Muris muvazaasının genel şartları ve mirastan mal kaçırma kavramı hakkında ayrıntılı bilgi için Muris Muvazaası – Mirastan Mal Kaçırma başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Muris Muvazaasında İspat Yükü Kimdedir?

Muris muvazaası iddiasını ileri süren davacı, miras bırakanın görünürdeki işlemden farklı bir gerçek iradeye sahip olduğunu ve bu işlemin diğer mirasçıların miras hakkını azaltma veya ortadan kaldırma amacı taşıdığını ispatlamakla yükümlüdür. Bu nedenle yalnızca “taşınmaz kardeşime devredildi” veya “satış bedeli düşük gösterildi” şeklindeki genel iddialar tek başına yeterli olmaz. Davacının, murisin gerçek iradesini ortaya koyabilecek somut olgular ve deliller sunması gerekir. Yargıtay uygulamasında da TMK m.6 ve HMK m.190 çerçevesinde ispat yükünün muvazaa iddiasını ileri süren tarafta olduğu kabul edilmektedir.

Muris muvazaası nedeniyle açılacak tapu iptal ve tescil davasının hukuki yapısı hakkında Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali Davası başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Muris Muvazaası Hangi Delillerle İspatlanır?

Muris muvazaası davalarında ispat genellikle tek bir belgeye dayanmaz. Mahkeme, olayın bütününü değerlendirir ve özellikle satış bedeli ile gerçek değer arasındaki farkı, davalının ekonomik gücünü, murisin satış ihtiyacını, banka hareketlerini, tanık beyanlarını, tarafların aile içindeki ilişkilerini, yöresel ve sosyal koşulları ve murisin diğer mirasçılara yaptığı kazandırmaları birlikte inceler. Bu nedenle bir delil diğerini destekliyorsa ispat gücü artabilir. Örneğin satış bedelinin çok düşük olması, davalının bu bedeli ödeme gücünün bulunmaması ve satış tarihine yakın banka hareketinin olmaması birlikte değerlendirildiğinde muvazaa iddiası daha güçlü hale gelebilir.

Mirastan mal kaçırma nedeniyle açılabilecek diğer dava türleri için Mirastan Mal Kaçırma Davası başlıklı yazımızdan da bilgi alabilirsiniz.

Taşınmazın Çok Ucuza Satılması Muris Muvazaasını İspatlar mı?

Taşınmazın tapuda gerçek değerinin çok altında bir bedelle satılmış görünmesi muris muvazaası bakımından önemli bir emare olabilir; ancak tek başına muvazaanın ispatı için yeterli değildir. Yargıtay, satış bedeli ile gerçek değer arasındaki büyük farkı dikkate almakla birlikte yalnızca bu fark üzerinden muvazaa sonucuna varılmasını yeterli görmemektedir. Mahkeme aynı zamanda davalının alım gücünü, satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediğini, murisin ekonomik ihtiyacını, aile ilişkilerini ve diğer delilleri de birlikte değerlendirir. Bu nedenle “ev çok ucuza satılmış, dava kesin kazanılır” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

Satış Bedelinin Ödenmediği Nasıl İspatlanır?

Satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği muris muvazaasının en önemli tartışma alanlarından biridir. Mahkeme, satış tarihine yakın banka hareketlerini, para transferlerini, davalının gelir düzeyini, nakit ödeme iddiasını destekleyen belgeleri ve tarafların ekonomik durumlarını inceleyebilir. Davalı satış bedelini ödediğini ileri sürüyorsa bunu destekleyen banka dekontu, havale, EFT veya başka ödeme belgeleri önem kazanabilir. Buna karşılık satış tarihine yakın hiçbir para hareketi bulunmaması, davalının ödeme gücünün olmaması ve taşınmazın gerçek değeri ile tapudaki bedel arasında ciddi fark bulunması muvazaa iddiasını destekleyebilir.

Banka Kayıtları Muris Muvazaasında Delil Olur mu?

Banka kayıtları muris muvazaası davalarında özellikle satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediğinin araştırılmasında önemli delillerden biridir. Satış tarihinden hemen önce veya sonra davalıdan murise yapılan bir para transferi gerçek satış savunmasını destekleyebilir. Buna karşılık satış bedeline yakın hiçbir banka hareketinin bulunmaması, özellikle diğer delillerle birlikte değerlendirildiğinde muvazaa iddiasını güçlendirebilir. Ancak banka kaydının bulunmaması tek başına muvazaanın kesin ispatı anlamına gelmez; taraflar ödemenin nakit yapıldığını ileri sürebilir ve bu iddia başka delillerle birlikte değerlendirilir.

Davalının Taşınmazı Satın Alacak Ekonomik Gücü Neden Önemlidir?

Davalının taşınmazın satış tarihindeki ekonomik gücü, gerçek bir satış yapılıp yapılmadığının belirlenmesinde önemlidir. Örneğin düzenli geliri bulunmayan, banka birikimi olmayan veya taşınmazın bedelini karşılayabilecek mali gücü bulunmayan bir kişinin yüksek değerli bir taşınmazı satın aldığı iddiası mahkeme tarafından sorgulanabilir. Buna karşılık davalının yeterli geliri, birikimi veya kredi kullanımı bulunması gerçek satış savunmasını destekleyebilir. Yine de ekonomik güç tek başına belirleyici değildir; diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.

Miras Bırakanın Paraya İhtiyacı Olması Davayı Etkiler mi?

Miras bırakanın taşınmazı satmasını gerektiren gerçek bir ekonomik ihtiyacının bulunması muris muvazaası değerlendirmesinde önemli olabilir. Miras bırakanın banka borcu, sağlık gideri, kredi ödemesi, ticari borcu veya başka ciddi mali yükümlülükleri varsa satışın gerçek olduğu yönündeki savunma güçlenebilir. Buna karşılık murisin ekonomik olarak güçlü olması, satış yapmasını gerektiren belirgin bir ihtiyacının bulunmaması ve satış bedelinin gerçekten tahsil edildiğine dair belge olmaması muvazaa iddiasını destekleyebilir. Mahkeme bu nedenle sadece satış işlemini değil, murisin satış tarihindeki ekonomik durumunu da araştırabilir.

Tanıkla Muris Muvazaası İspatlanabilir mi?

Tanık beyanları muris muvazaası davalarında önemlidir; ancak tanığın yalnızca kendi yorumunu veya tahminini anlatması yeterli değildir. Tanığın “miras bırakan diğer çocuklarını sevmiyordu” veya “bence mal kaçırmak istedi” şeklindeki soyut ifadelerinden çok, doğrudan gördüğü veya duyduğu somut olaylar önemlidir. Miras bırakanın “bu evi aslında bağışlıyorum” şeklindeki açıklamasını duyan, satış bedelinin ödenmediğini bilen veya tarafların ekonomik durumunu yakından gözlemleyen tanıkların anlatımları daha değerli olabilir. Mahkeme tanık beyanlarını diğer delillerle birlikte değerlendirir ve görgüye dayanmayan, soyut anlatımları tek başına yeterli görmeyebilir.

Miras Bırakan ile Tarafların Aile İlişkileri Neden Önemlidir?

Muris muvazaası davalarında miras bırakanın çocukları veya diğer mirasçılarla ilişkisi, mal kaçırma kastının anlaşılması bakımından önem taşıyabilir. Örneğin murisin bir çocuğuyla uzun süredir görüşmemesi, başka bir çocuğuyla birlikte yaşaması veya kendisine bakım sağlayan kişiye taşınmaz devretmesi değerlendirmede dikkate alınabilir. Ancak aile içi yakınlık veya uzaklık tek başına muvazaanın ispatı değildir. Mahkeme, bu ilişkileri satış bedeli, ekonomik güç, ödeme belgeleri ve diğer somut delillerle birlikte değerlendirir.

Miras Bırakan Diğer Çocuklarına da Mal Verdiyse Muris Muvazaası Olur mu?

Miras bırakanın diğer mirasçılara da taşınmaz, para veya başka malvarlığı devretmiş olması muris muvazaası iddiasını otomatik olarak ortadan kaldırmaz; ancak miras bırakanın gerçek amacı bakımından önemli bir olgu olabilir. Miras bırakanın tüm çocukları arasında dengeli veya makul bir paylaşım yaptığı anlaşılırsa mal kaçırma kastının bulunmadığı yönündeki savunma güçlenebilir. Buna karşılık yalnızca bir mirasçıya çok yüksek değerli mallar devredilmiş, diğerleri ise fiilen mirastan mahrum bırakılmışsa farklı bir değerlendirme yapılabilir.

Murisin Geride Başka Malvarlığı Bırakması Davayı Etkiler mi?

Miras bırakanın ölümünde başka taşınmaz, araç, banka mevduatı veya önemli malvarlığı değerleri bırakmış olması muris muvazaası değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Murisin devrettiği taşınmaza rağmen diğer mirasçılara önemli bir malvarlığı bırakmış olması, tüm mirasçılardan mal kaçırma kastının bulunmadığı yönündeki savunmayı destekleyebilir. Ancak geride başka mal bırakılmış olması tek başına muvazaa olmadığı anlamına gelmez. Devrin niteliği ve murisin gerçek amacı yine ayrıca araştırılır.

Miras Bırakan Gerçekten Satış Yapmışsa Dava Reddedilir mi?

Miras bırakanın taşınmazı gerçekten satış amacıyla devrettiği, satış bedelini aldığı ve davalının da taşınmazı satın alma gücünün bulunduğu ispatlanırsa muris muvazaası iddiası reddedilebilir. Her miras bırakan sağlığında malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunabilir. Bu nedenle mirasçının ileride daha az miras alması, yapılan her satışın muvazaalı olduğu anlamına gelmez. Mahkemenin araştırdığı temel konu, görünürdeki satışın gerçekten satış olup olmadığıdır.

Miras Bırakanın Bakımını Yapan Çocuğa Ev Vermesi Muris Muvazaası Sayılır mı?

Miras bırakanın uzun yıllar bakımını sağlayan, sağlık ihtiyaçlarıyla ilgilenen veya yanında yaşayan bir çocuğuna taşınmaz devretmesi her durumda muris muvazaası sayılmaz. Bu durumda yapılan devrin bağış mı, gerçek satış mı veya bakım karşılığı bir kazandırma mı olduğu araştırılır. Miras bırakanın minnet duygusu, bakım ihtiyacı ve taraflar arasındaki fiili ilişki değerlendirmede önem taşıyabilir. Mahkeme, bakımın gerçekten yapılıp yapılmadığını ve taşınmaz devriyle orantılı olup olmadığını diğer delillerle birlikte inceler.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Muris Muvazaası Olabilir mi?

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi karşılıklı borç doğuran bir sözleşmedir ve yalnızca bir mirasçıya taşınmaz devredilmiş olması bu sözleşmeyi kendiliğinden muvazaalı hale getirmez. Ancak sözleşmenin gerçekte bakım amacıyla yapılmadığı, bakım borcunun yerine getirilmediği ve işlemin esas amacının diğer mirasçılardan mal kaçırmak olduğu ileri sürülüyorsa murisin gerçek iradesi araştırılabilir. Bu değerlendirmede miras bırakanın yaşı, sağlık durumu, bakım ihtiyacı, sözleşme tarihindeki aile ilişkileri ve bakım borcunun fiilen yerine getirilip getirilmediği önem taşır.

Ara Malik Kullanılması Muris Muvazaasını Engeller mi?

Bazı durumlarda miras bırakan taşınmazı doğrudan mirasçıya değil, önce başka bir kişiye devredebilir ve taşınmaz kısa süre sonra asıl hedeflenen kişiye geçebilir. Böyle bir zincirleme devir varsa mahkeme işlemlerin tarihlerini, taraflar arasındaki ilişkiyi, satış bedellerini ve ödemeleri birlikte değerlendirebilir. Ara malik kullanılması tek başına muvazaayı ortadan kaldırmaz. İşlemlerin gerçekte hangi amaçla yapıldığı ispatlanabilirse muris muvazaası iddiası gündeme gelebilir.

Taşınmaz Daha Sonra Üçüncü Kişiye Satılmışsa Ne Olur?

Miras bırakan tarafından muvazaalı şekilde devredildiği iddia edilen taşınmaz daha sonra başka bir kişiye satılmış olabilir. Bu durumda sonradan taşınmazı satın alan kişinin iyi niyetli olup olmadığı önem kazanır. Tapu siciline güvenerek taşınmazı edinen iyi niyetli üçüncü kişilerin durumu Türk Medeni Kanunu m.1023 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Üçüncü kişinin muris muvazaasını bildiği veya bilmesi gerektiği ispatlanabiliyorsa farklı hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle üçüncü kişi devrinin bulunduğu dosyalarda dava stratejisi ve talepler özellikle dikkatli belirlenmelidir.

Muris Muvazaası ile Tenkis Davası Aynı mı?

Muris muvazaası ile tenkis davası birbirinden farklı hukuki kurumlara dayanır. Muris muvazaasında temel iddia, görünürde yapılan satış veya başka bir sözleşmenin gerçeği yansıtmadığı ve asıl amacın mirasçılardan mal kaçırmak olduğu yönündedir. Tenkis davasında ise geçerli bir kazandırmanın mirasçının saklı payını ihlal edip etmediği araştırılır. Bu nedenle bir taşınmazın düşük bedelle devredilmiş olması veya bir mirasçının daha az mal alması tek başına hangi davanın açılacağını belirlemez. Öncelikle işlemin gerçek niteliği ve mirasçının hangi hakkının ihlal edildiği tespit edilmelidir.

Miras hukukundaki diğer uyuşmazlıklar hakkında Miras Hukuku Avukatları Ankara başlıklı kapsamlı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Muris Muvazaası Davasında Hangi Belgeler Toplanmalıdır?

Muris muvazaası iddiasının ispatı için tapu kayıtları başta olmak üzere satış tarihindeki resmi senetler, banka hareketleri, tarafların gelir ve malvarlığı kayıtları, varsa ödeme belgeleri, tanık bilgileri ve taşınmazın satış tarihindeki gerçek değerini gösterebilecek belgeler önem taşıyabilir. Miras bırakanın mali durumu, sağlık giderleri veya borçları da satış ihtiyacının araştırılması bakımından incelenebilir. Dosyada hangi belgelerin gerekli olduğu her olayın özelliğine göre değişir.

Bilirkişi Muris Muvazaası Davasında Neyi İnceler?

Muris muvazaası davalarında bilirkişi özellikle taşınmazın satış tarihindeki gerçek değerinin belirlenmesinde önemli rol oynar. Tapuda gösterilen satış bedeli ile gerçek piyasa değeri arasında ciddi fark bulunup bulunmadığı bilirkişi incelemesiyle ortaya konabilir. Ancak bilirkişi muvazaanın varlığına karar vermez; muvazaa hukuki bir değerlendirmedir ve mahkeme tarafından tüm deliller birlikte incelenerek belirlenir.

Muris Muvazaasının Temel Yargıtay Kararı Hangisidir?

Muris muvazaası konusunda temel içtihat, 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır. Bu kararda, miras bırakanın gerçek iradesinin bağış olmasına rağmen tapuda işlemi satış gibi göstermesi ve amacının mirasçıların miras haklarını etkisiz hale getirmek olması halinde görünürdeki işlem ile gizli işlem arasındaki hukuki ilişkinin nasıl değerlendirileceği açıklanmıştır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi sonraki yıllarda verdiği çok sayıda kararda bu içtihadı temel almaya devam etmektedir.

2026 Güncel Yargıtay Kararlarında Muris Muvazaası Nasıl Değerlendiriliyor?

2026 tarihli Yargıtay kararlarında da muris muvazaası bakımından temel yaklaşım değişmemiştir. İspat yükü davacıda bulunmakta ve mahkemenin yalnızca tek bir delile dayanması yerine olayın bütününü değerlendirmesi beklenmektedir. Davalının alım gücü, satış bedelinin ödenmesi, murisin geride başka malvarlığı bırakması, diğer mirasçılara yapılan kazandırmalar ve sonraki alıcıların iyi niyeti gibi olgular birlikte değerlendirilmekte; muris muvazaası iddiası yeterli delille ispatlanamadığında dava reddedilebilmektedir. Bu nedenle 2026 itibarıyla da en önemli husus, murisin gerçek iradesini somut ve birbirini destekleyen delillerle ortaya koyabilmektir.

Muris Muvazaası Nasıl İspatlanır? Kısa Özet

Muris muvazaasının ispatında tek bir kriter yoktur. Satış bedelinin düşük olması önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Davalının ekonomik gücü, satış bedelinin ödenip ödenmediği, banka kayıtları, murisin satış ihtiyacı, tanık anlatımları, tarafların ilişkileri, murisin diğer mirasçılara yaptığı kazandırmalar ve geride bıraktığı malvarlığı birlikte değerlendirilir. Bu unsurların birbiriyle uyumlu şekilde murisin gerçek amacının mal kaçırmak olduğunu göstermesi halinde muvazaa iddiası güçlenir.

Muris Muvazaası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Babam Evi Kardeşime Çok Ucuza Sattı, Dava Açabilir miyim?

Satış bedelinin düşük olması muris muvazaası iddiasını destekleyebilir; ancak tek başına yeterli değildir. Davalının ekonomik gücü, satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği, murisin satış ihtiyacı ve diğer deliller birlikte değerlendirilmelidir.

Tapuda Satış Görünüyorsa Muris Muvazaası İspatlanabilir mi?

Evet. Muris muvazaasının temel özelliği zaten tapuda görünürde bir satış bulunmasına rağmen gerçek iradenin bağış olduğu iddiasıdır. Tapuda satış yazması tek başına davayı engellemez.

Banka Dekontu Yoksa Satış Muvazaalı Sayılır mı?

Banka dekontunun bulunmaması önemli bir emare olabilir; ancak tek başına yeterli değildir. Nakit ödeme iddiası ve diğer deliller de değerlendirilir.

Davalının Düzenli Geliri Yoksa Bu Delil Olur mu?

Davalının taşınmazı satın alabilecek ekonomik gücünün bulunmaması muvazaa iddiasını destekleyebilir. Ancak sonuç diğer delillerle birlikte belirlenir.

Tanık Olmadan Muris Muvazaası İspatlanabilir mi?

Evet. Tanık önemli olmakla birlikte tek delil değildir. Tapu kayıtları, banka hareketleri, ekonomik durum, satış bedeli, bilirkişi incelemesi ve diğer belgeler de kullanılabilir.

Muris Diğer Çocuklarına da Mal Vermişse Dava Açılabilir mi?

Evet. Diğer mirasçılara yapılan kazandırmalar davayı otomatik olarak engellemez. Ancak murisin gerçek amacının paylaştırma mı yoksa mal kaçırma mı olduğu değerlendirilirken bu durum önem taşır.

Miras Bırakanın Başka Evi Varsa Muris Muvazaası Olmaz mı?

Başka malvarlığının bulunması tek başına muvazaayı ortadan kaldırmaz. Ancak murisin diğer mirasçılara yeterli mal bırakıp bırakmadığı gerçek amacın değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.

Taşınmaz Üçüncü Kişiye Satılmışsa Dava Açılabilir mi?

Üçüncü kişiye satış bulunması davayı daha karmaşık hale getirebilir. Sonraki alıcının iyi niyetli olup olmadığı ve muvazaayı bilip bilmediği ayrıca araştırılır.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Muvazaalı Olabilir mi?

Sözleşmenin gerçek bakım amacı taşımadığı ve yalnızca mirasçılardan mal kaçırmak için yapıldığı ispatlanırsa muris muvazaası tartışması gündeme gelebilir. Ancak gerçek bakım ilişkisi varsa farklı değerlendirme yapılır.

Muris Muvazaası Davasında En Önemli Delil Nedir?

Tek bir “en önemli delil” yoktur. Mahkeme satış bedeli, banka hareketleri, alım gücü, murisin ekonomik ihtiyacı, tanık beyanları ve aile ilişkilerini birlikte değerlendirir.

Muris Muvazaası Şüphesinde İlk Olarak Ne Yapılmalı?

Muris muvazaası şüphesinde önce tapu kayıtlarının ve geçmiş devirlerin incelenmesi, satış tarihinin belirlenmesi ve taşınmazın o tarihteki yaklaşık gerçek değerinin araştırılması gerekir. Daha sonra davalının o tarihte taşınmazı satın alabilecek ekonomik güce sahip olup olmadığı, banka üzerinden ödeme yapılıp yapılmadığı ve murisin satış yapmasını gerektiren ekonomik ihtiyacının bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Tanıklar ve aile içindeki olaylar da bu aşamadan sonra dosyaya dahil edilmelidir. Böylece yalnızca varsayıma dayanan bir iddia yerine, birbirini tamamlayan deliller üzerinden dava stratejisi oluşturulabilir.

Muris muvazaası nedeniyle doğrudan tapu iptali talebi gündeme geliyorsa Miras Tapu İptal Davası Nasıl Açılır? başlıklı içeriğimizden de yararlanabilirsiniz.

Muris muvazaasının genel şartları için Muris Muvazaası – Mirastan Mal Kaçırma, dava türü hakkında ayrıntılı bilgi için Mirastan Mal Kaçırma Davası ve tapu iptal süreci için Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali Davası başlıklı yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Av. İlkay Uyar Kaba – Ankara Son Güncelleme: 22 Eylül 2026 – Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Muris muvazaası davalarında ispat değerlendirmesi taşınmazın devredildiği tarih, tarafların ekonomik durumu, ödeme belgeleri, aile ilişkileri ve diğer delillere göre her somut olayda ayrıca yapılır.

Muris Muvazaası – Davacı Vekilinin İddiaları

Davacı vekili yetkili yerel mahkemeye sunduğu dilekçede, kardeş olan davacı ile davalının annesinin dava dosyasında belirtilen tarihte vefat ettiğini, davaya konu olan 1744 sayılı parseldeki taşınmazın tamamını davalı oğluna temlik ettiğini, davacı müvekkilinin bu durumu ise murisin ölümünden sonra öğrendiğini ve söz konusu taşınmazın temliki tasarrufun terekeden mal kaçırma maksadıyla yapıldığını iddia etmiştir.

Müvekkili davacının, yasal olarak belirlenen sürede miras payı oranında taşınmazın tapu kaydının iptali ve tapunun davacı adına tescili için dava hazırlıklarına başladığı sırada davalının söz konusu taşınmazı 3. şahsa devir ve temlik ettiğini ileri sürerek, taşınmazın 3. şahsa satılmasının ardından miras hakkından yararlanamaması sebebiyle ortaya çıkan zararın giderilmesini talep etmiştir.

Muris Muvazaası – Davalı Vekilinin Savunmaları

Davalı vekilinin yasal süre içinde yetkili ilk derece mahkemesine sunmuş olduğu dilekçede, öncelikle zamanaşımının dolması sebebiyle itirazda bulunduklarını, davaya konu olan taşınmazın belirtilen tarihlerde davalı müvekkiline annesi tarafından satıldığını ve satışın üzerinden 34 yıl gibi bir zaman geçtiğini ifade etmiştir.

Dolayısıyla satışın gerçekleştiği tarihten 34 yıl sonra açılan bu davanın zamanaşımı sebebiyle dinlenilme imkanı bulunmadığı belirtilerek davanın reddinin gerektiği öne sürülmüştür.

Bununla birlikte davacı vekilinin mahkemeye sunmuş olduğu dilekçede, ölüme bağlı olarak tasarrufun iptalini mi yoksa saklı payının ihlali sebebiyle tenkis hükümlerine mi dayanarak maddi tazminat talep edildiğinin anlaşılmadığı vurgulanmıştır.

Eğer davada istenilen maddi tazminatın, ölüme bağlı tasarrufun iptali hükümlerine dayandırılıyorsa, TMK 557 vd. maddelerinde açık bir şekilde belirtildiği üzere iddiaları değerlendirmek gerektiğinin altı çizilmiştir. Öte yandan davacı vekili davaya ilişkin tazminat talebini saklı payın ihlali nedeniyle tenkis hükümlerine dayandırıyorsa, TMK’nın 560 vd. hükümlerine göre iddiaları değerlendirmek gerektiği ifade edilerek davanın reddini savunmuştur.

Yerel Mahkeme Kararı

İlk derece mahkemesi tarafına yapılan başvuruda davacı ve davalının kardeş oldukları, muris annelerinin davaya konu olan şehirde ve konumda 1774 parselde bulunan, içinde bahçeli ve tek katlı evin bulunduğu taşınmazın terekeden mal kaçırmak amacıyla davalıya devir edildiği gerekçesi gösterilerek tapu iptali ve tescil davası açılacağı sırada taşınmazın 3. kişiye satılması nedeniyle tazminat davası açıldığı sabittir.

Taşınmazın tapu kaydında işlemin üzerinden yaklaşık 35 yıl geçmiş olduğu, bu defa taşınmazın 3. kişiye satılmasından dolayı davalı kardeşinden alacak talebinden bulunmuş ise de TBK’nun 146. maddesinde “kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak 10 yıllık zamanaşımına tabidir.” hükmüne göre, satış işleminin üzerinden 10 yıldan fazla zaman geçmiş olması sebebiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; TMK 591, 559 maddelerinde yer alan hükümlere göre, ölüme bağlı tasarruflara ilişkin açılan davalarda zamanaşımı mevcut olmadığı, bu nedenle davanın açılabilmesi yönünde hakkın bulunduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla ilk derece mahkemesinin almış olduğu kararın hukuka aykırı olması sebebiyle kaldırılarak yargılamanın yeniden yapılması istenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi’nin Gerekçeli Sonuç Kararı

HMK’nın 29. ve 33. maddelerinde yer alan hükümlere göre, olayları bildirmek taraflara hukuki nitelemeyi tespit ederek uygulanacak olan kanun hükmünü bulup tatbik etmek hakimin yükümlülüğündedir, denilmiştir.

Somut olayda, davadaki isteğin miras bırakanın ölüme bağlı olarak gerçekleştirildiği tasarrufun iptali hakkında olmayıp, hukuki zeminini Türk Borçlar Kanunu’nun 19. maddesinde yer alan İçtihadi Birleştirme Kararından dayanak aldığı, muris muvazaası nedeni kapsamın olduğuna dikkat çekilmiştir.

Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı olarak tapu iptal ve tescil istenilebileceği gibi, tazminat da talep edilebilmektedir. Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davalarında kural olarak herhangi bir zamanaşımı hükmü bulunmamaktadır.

Bununla birlikte hak düşürücü bir süre dikkate alınmadan tazminat davaları her zaman açılabilmektedir. Dava hakkı miras bırakanın ölümü ile doğmaktadır.

Bu gerekçelerin akabinde ilk derece mahkemesinin almış olduğu davanın reddi kararı hukuka aykırı bulunmuştur. Davanın yeniden görülmesine ve yargılamanın iadesine oy birliği ile karar verilmiştir.

Daha Fazla Bilgi İçin: Muris Muvazaası Tapu İptal Davası

Tapu iptali ve tescili davasına ilişkin yerel mahkemenin vermiş olduğu karar davacı vekili tarafından istinaf başvurusuyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’ne yönlendirilmiştir. Tekirdağ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin vermiş olduğu nihai karar, Yüksek Mahkeme tarafından incelendi ve aşağıdaki gibi karar verildi.

Muris Muvazaası Davasında Davacı Vekilinin İddiaları

Davacı vekili yetkili ilk derece mahkemesine sunmuş olduğu dilekçede, Tekirdağ ili sınırları içinde bulunan 870 ile 1113 parsellerinin davacı ve davalıların murisi olan babalarına aitken, davaya konu olan 879 parseli davalı oğluna, 1113 parseli de diğer davalı oğluna belirtilen tarihte devrettiğini, bu devirlerin bağış olmasına karşın tapuda satış olarak gösterildiğini vurgulamıştır.

Davalı kardeşlerin, söz konusu tapu tescil işlemleri için babalarına hiçbir bedel ödemediklerini, murisin 5 evladı olduğunu ve 3 evladı taraflar ile 2 de kız kardeşleri olduğunu belirtmiştir.

Kız kardeşlerinin Tekirdağ 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde muvazaa sebebiyle tapu iptali davası açtıklarını, bu davada kardeşlere düşen payların iptaline karar verildiği ve dosyanın da hala Yargıtay’ın incelemesinde olduğunu açıklamıştır.

Bu sebeple diğer kız kardeş tarafından dava açılması gündeme gelmiş ve davalılara devredilen söz konusu parselleri tapuların iptalleri ve veraset ilamları gereği paylarının davacı adına tesciline karar verilmesi istenmiştir.

Muris Muvazaası Hakkında Yerel Mahkeme Kararı

İlk derece mahkemesi, davaya konu olan taşınmaza ilişkin davanın kabulü ile davacılar lehine tapu kaydının iptali ve dava dosyasına ek olarak sunulan veraset ilamına göre davacıların paylarının tapuya kayıt ve tesciline hükmedilmiştir.

Tekirdağ 2. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilen bu karar davacı vekili tarafından istinaf başvurusuyla Yüksek Mahkeme’nin gündemine taşınmıştır.

Miras Hukuku İstinaf Sebepleri

Davacı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi’ne sunduğu istinaf sebepleri dilekçesinde, yerel mahkemenin vermiş olduğu 1113 Parseldeki taşınmaza ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olduğu öne sürülerek, söz konusu parsel yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi talep edilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi Gerekçeli Sonuç Kararı

Gündeme gelen dava dosyasını inceleyen Yüksek Mahkeme, söz konusu davanın, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı miras payı oranında tapu iptal ve tescil işlemine ilişkin olduğuna dikkat çekmiştir.

Muris muvazaasında, miras bırakan kişi ile sözleşmenin karşı tarafı, sözleşmeye konu olan malın temlikine ilişkin anlaşmaya varmakta, fakat görünüşteki sözleşmenin niteliğinde birtakım değişiklikler yapılmaktadır. Bu sebeple muris muvazaası, tam muvazaa niteliğinde olduğu kabul edilmektedir. İBK’da açıkça belirtilen muris muvazaasında, miras bırakan kişi ile sözleşmenin karşı tarafı arasında yapılan muvazaa anlaşmasında amaç mirasçıları aldatmaktır. Bu muvazaa kapsamı içinde iki farklı sözleşmeden kaynaklı olması sebebiyle nisbi muvazaa olarak kabul edilmektedir.

Nisbi muvazaa, gerçekte bağış olan işlemi satım sözleşmesi ve gerçekte bağışlanmış olmasına rağmen karşın ölünceye kadar bakım sözleşmesi gibi pek çok farklı çeşitte gündeme gelebilmektedir. Söz konusu durum, sözleşme tarafların gerçek iradelerine uygun olmaması sebebiyle, saklı pay sahibi olması veya olmaması göz önünde bulundurmadan miras hakkı çiğnenmiş olan tüm hak sahiplerinin dava açma hakları bulunmaktadır. Dolayısıyla tüm mirasçılar ilgili birime talepte bulunarak, resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespiti ve bu şekilde oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler.

Miras bırakanın yaptığı temliki tasarruflar sebebiyle zarara uğrayan mirasçı hak sahipleri, tenkis davası açtıktan sonra farklı bir dilekçe ile muris muvazaası nedenine dayalı tapu iptal ve tescil davası açma haklarına sahiptirler.

Bu noktada dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, İBK’da açık bir şekilde sözü edilen muvazaa sebebine dayanan tapu iptal ve tescil davaları herhangi bir süreye tabi tutulmamaktadır. Dolayısıyla muvazaa nedenine ilişkin açılan tüm davalar zamanaşımına uğramamaktadır.

Somut olayda miras bırakanın asıl irade ve amacının tespiti gerekmektedir. Dolayısıyla deliller toplatılırken gelenekler, toplumsal eğilimler detaylı bir şekilde göz önünde bulundurularak miras bırakanın sözleşmeyi yapmasında haklı bir nedeninin olup olmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı olgulardan faydalanılması gerekmektedir. Bunlardan sadece birinin kanıtlanmış olması, muvazaayı söz konusu yapmamaktadır.

Açıklanan gerekçelerin nezdinde 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunun 353. maddesi uyarınca dosyası incelenip değerlendirilmeye alınan mahkeme kararının hukuka uygun olmadığı gerekçesi ile kaldırılmasına, davanın da esastan kabulüne karar verilmiştir.