Rızasını Almadan Kefil Olmaya İlişkin Emsal Karar!

“Dosya içerisinde mevcut nüfus kaydına göre taahhüt tarihinde evli olan sanığın eşinin kefalet işlemi öncesinde veya icra kefilliği sırasında rızasının alınıp alınmadığının belirtilmemesi karşısında, sanığın icra kefilliğinin ve icra kefalet sözleşmesine dayanılarak verilen taahhüdün geçersiz olduğu gözetilmeden, sanıkların beraatlerine karar verilmesi gerektiği cihetle, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” şeklinde belirtilen kararda Asliye Ceza Mahkemesi’nin vermiş olduğu kararın bozulmasına oy birliği ile hükmedildi.

Yargıtay’ın bu kararına göre evlilik birliği süresince eşlerden birinin, diğerinden habersiz ve onayını almadan bir borca karşılık kefil olması durumunda bu işlem hukuki olarak geçersiz sayılmaktadır.

Eşten Rıza Alınması Şartı

Yapılan düzenlemeler ile evli çiftlerden birisinin kefil olacağı durumda evlilik mal rejimi gereğince kefil olmak için eş izni alınması şarttır.

Evlilik sürecince edinilmiş mallarda her iki çifttin de hakkı vardır. Bundan dolayı bir borca kefil olunacaksa diğer eşe sorulması gereklidir. Eşin rıza verdiğine ilişkin yazılı bir akde ihtiyaç vardır. Bundan dolayı eşinden habersiz kefil olmak da yasaya karşı gelmeyi içerdiği için suç teşkil edecektir.

Eşin Rızasının Aranmadığı İstisnai Durumlar

Kefil olunabilmesi için eş rızası yasalar gereğince şarttır. Ancak bazı istisnai durumlar bu şartı ortadan kaldırır. Örneğin eşlerin boşanma kararı olmasa dahi ayrılık kararları var ise bu durumda eşin rıza olmadan kefil olunabilmesi mümkündür.

Evlilik birliği sürmesi ancak boşanma davasının açılmış olması da eş rızasına ihtiyaç duyulmayacağı durumlardan birisidir.

Eşin Korunmasına Yönelik Hükümler

Bir eşin kefalete rıza olması durumunda kefilin sorumluluğunu ağırlaştırmayan değişikliklerin olması yeniden bir rıza alınmasını gerektirmemektedir. Ancak kefil olan kişi miktarın artması durumunda eşten yeniden rıza almalıdır.

Eşten rıza almaksızın kefil olunan borç miktarının arttırılabilmesi mümkün değildir. Yani bir eş koşulsuz rıza vermemektedir. Bundan dolayı borçta yapılacak artırımlarda eşe de danışılması gereklidir.

Eş Rızasının Noterden Alınması Şartları

Borçlar Kanunu 584. Maddesinde yapılan düzenlemelerde kefil olunması halinde eşten rıza alınması şartı getirilmiştir. Bu rıza yapılan anlaşmaya eşin de imza atması ile verilir. Ancak bazı durumlarda rıza noter huzurunda verilmesi gereklidir.

Örneğin eşin okuma yazması yoksa ya da imza atamıyorsa bu durumda notere başvurulmalıdır. Noter huzurunda eş rıza verdiğini bildirmelidir. Ayrıca görme engelli kişilerin kefil için rıza vermesi de yine noter huzurunda gerçekleştirilmelidir.

Kefil Olmak İçin Eş İzni 

Genel Düzenleme; TBK 584’e göre kefil olmak isteyen kişi kefalet sözleşmesi yapacağı sırada evli ise eşinin rızasını alması gerekir. Bunun için eşlerden birinin mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmaması veya yasal olarak ayrı yaşama hakkının doğmaması gerekir. Eşinin rızasının kefalet sözleşmesinden önce veya en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır.

Örnek yargı kararında ise;

Mahkememizce yapılan yargılama, incelenen icra dosyası ve toplanan deliller hep birlikte değerlendirildiğinde; İİK’nun 38. maddesi gereğince icra dairesindeki kefaletler, ilamların icrası hakkındaki hükümlere tabidir. İcra kefaletinin şekli hakkında İİK’da herhangi bir özel hüküm bulunmadığından, bu durumda Borçlar Kanununun kefalete ilişkin hükümlerinin uygulanması gereklidir. Yargıtay uygulaması da bu yöndedir.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Borçlar Kanununun 583/1 maddesi gereğince; kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça ive kefilin sorumlu olacağı azami miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz.

Kefilin, sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır.

6098 sayılı Borçlar Kanununun 584/1 maddesi gereğince de eşlerden biri mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır.

NOT: Bankalardan ticari işletmelere alınan veya işletme adına kefil olunan kredilerdeki eş rızası uygulaması kalktı. Bankaların tüketici, konut ve araç gibi bireysel kredilerinde ve kefaletlerinde ise eş rızası istenmeye devam edecek.

Kefil Olmak İçin Eş İzni | Sıkça Sorulan Sorular

İHTİYATİ HACİZ İSTEMİ – UYUŞMAZLIK KONUSU KREDİNİN TİCARİ KREDİ OLDUĞU – MÜTESELSİL KEFİL OLAN BORÇLU ŞAHISLARIN BİZZAT KENDİ VEKİLLERİNİN BEYANINDA DA BELİRTİLDİĞİ ÜZERE ASIL BORÇLU ŞİRKETİN ORTAĞI OLDUKLARI ANLAŞILDIĞI.

818 SAYILI KANUNUN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEKİ SÖZLEŞME BAKIMINDAN KEFALET İÇİN EŞ RIZASI ARANMADIĞI.

ÖZET: Uyuşmazlık konusu kredinin ticari kredi olduğu, müteselsil kefil olan borçlu şahısların, bizzat kendi vekillerinin beyanında da belirtildiği üzere, asıl borçlu şirketin ortağı oldukları anlaşılmaktadır. 818 S. BK’nın yürürlük tarihindeki sözleşme bakımından kefalet için eş rızası aranmadığı gibi, 6098 S. TBK’nın yürürlük tarihindeki sözleşme bakımından ise, kefaletlerin tarihi 10.11.2013 olup, aynı yasanın 584/3. maddesi (6455 S. Yasa ile 28.03.2013 tarihli değişiklik) uyarınca şirket ortağı olan borçlular için eş rızasının aranmayacağı açık olduğundan borçlular vekilinin bu yöndeki istinaf itirazlarının reddi gerekmiştir.

ŞİKAYET DAVASI – KEFALETİN ŞEKLİNİ DÜZENLEYEN MADDELERDE BELİRTİLEN ŞARTLARDA DÜZENLENMEDİĞİ – MAHKEMECE ŞİKAYETİN KABULÜNE KARAR VERİLMESİ GEREKTİĞİ.

ÖZET: İcra kefaleti ve taahhütü içeren kısmın, kefilin olacak kişi kendi el yazısı ile yazılmadığı ve kefilin eşinin yazılı olarak rızasını kapsammadığı, görülmekte olup, bu şekliyle, kefalet belgesinin, kefalet şartlarını düzenleyen maddelerde belirtilen hususları kapsamadığı anlaşılmaktadır.

O halde mahkemece şikayetin kabulüne karar verilmesi gerekirken, istemin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.