Muris Muvazaası – Davacı Vekilinin İddiaları

Davacı vekili yetkili yerel mahkemeye sunduğu dilekçede, kardeş olan davacı ile davalının annesinin dava dosyasında belirtilen tarihte vefat ettiğini, davaya konu olan 1744 sayılı parseldeki taşınmazın tamamını davalı oğluna temlik ettiğini, davacı müvekkilinin bu durumu ise murisin ölümünden sonra öğrendiğini ve söz konusu taşınmazın temliki tasarrufun terekeden mal kaçırma maksadıyla yapıldığını iddia etmiştir.

Müvekkili davacının, yasal olarak belirlenen sürede miras payı oranında taşınmazın tapu kaydının iptali ve tapunun davacı adına tescili için dava hazırlıklarına başladığı sırada davalının söz konusu taşınmazı 3. şahsa devir ve temlik ettiğini ileri sürerek, taşınmazın 3. şahsa satılmasının ardından miras hakkından yararlanamaması sebebiyle ortaya çıkan zararın giderilmesini talep etmiştir.

Muris Muvazaası – Davalı Vekilinin Savunmaları

Davalı vekilinin yasal süre içinde yetkili ilk derece mahkemesine sunmuş olduğu dilekçede, öncelikle zamanaşımının dolması sebebiyle itirazda bulunduklarını, davaya konu olan taşınmazın belirtilen tarihlerde davalı müvekkiline annesi tarafından satıldığını ve satışın üzerinden 34 yıl gibi bir zaman geçtiğini ifade etmiştir.

Dolayısıyla satışın gerçekleştiği tarihten 34 yıl sonra açılan bu davanın zamanaşımı sebebiyle dinlenilme imkanı bulunmadığı belirtilerek davanın reddinin gerektiği öne sürülmüştür.

Bununla birlikte davacı vekilinin mahkemeye sunmuş olduğu dilekçede, ölüme bağlı olarak tasarrufun iptalini mi yoksa saklı payının ihlali sebebiyle tenkis hükümlerine mi dayanarak maddi tazminat talep edildiğinin anlaşılmadığı vurgulanmıştır.

Eğer davada istenilen maddi tazminatın, ölüme bağlı tasarrufun iptali hükümlerine dayandırılıyorsa, TMK 557 vd. maddelerinde açık bir şekilde belirtildiği üzere iddiaları değerlendirmek gerektiğinin altı çizilmiştir. Öte yandan davacı vekili davaya ilişkin tazminat talebini saklı payın ihlali nedeniyle tenkis hükümlerine dayandırıyorsa, TMK’nın 560 vd. hükümlerine göre iddiaları değerlendirmek gerektiği ifade edilerek davanın reddini savunmuştur.

Yerel Mahkeme Kararı

İlk derece mahkemesi tarafına yapılan başvuruda davacı ve davalının kardeş oldukları, muris annelerinin davaya konu olan şehirde ve konumda 1774 parselde bulunan, içinde bahçeli ve tek katlı evin bulunduğu taşınmazın terekeden mal kaçırmak amacıyla davalıya devir edildiği gerekçesi gösterilerek tapu iptali ve tescil davası açılacağı sırada taşınmazın 3. kişiye satılması nedeniyle tazminat davası açıldığı sabittir.

Taşınmazın tapu kaydında işlemin üzerinden yaklaşık 35 yıl geçmiş olduğu, bu defa taşınmazın 3. kişiye satılmasından dolayı davalı kardeşinden alacak talebinden bulunmuş ise de TBK’nun 146. maddesinde “kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak 10 yıllık zamanaşımına tabidir.” hükmüne göre, satış işleminin üzerinden 10 yıldan fazla zaman geçmiş olması sebebiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; TMK 591, 559 maddelerinde yer alan hükümlere göre, ölüme bağlı tasarruflara ilişkin açılan davalarda zamanaşımı mevcut olmadığı, bu nedenle davanın açılabilmesi yönünde hakkın bulunduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla ilk derece mahkemesinin almış olduğu kararın hukuka aykırı olması sebebiyle kaldırılarak yargılamanın yeniden yapılması istenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi’nin Gerekçeli Sonuç Kararı

HMK’nın 29. ve 33. maddelerinde yer alan hükümlere göre, olayları bildirmek taraflara hukuki nitelemeyi tespit ederek uygulanacak olan kanun hükmünü bulup tatbik etmek hakimin yükümlülüğündedir, denilmiştir.

Somut olayda, davadaki isteğin miras bırakanın ölüme bağlı olarak gerçekleştirildiği tasarrufun iptali hakkında olmayıp, hukuki zeminini Türk Borçlar Kanunu’nun 19. maddesinde yer alan İçtihadi Birleştirme Kararından dayanak aldığı, muris muvazaası nedeni kapsamın olduğuna dikkat çekilmiştir.

Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak tapu iptal ve tescil istenilebileceği gibi, tazminat da talep edilebilmektedir. Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında kural olarak herhangi bir zamanaşımı hükmü bulunmamaktadır.

Bununla birlikte hak düşürücü bir süre dikkate alınmadan tazminat davaları her zaman açılabilmektedir. Dava hakkı miras bırakanın ölümü ile doğmaktadır.

Bu gerekçelerin akabinde ilk derece mahkemesinin almış olduğu davanın reddi kararı hukuka aykırı bulunmuştur. Davanın yeniden görülmesine ve yargılamanın iadesine oy birliği ile karar verilmiştir.

Daha Fazla Bilgi İçin: Muris Muvazaası Tapu İptal Davası

Söz konusu mahkemenin almış olduğu karar aşağıdaki gibidir:

Tapu İptali ve Tescil Davasında Davacılar Vekilinin İddiaları

Tapu iptali ve tescil davasına ilişkin başvuru dilekçesinde davacılar vekili, İstanbul ili Eyüp ilçesi Yenimahalle 300 ada 25 nolu parselde kayıtlı olan taşınmazın, mirasçısının oğluna sattığını, bu satışın da mirasçılardan mal kaçırma maksadıyla muvazaalı bir satış olduğunu belirtmiştir.

Taşınmazın tapu kaydının iptalinin gerektiğini belirten davacılar vekili, söz konusu tapunun mirasçılar adına kayıt ve tescil işlemlerinin yapılması amacıyla işbu davayı açtıklarını ifade etmiştir.

Tapu İptali ve Tescil Davasında Davalı Vekilinin Savunmaları

Davaya ilişkin cevabına başvurulan davalı, vekili aracılığıyla ilgili mahkemeye savunma dilekçesini sunmuştur. Söz konusu dilekçede davacı vekili, hak düşürücü yani zamanaşımı süresinin geçtiğini, davacıların kötü niyetli olarak dava açtıklarını, taşınmazın satışında mal kaçırma kastının bulunmadığını belirtmiştir.

Bununla birlikte müvekkilinin o dönemde çalıştığını ve bu sebeple ekonomik açıdan söz konusu taşınmazı satın alma gücünün bulunduğunu ifade eden davacı vekili, müvekkilinin davaya konu olan taşınmazın satış tarihinde ise 22 yaşında olduğunu, 1993 yılından beri çalıştığını vurgulayarak aleyhlerinde açılan davanın reddinin gerektiğini beyan etmiştir.

Tapu İptali ve Tescil Davasında Yerel Mahkeme Kararı

İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görülen davada, taraflar dinlenilerek gerekli değerlendirilmenin yapılmasının ardından davacıların dava taleplerinin kabulüne karar verilmiştir. Gerekçeli karara hükmedilerek, söz konusu karar, taraflara usule uygun olacak bir şekilde tebliğ edilmiştir.

Yerel mahkemenin vermiş olduğu bu karara itiraz eden davalı vekili istinaf dilekçesinde, davacıların murisinin vefatı olan 2011 yılına kadar yapılan işleme ses çıkartmadığını, davaya konu olan taşınmazın devir işlemlerinin vefat edenin kabulü ile yapıldığını vurgulamıştır.

Bununla birlikte müvekkilinin taşınmazı satıl alma gücünün olduğunu ifade eden davalı vekili, taşınmazın devrinde de gerçek değeri üzerinden işlem yapıldığını, davacıların söz konusu taleplerinde kötü niyetli olduklarını belirtmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçe Kararı ve Sonuçları

İstinaf talebiyle gündeme gelen dava, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil işlemlerine ilişkindir.

Dava dosyasındaki belgeler incelendiğinde davaya ilişkin taşınmazın 490.000.000 TL bedelle davalıya satıldığı anlaşılmıştır. Davacılar murislerine ait veraset ilamını da dava dosyasına sunmuşlardır.

Mahkeme tarafından davalının 1993 tarihinden itibaren çalışmış olduğu yerlerden maaş dökümleri dosya içerisine getirtilmiştir. Bununla birlikte davalı da SGK kayıtlarını dosya içerisine sunarak çalıştığını belgelemiştir.

İnşaat mühendisi, gayrimenkul değerlendirme uzmanı ve harita mühendisinden oluşan heyet tarafından davacı ve davalının beyanları, tapu kaydı, veraset ilamı yerinde yapılan tespitler ile belirlenerek, taşınmazın gerçek değeri ve dava tarihindeki değeri saptanmıştır. Davacıların hissesine düşen bedel de bildirilmiştir.

Davalı vekilinin murisin sağlığında çocuklarına mal paylaşımı yaptığı anlaşılmıştır. Tapu kaydının incelenmesinin akabinde kadastro tespit tutanağında da satışların nasıl gerçekleştiği belirlenmiştir. Mahkemece tanık anlatımlarına başvurulmuştur.

Tapu İptali ve Tescil Davası Kararının Gerekçesi

Bilindiği üzere muris muvazaası olarak tanımlanan kavram, nispi muvazaa türü olarak kabul edilmektedir. Bu tür muvazaada, miras bırakan konumunda olan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir.

Fakat mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizlemektedir. Nitekim tapuda yapmış olduğu sözleşme ile iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile açıklamak suretiyle devretmektedir.

Yargıtay kararları göz önünde bulundurulduğunda bu durumda bulunan ve miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa sebebiyle geçersizliğinin tespiti ile bunun akabinde oluşturulan tapu kaydının iptalini isteme hakkına sahiptirler.

Hukuken muvazaalı sözleşme yok hükmünde kabul edildiği için geçersiz bir sözleşmedir. Bu sebeple taşınmaz miras bırakanın mal varlığından şeklen çıkmış gözükse de gerçekten mal varlığı içinde kalmaktadır. Dolayısıyla bu durumda yasal mirasçıların söz konusu taşınmaz üzerinde miras hakkı bulunmaktadır.

Bir önceki miras bırakanın yapmış olduğu muvazaalı temlik ile ilgili olarak yasal mirasçılardan birinin dava açmaması halinde bile ölümünün ardından onun mirasçılarının dava açma hakkı bulunmaktadır.

Bu gerekçeler gözetilerek somut olayda davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.