Muris muvazaası davalarını açmak isteyenler, Asliye Hukuk Mahkemelerine başvuru dilekçeleriyle beraber giderek davayı açmak için başvuru işlemlerini gerçekleştirebilir.

Muris Muvazaası Ne Demek?

Muris muvazaası tanımı kişinin mirasçısını mirasından yoksun bırakmak adına yaptığı bir sözleşmedir. Bu sözleşme karşılıksız kazandırmaları satış ya da ölünceye kadar bakma sözleşmesi olarak gösterme şeklinde tanımlanabilir. Mirastan mal kaçırma yanı muris muvazaası davaları birçok farklı dava türünü bünyesinde barındırmakta olan oldukça öneli miras hukuku davalarıdır.

Vefat eden bir kişinin mal varlığı kanunda belirlendiği şekilde geride kalarak miras almaya hak kazanan mirasçıları arasında belirlenen oranlarda paylaşılmaktadır. Muris muvazaası uygulamasında ise kişi vefat etmeden önce malvarlığını mirasçılarından bir tanesine satış göstererek diğer mirasçıları mirasından mahrum bırakmayı amaçlar.

Muris muvazaası Davası Kimler Tarafından Açılabilir?

Miras hakkından mahrum bırakılan her kişinin hak sahibi olsun ya da olmasın dava açma ve her türlü delil ile ispatlama hakkı bulunur. Muris muvazaası davasını açamayan kişiler şunlardır;

• Mirası reddeden kişiler,
• Miras hakkından feragat eden kişiler,
• Mirastan çıkarılan kişiler olmaktadır.

Muris Muvazaası zamanaşımı süresi bulunmaz. Dava miras bırakan kişinin vefatının ardından her zaman açılabilir.

Muris Muvazaası Hangi Madde

Muris muvazaası davası açmak, bir kimsenin bir kimseyi mirastan olan hakkından yoksun bırakmak amacıyla mümkün olmaktadır. Tapu iptali ya da tescili gibi birçok dava türünü barındıran miras hukuku davalarından biri olan muris muvazaası davasının açılabilmesi için ortada bir miras olması gerekmektedir.

Birinin vefatı ile onun mirası kanunlara göre yasal mirasçılarına kalmaktadır. Fakat bir kişinin mirasçısını mirastan yoksun bırakmak amacıyla yaptığı sözleşmeleri göstermesi muris muvazaası olarak tanımlanmaktadır.

Kişi ölmeden önce malvarlığını mirasçılarından bir tanesine satmış gibi gösterir ise diğer mirasçıları mirastan yoksun bırakmaktadır. Bu eylem diğer mirasçıları mirastan mahrum bırakmak için gerçekleştirilmektedir. Bu dava için görevli olan mahkeme Hukuk Mahkemeleridir.

Muris Muvazaası Davası Nerede Açılır?

Hukuk muhakemesi Kanunu 2/1 maddesinde yer alan hükümlere göre muris muvazaası davalarında görev ve yetkili olan mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Dava konusu taşınmaz mal varlığı ise Hukuk Muhakemesi Kanunu 12/1 maddesi gereğince taşınmaz mal varlığının bulunduğu yerdeki asriye hukuk mahkemeleri davalarda görev ve yetkiye sahip olmaktadır.

Muris Muvazaası Hangi Mahkeme

Miras muvazaası dava mahkemesi, dava sebebi tapu iptali ve tescili ise Asliye Hukuk Mahkemesidir.  Sulh Hukuk Mahkemesinin baktığı davalar ise;

• Terekenin tespiti,
• Terekeye mümessil tayini,
• Tereke defteri tutulması,
• Vasiyetnamenin açılması davalarıdır.

Miras davaları belirtildiği üzere davanın türüne göre açılmaktadır. Miras davası açarken davacıların dikkat etmeleri gereken en önemli husus dava masraf tutarlarını ne kadar olduğudur.

Asliye Hukuk Mahkemeleri tarafından bakılan miras tapu iptal davalarında dava masrafları taşınmazın değerine göre belirlenmekte ve değeri yüksek olan taşınmaz gayrimenkulleri için açılan davalarda dava masrafları yüksek çıkmaktadır.

Sulh Hukuk mahkemelerinde açılan miras sebebi ortaklığın giderilmesi davalarında taşınmazın değeri ön planda olmaz. Dava sebebi gayrimenkulün değerinin ne kadar olduğuna bakılmaksızın dava masrafları maktu olur.

Miras Açılması Davalarında Süre Nedir?

Miras davası süresi mirasçı sayısı ve dava çeşidine göre farklı olmaktadır. Mirasçılar arasındaki zaruri ortaklık durumlarında bütün mirasçıların davaya dahil edilmesi şarttır. Bu davalarda dava dilekçe tebliğleri belirli süreler almakta ve tebligatların doğru yapılması davanın uzamasının sebeplerindendir.

Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır

Muris muvazaası ispatının yapılarak davacının açtığı davayı kazanmasına neden olmaktadır. Davanın kazanılması için davacının muvazaayı ispat etmesi gerekmektedir.  Muvazaa üçüncü kişileri aldatmak amacı ile yapılan gizli bir anlaşma olarak tanımlanmaktadır. Örneğin;

Borçları yüzünden evini kaybetme riski ile karşılaşan bir kişi evini güvendiği ve tanıdığı birine satılmış gibi göstermesi muvazaalı satış yanı danışıklı satış olmaktadır. Bu durumdaki borçlu kişi evini başkasına satmış olarak alacaklılardan evini kurtarmayı hedeflemektedir.

Bu şekilde yapılan muvazaalı satışların iptali için Asliye Hukuk Mahkemelerine dava açılması ve davacının davayı kazanması için muvazaa ispatı gereklidir.

Muris Muvazaa İspatlarında Neler Etkili Olur?

Muris muvazaa ispatları nasıl olur ve muvazaa ispatı olabilecek durumlar şu şeklide sıralanmaktadır;

• Kişinin paraya ihtiyaç olmadan durduk yere satış yapmış olması durumu,
• Satılan taşınmazın değerinin altında rakamlarda gösterilmiş olması durumu,
• Yapılan satış işleminin kişinin ölümüne yakın bir tarihte yapılmış olası durumu,
• Kişinin vefatından önce söylediği sözler (onları mirasımdan mahrum bırakacağım gibi) şahit beyanı olursa muvazaa ispatı olabilir.

Muris muvazaası dava Süreci

Muris muvazaası davaları açılabilmesi için belli olayların veya şartların gerçekleşmiş olması gerekir. Ortak mirasçılardan birinin anne veya babasının paylaştırdıkları miraslarını diğerlerinin alamaması için el koyup kaçırması durumunda diğer mirasçılar bu şahsa muris davası açabilir.

Böyle bir durumda muris davası açmak isteyenin başvuru dilekçesini eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurarak ve yetkili mahkemelere muris davasının açılması için geçerli kanıtlar sunarak başvuru işlemlerini tamamlaması gerekir. Bunun dışında muris davasının açılması için verilen sürenin geçirilmemesi gerekir.

Muris muvazaa nedeniyle Dava İçin Hangi Koşullar İstenir?

Vatandaşların muris davasını açabilmeleri için belli şartları ele alarak uygulamaları gerekir. Aşağıda bu şartlarla ilgili bilgiler yer alır:

• Muris davasının açılabilmesi için şahısların muhakkak mirastan yararlanacak kişiler olması gerekir.
• Ortak mirasçılar arasında anne veya babalarının bıraktıkları malları paylaşma konusunda aralarında sorunlar yaşamış olması gerekir.
• Ortak mirasçıların muris davası açabilmeleri için mirası kendilerine bırakan anne veya babasının ölmüş olması şartı aranır.
• Muris davasının açılması için ölen kişinin mirası ortak mirasçılardan birine vermek istememesi gibi olumsuz olayların meydana gelmesi gerekir.

Muris muvazaası Nedeniyle Dava Nasıl Açılır?

Muris muvazaası davalarının açılabilmesi için ortak mirasçılar arasında belli sorunlar meydana gelmesi durumunda hangi mirasçıdan mal saklanıyorsa ve kaçırılıyorsa o şahsın Asliye Hukuk Mahkemelerine giderek başvuru formunu doldurup davanın açılması için talepte bulunması gerekir.

Muris davasında mağdur olan mirasçının belli sebepler sunması gerekir. Geçerli sebepleri sunması durumunda mahkeme kararı ile yasal olarak alması gereken payları diğer ortak mirasçılardan alabilme şansını elde edebilir.

Muris Muvazaası Kime Karşı Açılır

Muris muvazaası davası açılabilecek ve açılamayacak kişilerin hangi şartlarda dava hakkına sahip olup olmadığını belirleyen kurallar bulunur. Muris muvazaası tapu iptal ve tescil davalarında mirasçı kişiler davacı olabilmektedir. Bu davaları açabilecek mirasçı kişiler şunlardır;

• Yasal mirasçı olan kişiler,
• Atanmış mirasçılar ve
• Evlatlıklar ve alt soyları olmaktadır.

Muris muvazaası davasını mirasçı tek başına açabilme hakkına sahiptir. Ayrıca mirasçı diğer mirasçılar varsa onlarla birlikte dava açabilmektedir.

Muris Muvazaası Davasını Açamayacak Kişiler

Muris muvazaası tapu iptal ve tescil davalarını açamayacak olan kişiler dava haklarını yitirmiş olurlar. Muris muvazaası dava hakkını kaybeden kişiler şunlardır;

• Kişilerin reddi mirasları varsa dava açma hakları kalmaz.
• Kişiler miras haklarından sözleşme ile feragat etmişlerse dava açma hakları kalmaz.
• Kişiler mirastan çıkarılmışlarsa dava açma hakları kalmaz.

Davaların kimlere karşı açılacağı noktasında ise davalı sıfatı önem kazanmaktadır. Bu davalarda davalının taşınmazı mirası bırakandan devralmış kişi olması gerekir. bu kişinin vefat etmiş olması durumunda ise aynı dava taşınmazı devralan 3. Kişilere açılır.

Muris Muvazaası Ne Kadar Sürer

 Muris muvazaası dava süreleri açılan davanın türüne göre değişiklik gösterebilir. Dava sürecine etki edecek hususlar şunlardır;

• Davanın açılmış olduğu adliye,
• Davada dinlenecek tanıkların sayısı,
• Dava konusu olan taşınmaz malların sayısıdır.

Belirtilen hususlar Muris Muvazaası davasını etkileyen konular olmakla birlikte miras davasının İstinaf ve Yargıtay sürecinin davaya dahil edilmesi ile en az İki yıl ve daha fazla sürede sonuçlanacağı söylenebilir.

Muris Muvazaası Davalarında Zaman Sınırlaması Bulunur mu?

Muris muvazaası davalarının açılacağı yetkili mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Muris muvazaası davaları miras bırakan kişinin vefatının ardından zamanaşımı olmadan her zaman açılabilmektedir. 

Miras davası aşamaları ve dava süresinin takibi dava açan kişiler için oldukça önemli ve sabır isteyen süreçlerdir. Muris muvazaası davalarını açma hakkına mirası reddeden, feragat eden ya da mirastan çıkarılan kişiler haricindeki kişiler sahiptir. Zamanaşımı söz konusu olmayan davalar miras bırakan kişinin vefatı ardından her zaman açılabilir.

Muris muvazaası davaları Nasıl İspatlanır

Muris davasında mağdur olan mirasçılarının mirası bırakan kişi tarafından kendisinden mal varlıklarını sakladığını ve kaçırdığını ispatlaması durumunda mahkeme kararı muris davasını açan mirasçının dava sonucunun lehine bir şekilde sonuçlandırabilir.

Bunun için alması gereken mirası kendisinden saklandığını kanıtlayan belgelerle beraber Asliye Hukuk Mahkemelerine gitmesi gerekir.

Muvazaa Nasıl İspatlanır?

Bunun dışında muris davasının açılma süresi geçirildiği zaman mağdur olan mirasçı hiçbir koşulda bir daha dava açma şansını elde edemez ve mahkeme tarafından başvuru süresi geçirildikten sonra yapılan başvuru işlemleri geri çevrilir.

Bu yüzden mirasçının yasal olarak alması gerektiği malları geri almak ve hakkını korumak için verilen zamanda muris davasını açması gerekir. Muris davasının açılması için ayrıca mirası bırakanın herhangi bir sebepten dolayı hayata gözlerini kapatmış olması gerekir. Bu koşullar yerine getirildiği ve ispatların yapılmasından sonra Muris muvazaası davası açılabilir.

Muris Muvazaası – Davacı Vekilinin İddiaları

Davacı vekili yetkili yerel mahkemeye sunduğu dilekçede, kardeş olan davacı ile davalının annesinin dava dosyasında belirtilen tarihte vefat ettiğini, davaya konu olan 1744 sayılı parseldeki taşınmazın tamamını davalı oğluna temlik ettiğini, davacı müvekkilinin bu durumu ise murisin ölümünden sonra öğrendiğini ve söz konusu taşınmazın temliki tasarrufun terekeden mal kaçırma maksadıyla yapıldığını iddia etmiştir.

Müvekkili davacının, yasal olarak belirlenen sürede miras payı oranında taşınmazın tapu kaydının iptali ve tapunun davacı adına tescili için dava hazırlıklarına başladığı sırada davalının söz konusu taşınmazı 3. şahsa devir ve temlik ettiğini ileri sürerek, taşınmazın 3. şahsa satılmasının ardından miras hakkından yararlanamaması sebebiyle ortaya çıkan zararın giderilmesini talep etmiştir.

Muris Muvazaası – Davalı Vekilinin Savunmaları

Davalı vekilinin yasal süre içinde yetkili ilk derece mahkemesine sunmuş olduğu dilekçede, öncelikle zamanaşımının dolması sebebiyle itirazda bulunduklarını, davaya konu olan taşınmazın belirtilen tarihlerde davalı müvekkiline annesi tarafından satıldığını ve satışın üzerinden 34 yıl gibi bir zaman geçtiğini ifade etmiştir.

Dolayısıyla satışın gerçekleştiği tarihten 34 yıl sonra açılan bu davanın zamanaşımı sebebiyle dinlenilme imkanı bulunmadığı belirtilerek davanın reddinin gerektiği öne sürülmüştür.

Bununla birlikte davacı vekilinin mahkemeye sunmuş olduğu dilekçede, ölüme bağlı olarak tasarrufun iptalini mi yoksa saklı payının ihlali sebebiyle tenkis hükümlerine mi dayanarak maddi tazminat talep edildiğinin anlaşılmadığı vurgulanmıştır.

Eğer davada istenilen maddi tazminatın, ölüme bağlı tasarrufun iptali hükümlerine dayandırılıyorsa, TMK 557 vd. maddelerinde açık bir şekilde belirtildiği üzere iddiaları değerlendirmek gerektiğinin altı çizilmiştir. Öte yandan davacı vekili davaya ilişkin tazminat talebini saklı payın ihlali nedeniyle tenkis hükümlerine dayandırıyorsa, TMK’nın 560 vd. hükümlerine göre iddiaları değerlendirmek gerektiği ifade edilerek davanın reddini savunmuştur.

Yerel Mahkeme Kararı

İlk derece mahkemesi tarafına yapılan başvuruda davacı ve davalının kardeş oldukları, muris annelerinin davaya konu olan şehirde ve konumda 1774 parselde bulunan, içinde bahçeli ve tek katlı evin bulunduğu taşınmazın terekeden mal kaçırmak amacıyla davalıya devir edildiği gerekçesi gösterilerek tapu iptali ve tescil davası açılacağı sırada taşınmazın 3. kişiye satılması nedeniyle tazminat davası açıldığı sabittir.

Taşınmazın tapu kaydında işlemin üzerinden yaklaşık 35 yıl geçmiş olduğu, bu defa taşınmazın 3. kişiye satılmasından dolayı davalı kardeşinden alacak talebinden bulunmuş ise de TBK’nun 146. maddesinde “kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak 10 yıllık zamanaşımına tabidir.” hükmüne göre, satış işleminin üzerinden 10 yıldan fazla zaman geçmiş olması sebebiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; TMK 591, 559 maddelerinde yer alan hükümlere göre, ölüme bağlı tasarruflara ilişkin açılan davalarda zamanaşımı mevcut olmadığı, bu nedenle davanın açılabilmesi yönünde hakkın bulunduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla ilk derece mahkemesinin almış olduğu kararın hukuka aykırı olması sebebiyle kaldırılarak yargılamanın yeniden yapılması istenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi’nin Gerekçeli Sonuç Kararı

HMK’nın 29. ve 33. maddelerinde yer alan hükümlere göre, olayları bildirmek taraflara hukuki nitelemeyi tespit ederek uygulanacak olan kanun hükmünü bulup tatbik etmek hakimin yükümlülüğündedir, denilmiştir.

Somut olayda, davadaki isteğin miras bırakanın ölüme bağlı olarak gerçekleştirildiği tasarrufun iptali hakkında olmayıp, hukuki zeminini Türk Borçlar Kanunu’nun 19. maddesinde yer alan İçtihadi Birleştirme Kararından dayanak aldığı, muris muvazaası nedeni kapsamın olduğuna dikkat çekilmiştir.

Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak tapu iptal ve tescil istenilebileceği gibi, tazminat da talep edilebilmektedir. Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında kural olarak herhangi bir zamanaşımı hükmü bulunmamaktadır.

Bununla birlikte hak düşürücü bir süre dikkate alınmadan tazminat davaları her zaman açılabilmektedir. Dava hakkı miras bırakanın ölümü ile doğmaktadır.

Bu gerekçelerin akabinde ilk derece mahkemesinin almış olduğu davanın reddi kararı hukuka aykırı bulunmuştur. Davanın yeniden görülmesine ve yargılamanın iadesine oy birliği ile karar verilmiştir.

Daha Fazla Bilgi İçin: Muris Muvazaası Tapu İptal Davası

Tapu iptali ve tescili davasına ilişkin yerel mahkemenin vermiş olduğu karar davacı vekili tarafından istinaf başvurusuyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’ne yönlendirilmiştir. Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin vermiş olduğu nihai karar, Yüksek Mahkeme tarafından incelendi ve aşağıdaki gibi karar verildi.

Muris Muvazaası Davasında Davacı Vekilinin İddiaları

Davacı vekili yetkili ilk derece mahkemesine sunmuş olduğu dilekçede, Tekirdağ ili sınırları içinde bulunan 870 ile 1113 parsellerinin davacı ve davalıların murisi olan babalarına aitken, davaya konu olan 879 parseli davalı oğluna, 1113 parseli de diğer davalı oğluna belirtilen tarihte devrettiğini, bu devirlerin bağış olmasına karşın tapuda satış olarak gösterildiğini vurgulamıştır.

Davalı kardeşlerin, söz konusu tapu tescil işlemleri için babalarına hiçbir bedel ödemediklerini, murisin 5 evladı olduğunu ve 3 evladı taraflar ile 2 de kız kardeşleri olduğunu belirtmiştir.

Kız kardeşlerinin Tekirdağ 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde muvazaa sebebiyle tapu iptali davası açtıklarını, bu davada kardeşlere düşen payların iptaline karar verildiği ve dosyanın da hala Yargıtay’ın incelemesinde olduğunu açıklamıştır.

Bu sebeple diğer kız kardeş tarafından dava açılması gündeme gelmiş ve davalılara devredilen söz konusu parselleri tapuların iptalleri ve veraset ilamları gereği paylarının davacı adına tesciline karar verilmesi istenmiştir.

Muris Muvazaası Hakkında Yerel Mahkeme Kararı

İlk derece mahkemesi, davaya konu olan taşınmaza ilişkin davanın kabulü ile davacılar lehine tapu kaydının iptali ve dava dosyasına ek olarak sunulan veraset ilamına göre davacıların paylarının tapuya kayıt ve tesciline hükmedilmiştir.

Tekirdağ 2. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilen bu karar davacı vekili tarafından istinaf başvurusuyla Yüksek Mahkeme’nin gündemine taşınmıştır.

Miras Hukuku İstinaf Sebepleri

Davacı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi’ne sunduğu istinaf sebepleri dilekçesinde, yerel mahkemenin vermiş olduğu 1113 Parseldeki taşınmaza ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olduğu öne sürülerek, söz konusu parsel yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi talep edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçeli Sonuç Kararı

Gündeme gelen dava dosyasını inceleyen Yüksek Mahkeme, söz konusu davanın, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı miras payı oranında tapu iptal ve tescil işlemine ilişkin olduğuna dikkat çekmiştir.

Muris muvazaasında, miras bırakan kişi ile sözleşmenin karşı tarafı, sözleşmeye konu olan malın temlikine ilişkin anlaşmaya varmakta, fakat görünüşteki sözleşmenin niteliğinde birtakım değişiklikler yapılmaktadır. Bu sebeple muris muvazaası, tam muvazaa niteliğinde olduğu kabul edilmektedir. İBK’da açıkça belirtilen muris muvazaasında, miras bırakan kişi ile sözleşmenin karşı tarafı arasında yapılan muvazaa anlaşmasında amaç mirasçıları aldatmaktır. Bu muvazaa kapsamı içinde iki farklı sözleşmeden kaynaklı olması sebebiyle nisbi muvazaa olarak kabul edilmektedir.

Nisbi muvazaa, gerçekte bağış olan işlemi satım sözleşmesi ve gerçekte bağışlanmış olmasına rağmen karşın ölünceye kadar bakım sözleşmesi gibi pek çok farklı çeşitte gündeme gelebilmektedir. Söz konusu durum, sözleşme tarafların gerçek iradelerine uygun olmaması sebebiyle, saklı pay sahibi olması veya olmaması göz önünde bulundurmadan miras hakkı çiğnenmiş olan tüm hak sahiplerinin dava açma hakları bulunmaktadır. Dolayısıyla tüm mirasçılar ilgili birime talepte bulunarak, resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespiti ve bu şekilde oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Miras bırakanın yaptığı temliki tasarruflar sebebiyle zarara uğrayan mirasçı hak sahipleri, tenkis davası açtıktan sonra farklı bir dilekçe ile muris muvazaası nedenine dayalı tapu iptal ve tescil davası açma haklarına sahiptirler.

Bu noktada dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, İBK’da açık bir şekilde sözü edilen muvazaa sebebine dayanan tapu iptal ve tescil davaları herhangi bir süreye tabi tutulmamaktadır. Dolayısıyla muvazaa nedenine ilişkin açılan tüm davalar zamanaşımına uğramamaktadır.

Somut olayda miras bırakanın asıl irade ve amacının tespiti gerekmektedir. Dolayısıyla deliller toplatılırken gelenekler, toplumsal eğilimler detaylı bir şekilde göz önünde bulundurularak miras bırakanın sözleşmeyi yapmasında haklı bir nedeninin olup olmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı olgulardan faydalanılması gerekmektedir. Bunlardan sadece birinin kanıtlanmış olması, muvazaayı söz konusu yapmamaktadır.

Açıklanan gerekçelerin nezdinde 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunun 353. maddesi uyarınca dosyası incelenip değerlendirilmeye alınan mahkeme kararının hukuka uygun olmadığı gerekçesi ile kaldırılmasına, davanın da esastan kabulüne karar verilmiştir.