Kira Tespit Davasını Kim Açabilir?

Kira tespit davasını, hukuki yararı olan herhangi bir taraf açabilir. Bu, genellikle kira sözleşmesinin tarafları olan kiracı veya kiraya veren olur. Bunun yanında, kiraya verilen taşınmazın maliki, mirasçılar veya paydaşlar gibi sözleşmenin doğrudan tarafı olmayan ancak ilgili taşınmazla ilgili hukuki bir çıkarı olan kişiler de dava açma hakkına sahiptir. Elbirliği mülkiyet ilişkisi varsa, ilgili tüm kişilerin birlikte hareket etmesi gerekmektedir.

Kira Tespit Davası Kime Karşı Açılır?

Kira tespit davası, kira sözleşmesinin diğer tarafı olan kiracı veya kiraya verene karşı açılır. Eğer kiracı birden fazlaysa, dava her bir kiracıya karşı açılmalıdır.

Kira Tespit Davası 5 Yıl Kuralı

Kira tespit davası, kira sözleşmesinin süresine göre farklı koşullarda açılabilir. Beş yıldan kısa süreli kira sözleşmelerinde, tarafların önceden anlaşmaları durumunda, kira bedelinin tespiti için dava açılamaz. Ancak, taraflar arasında böyle bir anlaşma yoksa, kira sözleşmesi süresi 5 yıldan kısa olsa bile dava açılabilir. Beş yıldan uzun süreli veya yenilenen kira sözleşmelerinde, anlaşma olsun veya olmasın, kira tespit davası açılabilir.

Kira Tespit Davası Harcı Nedir?

Kira tespit davası açılırken, belirlenen yeni kira bedeli üzerinden nispi bir harç ödenir. Bu harç, dava sonucunda kararlaştırılan yeni kira bedeli ile mevcut kira bedeli arasındaki fark üzerinden hesaplanır.

Yeni Kira Bedeli Nasıl Belirlenir?

Yeni kira bedelinin belirlenmesinde, tarafların sunduğu deliller, emsal kira sözleşmeleri, bilirkişi incelemeleri ve taşınmazın özellikleri gibi faktörler dikkate alınır. Hakim, bu bilgileri değerlendirerek hakkaniyete uygun bir kira bedeline karar verir.

Kira Tespit Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?

Kira tespit davasında görevli mahkeme, Sulh Hukuk Mahkemesidir. Bu mahkeme, kira bedelinin tespiti veya artırılması konularında yetkili kılınmıştır.

Kira Tespit Dava Açma Süresi Ne Kadar?

Kira tespit davası açma süresi konusunda herhangi bir zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. Dava, ihtiyaç duyulduğu zaman herhangi bir anda açılabilir.

5 Yıl Geçmeden Kira Tespit Davası Açılabilir Mi?

Beş yıldan kısa süreli kira sözleşmelerinde, taraflar arasında bir anlaşma yapılmamışsa, kira tespit davası açılabilir. Beş yıldan uzun süreli veya yenilenen kira sözleşmelerinde ise, anlaşma olsun veya olmasın dava açılabilir.

Kiracı ile Kiraya Veren Kira Bedelinde Anlaşabilir Mi?

Kiracı ve kiraya veren, kira sözleşmesi hazırlanırken veya yenilenirken kira bedelini serbestçe belirleyebilirler. Ancak, bu bedelin belirlenmesi sırasında kanuni sınırlamalara uyulması zorunludur.

Kira Tespit Davası – Kira Bedelinin Arttırılması Davası Nasıl Açılır?

Kira tespit davası açmak; Türk Borçlar Kanunu’nda konut ve çatılı işyerleri kiraları ve kira sözleşmeleri ile ilgili oluşturulan hususlara göre mümkün olmaktadır. Bu davadaki amaç;

• Kiracıyı korumak,
• Kiracı ve kiralayan arasında hakkaniyet sınırları içerisinde bir sözleşme oluşturmak,
• Kira artışları ve kira bedelinde kanuna uygun çizgileri korumak olarak sıralanabilmektedir.

Kira tespit davası kira bedelinin arttırılması için açılacak olan davada incelemelerin yapılmasının ardından davda en önemli konu başvuru zamanıdır. Kira sözleşmesinin sona ereceği tarihten en az 30 gün içerisinde kiracıya bir ihtar gönderilmesi gerekmektedir. Aynı zamanda dava dilekçesinin tebliğ edilmiş olması da zorunludur.

Kira Bedelinin Tespitine İlişkin Davaların Kapsamı

Kira bedeli tespiti yalnızca konutlar ve çatılı işyerleri için yapılabilmektedir. Bir kira sözleşmesinin davaya konu olabilmesi için konut ve çatılı işyeri sayılan yerlerde uygulanması gerekmektedir. Yapılan sözleşmenin davaya konu olabilmesi en az 6 aylık olarak imzalanmış olması gerekmektedir. Bu koşullar uygun ise konut ya da çatılı işyerlerinde kira davaya konu olabilmektedir.

Kira Bedelinin Arttırılması Davası Süreci

Kira bedelinin tespiti için açılacak olan dava için herhangi bir süreç ya da zaman sınırlaması bulunmamaktadır. Bu dava istenilen zamanda açılabilmektedir. Süre konusundaki tek kısıtlama davacının yeni kira döneminin başlangıcı itibari ile on beş gün içerisinde davalı olan tarafa ihtarname göndermesi gerekliliğidir. Kira bedeli tespiti davasında tüm deliller geçerli olabilmektedir. Kira sözleşmesi yazılı bir şekilde yapılmış ise ve davacı ihtar çekmiş ise ihtarname delil olarak sayılabilmektedir. Kira sözleşmesinin yazılı bir şekilde yapılmadığı durumlarda kiraya veren ve kiracı arasında başlangıç tarihi, şartlar gibi konularda anlaşmazlığa düşülmesi kaçınılmazdır. Böyle bir durumda tanıkların ifadesi delil olarak kabul edilebilmektedir.

Kira Bedelinin Arttırılması Davasında Yetkili Mahkeme

Kira bedelinin arttırılması davası yetkili mahkemesi Sulh Hukuk Mahkemeleridir. Kiralanan taşınmazın bulunduğu yerdeki mahkemeye başvuru yapılabilmektedir. Sözleşme ile belirlenmiş bir yerdeki mahkeme bulunuyorsa dava o mahkeme açılabilmektedir. Davada Borçlar Kanunu kapsamında yeni kira döneminin başlangıç tarihi itibariyle 30 gün içerisinde açılan davalar sonuçlanır ise yeni kira döneminde mahkemenin verdiği karar geçerli olacaktır.

Kira Tespit Davası – Kira Bedelinin Artırılması

Açılacak bu kira davası için gerekli incelemelerin yapılmasından sonra gerekli olan en önemli konu, düzenlenmiş olan kira sözleşmesinin sona ereceği tarihten itibaren en az 30 gün içerisinde kiracıya bir ihtar gönderilmesi veya dava dilekçesinin tebliğ edilmiş olmasıdır.

Kira Tespiti ve Kira Artış Davaları

Yapılacak bu durum kira artışının belirlenmesinde hangi dönemin etkili olacağı konusunu etkilemektedir. Bu sebeple de oldukça önem taşımaktadır. Taraflar arasında düzenlenen kira sözleşmesinde kira artış oranının belirlenmiş olması durumunda bir ihtar yapılması gerek kalmamaktadır. İlgi kira sözleşmesinin son bulacağı tarihe kadar her zaman dava açılabilmesi mümkün olacaktır. Kira tespit davasında haklı olmak ve davanın kazanılması için kiraya verilen mülkün değerinde bir farklılaşmanın olması gerekmektedir. Düzenlenen yeni kanunun 345’inci maddesinde bulunan ikinci fıkrada, dava açılarak mahkeme tarafından belirlenen kira bedelinin, kira döneminin başından itibaren geçerli olması istendiğinde, açılacak davanın yeni kira döneminin en geç otuz gün öncesindeki bir tarihte açılması gerektiği belirtilmektedir. (Kira Tespit Davası – Kira Bedelinin Artırılması)

Kira Bedelinin Tespiti ve Artışı Davası Süreci Nasıl İşlemektedir?

Kira bedelinin tespiti konusunda dava istenilen her zaman açılabilmektedir. Bu konuda dava hakkı kanuni bir şekilde süreye tabi tutulmamaktadır. Ancak süre konusunda bilinmesi gereken bir konu bulunmaktadır. Davacının yeni kira döneminin başlangıç tarihinden itibaren on beş gün öncesinde davalı olan tarafa bir ihtarname göndermesi veya kira bedelinin tespiti dava dilekçesini tebliğ etmek zorundadır. Bu durumun yapılmadığı halde sonraki kira döneminin kira bedeli tespiti baz alınacaktır. Açılacak kira bedeli tespiti davası tüm delillerin geçerli olabileceği bir davadır. Kira sözleşmesinin yazılı bir şekilde yapılması durumunda, davacı tarafın ihtar çekmesi durumunda ihtarname delil olarak bulundurulabilmektedir. Bu sebeple delil durumunda olan sayılan kira sözleşmesi ile ihtarname mahkemeye delil olarak sunulmalıdır. Davanın açılması sırasında iki tarafı da örnek gösterecek olan diğer taşınmazlarına ait olan kira kontratlarının da dava dilekçesi ile beraber delil olarak mahkeme sunulması avantaj sağlamaktadır. Kira sözleşmesinin yazılı bir yapılmamış ve taraflar arasında söze dayalı bir şekilde yapılmış olması durumunda taşınmazın sahibi ile kiracı arasında kiranın başlangıç tarihi ve şartlar konusunda anlaşmazlığa düşmesi muhtemeldir. Böyle bir durumda taraflar, anlaşmazlık yaşanan konular için mahkemeye tanık sunabilmektedir. Delillerin mahkeme tarafından incelenmesi ve derlenmesi sonrasında tarafların isteğine göre keşif için bilirkişi görevlendirilebilmektedir. Yapılacak keşifte piyasa rayiç değeri dikkate alınacaktır. Bir rayiç oluşmaması durumunda emsal olarak keşif yapılacaktır. Bu konuda uygun bir emsalin bulunamaması durumunda ise üretici fiyat endeksi uygulanarak kira bedelinin tespiti yapılabilecektir. Yapılacak bu bildirim ve keşfe itiraz hakkı diğer tarafta bulunmaktadır. (Kira Tespit Davası – Kira Bedelinin Artırılması)

Kira Bedelinin Tespiti ve Artış Nasıl Hesaplanmaktadır?

Bu konuda ilk olarak mahkeme tarafından taşınmazın civarındaki olağan kira bedelleri araştırılmaktadır. Aynı zamanda mahkemenin gerekli görmesi ile taşınmazın bulunduğu semte gelinerek bir keşif yapılması da mümkün olacaktır. Yapılacak bu araştırma ve incelemeler sonrasında mahkeme kira bedelinde hak ve nesafet kurallarını göz önünde bulundurarak ve takdir yetkisini kullanarak bir kira bedeli belirleyecektir. Ancak kira bedeli konusunda Borçlar Kanunda bir önceki kira yılının üretici fiyat endeksinde meydana gelen artışı geçmeyecek şekilde hakim tarafından belirleneceği belirtilmektedir. Aynı maddede kiralananın durumumun da göz önüne alınması ile hakkaniyetli bir şekilde hakim tarafından kararın verilmesi şeklinde ifade bulunmaktadır. Bu maddede anlaşıldığı üzere, kira sözleşmesinde tarafların bir kira artışı konusunda anlaşmaları bulunmaması durumunda üretici fiyat endeksindeki artışı geçmeyecek şekilde kira bedeli belirlenecektir.

Kira Bedelinin Tespiti ve Artışı Davası Nerede Görülmektedir?

Kira bedelinin artışı konusundaki davaların yetkilisi Sulh Hukuk Mahkemeleri olmaktadır. Bu sebeple kira bedeli artışı konusundaki davalar Sulh Hukuk Mahkemelerine açılmaktadır. Açılacak olan davanın kiralanan taşınmazın bulunduğu yerdeki mahkemeye veya sözleşme ile belirlenmiş bir yerdeki mahkemeye açılabilmektedir. (Kira Tespit Davası – Kira Bedelinin Artırılması)

Kira Bedelinin Tespiti ve Artışı Davasının Karının Uygulanması

Davada Borçlar Kanunun 345’inci maddesinde belirtilen şekilde yeni bir kira döneminin başlangıç tarihinden otuz gün öncesinde bir dava açılması ve sonuçlanması durumunda, yeni kira döneminden itibaren mahkemenin verdiği karar geçerli olmaktadır. Ancak açılacak davanın bir temyiz sürecinin olduğu da unutulmamalıdır. Davalı veya davacının mahkemenin verdiği kararı temyiz etmesi durumunda kira bedelinde bir artış yapılması mümkün değildir.

Kira Bedelinin Tespiti ve Artışı Davasının Açılması Masrafı Ne Kadardır?

Kira artışı konusunda bir dava açılmasının düşünülmesi durumunda, dava masrafları ve yargılama ücretleri ile beraber bilirkişi ve keşif masrafları da dahil şekilde ortalama bir 600 Türk Lirası rakamın hazırlanması gerekmektedir. Davanın kazanılması durumunda kullanılmayan harç kısımları size iade edilecektir. Ayrıca dava için yapılan masraflar karşı tarafa yüklenecektir.

Kira Bedelinin Tespiti ve Artışı Davası Nasıl Temyiz Edilir?

Kira bedelinin arttırılması konusunda mahkemenin verdiği kira artırımını kabul eden veya reddeden karara, mahkeme kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren sekiz günlük bir süre içerisinde temyiz hakkı bulunmaktadır. Diğer makalelerimize Ankara Avukat sayfamızdan göz atabilirsiniz.

Kira Tespit Davası – Kira Bedelinin Artırılması | Sıkça Sorulan Sorular

KİRA BEDELİNİN TESPİTİ DAVASI – SÖZLÜ SÖZLEŞMEDE KİRA ARTIŞINA İLİŞKİN BİR HÜKÜM OLDUĞUNUN İDDİA VE İSPAT EDİLMEDİĞİ – SÖZLEŞMEDE ARTIŞ ŞARTI BULUNMADIĞI – DÖNEM BAŞINDAN EN GEÇ OTUZ GÜN ÖNCESİNDEN İHTARNAME TEBLİĞ EDİLMEDİĞİNİN GÖZETİLMESİ GEREĞİ. ÖZET: Sözlü Sözleşmede kira artışına ilişkin bir hüküm olduğu iddia ve ispat edilmemiştir. Bu durumda kira sözleşmesinde kira bedelinin artırılacağına dair hüküm bulunmadığının kabulü gerekir. O halde sözleşmede artış şartı bulunmadığından ve dönem başından en geç 30 gün öncesinden ihtarname tebliğ edilmediğinden 07.12.2012 tarihinde açılan dava, tespiti istenen 01.12.2012 tarihi itibarıyla süresinde değildir. Bu itibarla, mahkemece davacıya 01.06.2013 tarihinden itibaren geçerli olarak kira bedelinin tespitini isteyip istemediği sorularak talep etmesi durumunda sonucuna göre karar verilmesi aksi halde ise davanın süresinde açılmadığından reddine karar verilmesi gerekir.

Kira tespit ve uyarlama davaları için şartlar bulunmakta olup bu şartlar nezdinde dava açılabilmektedir. Türk Borçlar Kanunu kapsamına giren kira tespit ve uyarlama davasının açılabilmesi için konut ya da çatılı ve iş nedeni ile kullanılan bir yapı olması gerekmektedir.

Kira tespit ve uyarlama davaları Türk Borçlar Kanunu’nun maddelerine göre yönetilmektedir.

Kira Tespit ve Uyarlama Davası Nedir?

Kira tespit ve uyarlama davası kira üzerinde değişiklik yapılmasını ve bu değişikliklerin sözleşmeye aktarılarak sözleşmenin yenilenmesini sağlayan bir dava türüdür. Kira tespit ile kira miktarı arttırılabilmektedir.

Kira bedeli alınan konut ya da çatılı iş yerine ait diğer değişikliklerin yapılması için de uyarlama davası devreye girmektedir.

Yükselen konut kirasının ise sözleşmeye geçirilmesi için tespit davasının uyarlama davası ile devam etmesi gerekmektedir.

Tespit ve Uyarlama Davasının Farkı Nedir?

Tespit davasında kiranın bedeli değiştirilmekte olup bu süreç yasalara uygun bir şekilde mahkemede devam etmektedir.

Uyarlama davası ise tespitin bitimi ile birlikte başlamakta ve tespit davasında alınan kararların sözleşmeye uyarlanması noktasında görev almaktadır.

Tespit ve Uyarlama Davası Nasıl Açılır?

Kira tespit davasının açılabilmesi için uyarlama yapılacak olan sözleşme büyük bir önem taşımaktadır. Sözleşmenin tarihi ve içeriği davanın seyrini değiştirebilmektedir.

Tespit ve uyarlama davasının açılabilmesi için dilekçe ile ilgili mahkemeye başvurulması gerekmektedir.

Kira Tespit ve Uyarlama Davası Ne Kadar Sürer?

Kira tespit davası başvuru takibi takip eden 1 ila 2 ay arasında devam edebilmektedir. Kira tespit davasının ne kadar süreceğini etkileyen birçok unsur bulunmaktadır.

Kiracı ile ev sahibi arasındaki uyuşmazlık ve mahkemenin yoğunluğuna bağlı olarak kira tespit ve uyarlama davasının süresi uzayabilmektedir.

Kira Tespit ve Uyarlama Davası ile Hangi Mahkeme İlgilenmektedir?

Kira uyarlama davası görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleri olarak belirlenmiştir.

Tüm kira tespit ve uyarlama davaları ile Sulh Hukuk Mahkemesi yetkili olup başvurular Sulh Hukuk Mahkemesine yapılmaktadır.

Kira Tespit Ve Uyarlama Davası

Türk hukuk sistemi dahilinde kira uyarlama davaları şeklinde ‘özel’ bir mevzuat söz konusu değildir. Bu durumda pek çok noktada kiracı ve kiralayan ve diğer kişiler arasındaki olayların çözümü konusunda karmaşanın meydana gelmesine neden olabiliyor.

Ancak her ne kadar Türk hukuk sisteminde kira uyarlama davaları şeklinde ‘özel’ bir mevzuat söz konusu olmasa da Yargıtay veya mahkeme tarafından alınan kararlar ile meydana gelmekte olan dava türlerini kapsamına almaktadır. Bu tip davalar Türkiye’ de yaygın olarak döviz hareketlerini temel alıyor.

Dövizin ani şekilde yükseliş göstermesi sonucunda kiraya verilen gayrimenkulün kira ödemelerinin döviz şekline dönüştürülmesi ya da döviz ile kiraya verilmiş olan gayrimenkulün kira tutarında artış uygulanması gibi konulara ilişkin olarak kira uyarlama davası talebi gerçekleştiriliyor.

Kira Tespit Ve Uyarlama Davası Nedir? Nasıl Açılır?

Son yıllarda ise ağırlıklı şekilde ‘uzun süreli kira sözleşmeleri’ için ve yaşam standartlarının önemli derecede değişikliğe uğramış olması sonucunda kira sözleşmesinin ‘tutar’ yönünden sözleşmeye taraf olan taraflardan herhangi birisinin sürdürebilir durumda olmaması.

Yeni şartlara uygun kira bedeli belirlemesinin yapılması için bu davalar açılıyor. Ancak pek çok kişinin kira uyarlama davası ile kira tespit davasını karıştırdığı biliniyor ki bu konuda hassas hareket edilmesi gerekir.

Kira Tespit Ve Uyarlama Davası Açmak İsteyen Ne Yapmalı?

Kira uyarlama davası açabilme hakkına sahip olan kişi veya kişiler, kira sözleşmesine konu olan önemli husus ile ilgili olarak uygulamanın mümkün olmadığını düşünen her iki taraf açısından da açılabiliyor.

Bu noktada kira uyarlama davası açacak kişilerin, davayı açan taraf olarak, davaya konu olan etkileri somut şekilde ispat etmek yükümlülüğüne de sahiptir.

Kira uyarlama davası açmak isteyen kişiler öncelikli olarak mevcut kira sözleşmesi içeriğinde yer almayan ya da öngörülebilmesi olanaklı olmayan bir durumun varlığını ispat etmelidir.

Kira uyarlama davası açabilme hakkı veren durumlara örnek olarak gayrimenkul çevresinde büyük bir alt ya da üst geçit uygulamasının gerçekleştirilmesi ya da ülke genelinde devalüasyon  ya da enflasyon kaynaklı ekonomik krizlerin meydana gelmesi verilebilir.

Bu haller durumunda sözleşmenin mevcut durumuna göre önemli değişikliğin söz konusu olması nedeni ile taraflardan birisince kira uyarlama davası açılabilmesi mümkündür.

Kira Tespit Ve Uyarlama Davasında Taraflar Arasında Dengenin Önemi

Kira uyarlama davalarında mevcut sözleşmede tarafların haklarının dengede olması da büyük bir önem taşır.

Tarafların imzaladığı kira sözleşmesi dahilinde bulunan maddelerin bir taraf açısından dengenin bozulduğunu göstermesi durumunda ve bu söz konusu denge sorununun taraf açısından önemli düzeyde kira sözleşmesinden doğan sorumluluklarını yerine getirebilmeyi olanaksız kılması durumunda da kira uyarlama davası açabilme hakkı bulunur.

Buna karşın kira uyarlama davası ile dava tarihinden evvelki davalar açısından uyarlama talep edilip, edilmeyerek, dava sonrasında olan kira tutarları açısından bir fiyat belirlemesi söz konusu olur.

Bunun dışında 1 yılı geçmemiş olan ‘kısa süreli’ şeklinde nitelendirilen kira sözleşmelerinde ve kira sözleşmesinin sona ermesine 1 yıl kalması durumunda kira uyarlama davasının açılabilmesi söz konusu olmaz.

Kira sözleşmeleri adi kira veya hasılat kirası olmak üzere iki şekilde yapılabilir. Konu içerisinde geçmesi nedeniyle kira alacağı davası konulu makaleyi okuyabilirsiniz.

Kira Tespit Ve Uyarlama Davası Ne Zaman Açılır

Uyarlama davalarında görevli mahkeme mecurun yıllık kira bedeli dikkate alınarak belirlenmektedir. Yıllık kira bedeli HUMK da belirlenen sınırın altında ise Sulh Hukuk Mahkemeleri, üstünde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli sayılmaktadır.

Kira bedelinin arttırımı hükmünün iptali için açılan davalar ise uyarlama davalarından farklı olarak tespit davası niteliğinde olup görevli mahkeme HUMK md 8 doğrultusunda Sulh Hukuk mahkemeleridir.

Kira Tespit Ve Uyarlama Davası Şartları

Kira Uyarlama davalarında önce Kural olarak, kira akdinin kurulduğu sırada taraflar arasında dengenin mevcut olduğu kabul edilmektedir.

Uyarlama davası, sözleşmenin imzalanmasından sonra meydana gelen, toplumun büyük kısmını etkileyerek kişilerin sosyal ekonomik dengesini bozan olaylar sonrasında taraflardan biri için edim ifasının katlanılamayacak hale gelmesi nedeni ile açılır ve davada kira parasının değişen durumlara uyarlanması istenir.

Kira Uyarlama davası açabilmek için olağanüstü olayın önceden öngörülemeyen ve beklenilmeyen bir olay olması gerekmektedir.

uyarlama davası şartları, uyarlama davalari, uyarlama davası dilekçe örneği, kira uyarlama davası, uyarlama davası nedir, ceza uyarlama davası, kira uyarlama davaları, uyarlama yargılaması.

Bir sonraki makale olan kira tahliye davası nasıl açılır konusunu okuyabilirsiniz.

Bu dava türü, hem mülk sahibinin hem de kiracının haklarını korumayı amaçlar. Kiranın belirlenmesi veya artırılmasına ilişkin usul ve esaslar, kanunun belirli maddeleri ile sınırlıdır. İşte bu sürecin temel yönleri ve detayları:

Kira Tespit Davası Nedir?

Kira tespit davası, mülk sahibi tarafından, kira sözleşmesinde belirlenen bedelin yenilenen kira dönemleri için kanuni sınırlar dahilinde artırılması amacıyla açılan bir davadır.

Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca, taraflar arasında yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmalar, tüketici fiyat endeksindeki değişim oranını geçmeyecek şekilde yapılabilir.

Anlaşma yoksa veya beş yıldan uzun süreli sözleşmelerde, kira bedeli hâkim tarafından hakkaniyet ölçülerine göre belirlenir.

Kira Bedelinin Tespiti Davası Açma Şartları Nelerdir?

Kira tespit davası açılabilmesi için bazı şartlar vardır. Bunlar:

Geçerli bir kira sözleşmesinin bulunması,

Hukuki bir yararın varlığı,

Anlaşmazlık durumunda tarafların kira bedeli konusunda anlaşamaması durumlarıdır.

Bu şartlar dahilinde, kira bedelinin belirlenmesi veya artırılması için mahkemeye başvurulabilir.

Kira Bedelinin Tespiti Davası Ne Zaman Açılır?

Türk Borçlar Kanunu 345. maddesine göre, kira bedelinin tespiti davası her zaman açılabilir. Ancak, yeni kira döneminde uygulanacak kira bedelinin belirlenmesi amacıyla davanın, yeni kira döneminden önceki 30 gün içinde açılması gerekmektedir.

Eğer kiraya veren, kira bedelinde bir artış olacağını yeni kira döneminden en az 30 gün önce kiracıya yazılı olarak bildirmişse, dava yeni kira dönemi içinde de açılabilir. Sözleşmede kira bedelinin artırılacağına dair bir hüküm varsa, bu durumda açılacak dava, yeni kira döneminin başlangıcından itibaren geçerli olacak şekilde, yeni dönemin sonuna kadar açılabilir.

Kira Tespit Davasını Kim Açabilir?

Kira tespit davası, kira sözleşmesinin tarafları olan kiracı veya kiraya veren tarafından açılabilir. Bunun yanı sıra, kira sözleşmesinin tarafı olmamakla birlikte, kiraya verilen taşınmazın maliki, mirasçılar veya paylı mülkiyet ilişkisi içinde olan paydaşlar da dava açabilirler. Elbirliği mülkiyeti durumunda, ilgili tüm kişilerin birlikte hareket etmesi veya dava sürecine katılması gerekmektedir. Kiralanan taşınmazın satışı durumunda ise, yeni malik eski malikin yerine geçerek kira tespit davası açma hakkına sahip olur.

Kira Tespit Davası Kime Karşı Açılır?

Kira tespit davası, kira sözleşmesi yapılan taraf veya taraflar aleyhine açılır. Eğer kiracı birden fazla ise, dava her bir kiracıya karşı açılmalıdır.

Kira Tespit Davası 5 Yıl Kuralı Nedir?

Kira sözleşmeleri ve kira tespit davaları için önemli bir kural olan “5 yıl kuralı”, kira bedelinin tespiti ve artırılmasıyla ilgili özel düzenlemeleri içerir. Beş yıldan kısa süreli kira sözleşmelerinde, tarafların anlaşması durumunda veya Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) değişim oranına göre kira bedelinin artırılması söz konusu olabilir. Ancak, beş yıldan uzun süreli veya yenilenen sözleşmelerde, TÜFE sınırlaması olmaksızın kira bedelinin artırılması mümkündür. Aşırı ifa güçlüğü gibi hallerde, 5 yıl beklemeden kira tespit davası açılabilir.

Kira Tespit Davası Harç Masrafı Ne Kadar?

Kira tespit davası açılırken, devlet tarafından belirlenen nispi harç ödenir. Bu harç, dava sonucunda belirlenen yeni kira bedeli ile mevcut kira bedeli arasındaki fark üzerinden hesaplanır. Yani, kira bedelinin artırılması durumunda, artış miktarı üzerinden nispi harç alınır.

Kira Tespit Davasında Değerlendirmeye Alınan Unsurlar Nelerdir?

Kira tespit davası hem kiracı hem de kiraya veren kişi tarafından açılabilir. Burada önemli olan nokta, davayı açan kişinin davayı açması ile birlikte herhangi bir hukuki yarar elde edip etmeyeceğidir.

Kira tespit davasının daha anlaşılır olması adına bazı unsurlar ayrı olarak değerlendirme altına alınır. Bu unsurlar arasında; kira sözleşmesinin var olup olmadığı, kira bedelinin düzenlenmiş olduğu paranın cinsi, söz konusu kiranın süresi yer alır. Bu unsurlar ayrı alt başlıklar altında değerlendirme altına alınmaktadır.

Kira Tespit Davalarında Bedel Tespiti Nasıl Yapılır?

Kira tespit davası harç miktarı belirlenirken, kira süresi dikkate alınır. Örneğin; beş yıldan uzun süreli kira sözleşmeleri için bedel tespiti yapılırken, mahkemeye başvurulması gerekir.

Bu durumda tarafların arasında herhangi bir anlaşma olup olmadığına bakılmaz. Mahkeme söz konusu ücrete karar vermek adına, bazı unsurları ayrıca değerlendirmeye alır. Bu unsurlar arasında;

• Emsal taşınmazların durumu,
• ÜFE artış oranı,
• Hakkaniyet hususu,
• Sair hususlar,
• Kira artış oranı gibi unsurlar bulunur.

Mahkeme Kira Bedelini Nasıl Belirler?

Mahkeme kendisine başvurulduğu zaman kira bedellerinin belirlenmesinde ekonomik açıdan bazı göstergelere dikkat ederek karar verir. Bu noktada dikkat edilen rakamların başında üretici fiyat endeksi olarak bilinen ÜFE gelmektedir.

ÜFE artış oranını geçmemek şartıyla kiraların bedellerinde artışa gidilmesine mahkeme karar verebilir. Bir yıldan daha uzun bir süredir kiracı olarak ikamet eden kişiler için söz konusu olan bu durum hakimin kararına sıkı sıkıya bağlı olmaktadır.

Mahkeme kira sözleşmesi içinde gelecek dönemler için kira bedellerinin değişmesine ilişkin bir madde ile karşılaştığı takdirde buna uygun olacak şekilde karar vermesi de mümkün oluyor.

Ancak eğer kira sözleşmeleri içinde kiracı ile ev sahibi arasında yeni ya da gelecek dönemlere ilişkin kira bedelleri ile ilgili herhangi bir detay bulundurulmamışsa bu durumda mutlaka kira bedelinin ÜFE artış oranları, benzeri daireler için uygulanan kira bedeli uygulamaları ve kiracının ekonomik durumu göz önüne alınarak hakim tarafından rakamın belirlenmesi sağlanmalıdır.

Kira Tespit Davalarından Zamanaşımı Süresi Nedir?

Kira bedelinin belirlenmesini içeren kira tespit davalarında kiracı ya da ev sahibi tarafının hangisi olduğu fark etmeksizin kira sözleşmesinin sona ermesine kadar mutlaka davaların açılması gerekmektedir.

Eğer dava yeni bir kira dönemine girilmesinin ardından ilk bir aylık süre içinde açılmışsa bu durumda ev sahibi tarafından kira bedelinin artırılmış olduğunun yazılı bir şekilde kişiye iletilmesi gerekmektedir.

Bunun sonucunda ortaya çıkan kira bedeli kararının geçerliliği ise yeni kira döneminin başlamasından itibaren ele alınacaktır. Kira sözleşmelerinin yazılı bir şekilde taraflara sunuluyor olması daha sonradan ortaya çıkabilecek olan bildirim eksikliklerinin önlenmesi adına oldukça önemli olmaktadır. Bu sayede tartışmalı konular çözüme daha rahat bir şekilde kavuşturulabilir.

Özellikle kira tespit davası gibi hukuki süreçlerle olayın hukuki açıdan ele alınması söz konusu olduğunda kişilerin elinde bulunan her türlü belge delil niteliği kazanacaktır. Ancak bu sayede hak kayıplarının önüne geçmek mümkün olabiliyor.

Kira sözleşmesi sırasında hazırlanmış olan metinlerin bu alanda deneyimli bir avukat tarafından incelenmesi kişilerin kendi haklarını korumaları adına önemli olacaktır.

Kira Tespit Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Kira bedellerinin ne olacağı konusunda karar verilme hükmünü içeren kira tespit davalarında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen maddelere göre kiraya söz konusu olan taşınmazın yer aldığı yerde bulunan sulh hukuk mahkemelerinde davaların açılması gerekmektedir.

Davalı durumunda bulunan kişiler hakkında daha fazla delil elde edilmesi ve taşınmazın bedeli hakkında daha kesin sonuçlar elde edilmesi açısından davanın mutlaka yer mahkemelerinde görülmesi gerekmektedir. Bu sayede mahkemelerde hem kiracı olarak taşınmazda bulunan kişiler hem de taşınmazın sahibi olan kişiler için olumlu sonuçların alınması mümkün oluyor.

Kira tespiti davasını kiralayan gibi kiracının da açabileceği hususu Yargıtayın yerleşmiş içtihatları ile sabittir (3. HD. 2012/19882 E. 2012/24248 K.). Kira sözleşmesi, bir bedel karşılığında geçici bir süre için tarafa veya başkasına ait taşınır veya taşınmaz malın veya bir hakkın kullanımını sağlayan sözleşmedir.

Kira Tespit Davası Nasıl Açılır Görülür?

Kira Tespit Davası, Kira tespiti kararları eda davaları sonunda verilen mahkumiyet kararlarına değil, inşai davalar sonunda verilen kararlara, yakın bir nitelik göstermektedirler.

Kiranın tespitine ilişkin mahkeme kararlarının cebri icra kuvveti yönünden hukuki himayenin bir kısmını ihtivaı ettikleri için icrai kuvvete sahip değildirler. Kira tespiti davasını kiralayan gibi kiracının da açabileceği hususu Yargıtayın yerleşmiş içtihatları ile sabittir.

Kira sözleşmesi, bir bedel karşılığında geçici bir süre için tarafa veya başkasına ait taşınır veya taşınmaz malın veya bir hakkın kullanımını sağlayan sözleşmedir. Kiralayanın tespit davası açmak için kiracıya önceden ihtar göndermesi gerekli değildir. Kiralayan yeni dönem için her zaman tespit davası açabilir.

Kira tespit davası hakkındaki dava dilekçesi kira döneminin sonundan yeter süre önce tebliğ edildiği takdirde kiracı yeni dönemde yeni kira parası ile sorumlu tutulacaktır. Bu yeter süre, kiracının tahliye hakkını kullanabileceği 15 günden önce düşünme olanağı sağlayacak bir süre olmalıdır.

Kiranın tespiti kararları diğer tespit davalarında olduğu gibi bir hukuki münasebeti tespit etmez. Onun amacı sadece kira sözleşmesinin yeni dönemde belli olmayan ücret unsurunu belirli bir hale getirmekten ibarettir. Gerçi, yeni dönemde kiranın belli olması için mutlaka bir mahkeme kararı alınması şart değildir. Çünkü taraflar anlaşılırsa mahkeme kararına gerek kalmadan hukuki sonuç doğar. Tarafların ancak anlaşamaması halinde bu hukuki sonucun doğması için dava açmaları gerekir.

Kiranın tespitine ilişkin kararın görevi, öncelikle kapsadığı hükmün manevi bir nüfuz sağlamasıdır. Ancak onun bu nüfuzu sağlayabilmesi için hükmün kesinleşmesi şarttır. Çünkü burada söz konusu olan nüfuz, kesin hüküm nüfuzudur. Gerçekten belirli bir hukuki sonuç, tespit ilişkin kararın sağladığı kesin hüküm sayesinde oluşur.

Yabancı Para Cinsi ile Hazırlanan Kira Sözleşmelerinde Durum

Kira tespit davası vekalet ücreti farklı şekillerde hesaplanabilmektedir. Bazı sözleşmeler yabancı para cinsinden belirlenebilir. Söz konusu kira sözleşmelerinin 5 yılı doldurması ile birlikte kira bedelinin tespit edilmesi amacı ile, mahkemeye başvurması gerekir.

Kira tespit davalarında taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine dava açılması gerekir. İşbu davalara bakmakla görevlendirilmiş mahkemeler Sulh Hukuk Mahkemeleri’dir. Bu davalarda kesin yetki kuralları geçerli olmaktadır. Kira Tespit Davası, Kişilerin kendine ait olmayan evlerde kira sözleşmeleri aracılığı ile sözleşmelerde belirtilen süreler boyunca başka kişilere ait olan evlerde yaşamına devam etmesi mümkün oluyor.

Sözleşmelerde kiracı ile ev sahipleri arasındaki kira bedeli, nasıl ödeneceği gibi hususların tamamı hakkında kesin bilgiler bulunmaktadır. Taraflar bu sözleşme ile daha sonra inkar edemeyecekleri şekilde iradelerini ortaya koymuş olurlar.

Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde kiranın tek taraflı olarak ev sahibi tarafından değiştirilmesinin engellenmesi de koruma altına alınmıştır. Ancak zaman zaman ev sahipleri kira sözleşmesi sürelerinin tamamlanmasının ardından çok yüksek oranlarda zam yaparak evleri kiralamaya devam edebiliyorlar.

Bu durumların ortaya çıkması halinde kira tespit davalarının açılması söz konusu olmakta ve böylelikle kira bedelinin mahkeme tarafından belirlenmesi sağlanmaktadır.

Yargıtay Kararı – Kira Tespit Davası

ÖZET: Taşınmaz üzerinde bulunan boş alanın spor tesisleri, kafe, büfe vs, olarak işletilmesinin sağlanması hususunda sözleşme yapıldığı taraflar arasında çekişmesizdir. Taraflar arasındaki sözleşme özel hukuk hükümlerine tabidir. Her iki taraf arasındaki ilişki özel hukuk hükümlerine tabi ve özel hukuku ilgilendiren işlemler olduğuna göre ihtilafın adli yargı makamlarında görülmesi gerekmektedir.

Makalemizde Kira Tespit Davası konusu yer almıştır. Diğer bilgilendirici makaleler için Ankara Avukat ve Kira Hukuku Avukatı sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.

Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre belirlenen kira bedelinden kiracının eski kiracı olduğu nazara alınarak TBK’nun 51, 52 (BK’nun 43,44) maddesi gereğince kiracı lehine %10-20 oranında bir hakkaniyet indirimi yapılması gerekirken %10 dan daha az bir indirim yapılarak kira bedeli belirlenmesi doğru değildir.” gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyulmasına rağmen 28/06/2012 tarihinden itibaren aylık kira bedelinin takdiren net 62.580 TL olarak tespitine karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiş ve davacı vekili kira bedelinin brüt 62.580 TL olarak tespit edilerek düzeltilerek onanmasını talep etmiştir.

Mahkeme kısa kararında, kira bedelinin brüt olarak tespitine karar verilmiş ve gerekçesinde de, kira bedelinin brüt olarak tespitine karar verdiğini belirtmiş olmasına rağmen hükümde maddi hata sonucu kira bedelinin net olarak tespit edilmesi doğru değilse de; bu konunun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanması gerekir.

Kira Bedeli Tespit Davaları Hakkında Yargıtay Kararı Uyuşmazlık kira bedelinin miktarı ve kira bedelinin davalı kiracı tarafından ödenip ödenmediği noktasındadır. Kira ilişkisinin varlığını ve kira bedelinin miktarını ispat yükü kiraya verene aittir. Kira bedelini ödediğini ispat yükü ise kiracıdadır.

Davacı yıllık kira bedelinin 9.162-Dolar karşılığı 19.570-TL olduğunu iddia etmiş ise de dosyadaki mevcut deliller bu hususun ispatı için elverişli değildir.. Bu durumda mahkemece kira bedelinin ispatına yönelik davacının tüm delillerinin toplanarak, kira sözleşmesinin başlangıcından itibaren yapılan tüm ödeme kayıtlarının getirtilip, geçmişten itibaren davalının yapmış olduğu ödemeler de değerlendirilmek suretiyle,

Kira bedelinin aylık ve yıllık olarak belirlenmesi, davacının kira bedelinin bildirdiği miktar olduğunu ispat edememesi halinde ise, davalının bildirdiği miktara itibar edilmek suretiyle yapılacak hesaba göre ödenmemiş kira alacağı bulunup bulunmadığı tespit edilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Kiranın Tespiti ve Tahliye Davası Hakkında Yargıtay Kararı Mahkemece,davacının davalı aleyhine açmış olduğu kira tespit davası sonunda yeni malik sıfatıyla davacının kira sözleşmesini devam ettireceği yönünde iradesini kullanmış olduğu ve kira sözleşmesinin başlangıç tarihinin eski malikinin yazılı kira sözleşmesinin başlangıcı değil, Mahkeme kararıyla yeni dönem olarak saptanan 01/03/2013 olarak kabul edilmesi ve 1 yıllık süre sonunda davacının ihtar koşuluna uymak koşuluyla taşınmazın tahliyesini isteyebileceği ve akdin feshi yönünde iradesini sunabileceği yönünde TBK 347 kapsamında yasal koşulları oluşmayan ve kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 347/1.maddesi hükmüne göre konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez.

Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminde en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. 6101 Sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun Geçici 2.maddesi uyarınca, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce TBK’nın 347.maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde öngörülen kira sözleşmelerinden 10 yıllık uzama süresi dolmamış olmakla birlikte,

Geri kalan süre beş yıldan daha kısa olanlar hakkında yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl, on yıllık uzama süresi dolmuş olanlar hakkında da yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 2 yıl sonra uygulanacağı öngörülmüştür. Kira Tespit Davasında Harç Miktarı Dava niteliği itibariyle konusu para ile değerlendirilebilen davalardan olduğundan yukarıda açıklandığı üzere Harçlar Kanun’unun 30. Maddesi uyarınca tahliye davası yönünden yıllık kira bedeli üzerinden hesap edilecek tutar üzerinden nispi harç yatırılması zorunludur. Mahkemece davacıdan 194.69 TL peşin harç alınmış, hükümde ise dava nisbi harca tabi olduğu halde 492 sayılı Harçlar Yasası uyarınca peşin alınan harcın mahsubu ile başkaca harç alınmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkemece tahliye davasının kabulü halinde son dönemde ödenen bir yıllık kira bedeli üzerinden nisbi harcın tahsiline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik harca hükmedilmesi doğru olmamıştır.Tespit Davası Ve Tahliye Davası Yargıtay Kararı Davacı, davalı ile aralarında 01.12.2004 başlangıç tarihli 3 yıl süreli kira sözleşmesi bulunduğunu, şirket merkezi olarak Belediyeden kiralamış olduğu ve işletmesini yaptığı …

Katlı Otoparkı olarak bilinen adresteki kiracılığının Belediye tarafından sonlandırıldığını, geçici süreliğine şirket merkezi olarak kullanılmak üzere bir başka adresi kiraladığını, ancak şirket merkezi olarak kullanacağı bir yere ihtiyacı olduğunu belirterek davalının kiracı olarak bulunduğu kiralanandan tahliyesine karar verilmesini istemiştir.

Kira sözleşmesinin tarafları, kiracı ve ev sahibidir. Bir kira sözleşmesi imzalandıktan sonra, TBK madde, 343’te belirtilen hususa göre, taraflar, kiracının mağduriyeti söz konusu olacak şekilde bir değişiklik yapamazlar. Bu madde emredici nitelik taşır. Kira sözleşmesinde yalnızca kira bedeli ile alakalı bir değişiklik yapmak mümkündür.

Kira Bedelinin Tespiti Davası Nedir?

Bir alanın kiralanmış olması koşulundan ve kirasının var olmasından bahsedebilmek için, söz konusu alanın bir konut ya da bir işyeri olması gerekir. Bu şekilde kiralanan alanlar için, en az 6 ay olmak kaydı ile, kira sözleşmesi yapılması zorunludur. Aksi halde, bir kira alacağından ya da vereceğinden bahsedilemez.

Kira bedelinin tespiti davası, ev sahibi ve kiracı arasında oluşan, kira bedelinin artırılmasına yönelik oluşan anlaşmazlıklara istinaden açılır.

Kira bedelinin hesaplanması yapılırken, konut sahibi olan kişi, hakkaniyetli olmak kaydıyla kira bedelini belirleme hakkında sahiptir ancak, kira bedeline yapılacak olan zam, üretici fiyat endeksinden yüksek olamaz.

Kira Bedelinin Tespiti Davasının Şartları Nelerdir?

6098 sayılı kanun dahilinde oluşturulan kira bedelinin tespitine ilişkin hükümlerin, 6101 TBK yürürlüğü ve uygulama şekli kanun hükmü dahilinde, geçmişe yürürlüğü söz konusudur.

Bu açıklamaya binaen, 6098 TBK’nın 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiş olması, bu tarih öncesinde yapılmış olan kira sözleşmelerine uygulanmayacağı anlamına gelmez. Kira bedelinin tespiti davasına ilişkin şartlar;

• Kira bedelinin tespiti davasının açılabilmesi için, ilgili kira sözleşmesi geçerliliğini sürdürmelidir.
• Kiralanan alanın boşaltılmış olması, kira sözleşmesinin devam ediyor olduğu şartı söz konusu olmak suretiyle, kira bedelinin tespiti davası açılamayacağı anlamına gelmez.
• Açılan dava ile birlikte artırılan kira bedeli, bir sonra ayın kirası şeklinde belirlenir. Bu kira ödenmediğinde, alacaklı tarafın kiracıyı tahliye etme hakkı doğar.

Kira Bedelinin Tespiti Davası Hükümleri Hangi Alanları Kapsar?

Kira bedelinin tespiti davası kapsama alanına, konutlar, çatılı iş yerleri girmektedir. Aynı şekilde bu konuya dair olan hükümler, çatılı iş yerleri ve konut niteliğine sahip taşınır ve taşınmazlar için de geçerlidir. Kira bedelinin tespiti davası hükümlerinin uygulanabilirliği kamu kurum ve kuruluşları için de geçerlidir.

Kira Bedelinin Tespiti Davası, Kira bedelinin artırılmasında meydana çıkan uyuşmazlıklar kira tespit davalarının konularını oluşturmaktadır. Bilindiği üzere ev ve işyerleri kira sözleşmesi hazırlanarak mal sahibi tarafından kiralanmakta ve 6 aydan fazla süreyle hazırlanan kira sözleşmeleri kira bedelinin artışında anlaşılamaması kira tespiti davası açılmasına sebep olmaktadır.

Kira bedelinin tespiti davası kiracı ile kiralayan arasında anlaşma sağlamaması veya kira bedelinin yıllık tüketici fiyat endeksinden fazla olması durumunda gündeme gelmektedir.

Bilindiği üzere daha önce ÜFE yani üretici fiyatı üzerinden belirlenen kira artışları 2018 yılından itibaren TÜFE üzerinden belirlenmeye başlamış bu oranın üzerinde olacak kira artışlarında yıllık TÜFE tavan olarak kabul edilmiştir.

Kira Tespit Davasının Açılması

Kira tespit davası kira bedelinin hesaplanması amacıyla kiracı veya taşınmazın sahibi tarafından en geç kira sözleşmesinin bitimine 30 gün kalana dek açılabilecektir.

Kira sözleşmesinde bir artış oranının belirlenmemesi veya kira artışında uyuşmazlık olması halinde bu dava söz konusu olmakta ve hakim hakkaniyet ölçülerinde kira artış oranını kendisi takdir etmektedir.

Kira tespit dava dilekçesinin hazırlanması ile mahkemeye sunulmasıyla dava açılmakta ve kira sözleşmesi bu davada önemli bir ispat vasıtası olarak değerlendirilmektedir.

Kira Tespit Davası Ne Zaman Açılmalıdır?

Kira tespit davası ya kira sözleşmesinin yenileneceği tarihten 1 ay önce açılmalı ya da kiracıya yazılı bildirimde bulunularak yeni kira döneminin başlangıcından itibaren 30 gün içinde kira tespit davası açılmalıdır.

Bu sürelere dikkat edilmemesi halinde açılan davada kira artışında daha önce bir oran belirlenmemişse mahkemece verilecek karar yeni kira döneminden itibaren gerçekleşmektedir.

Kira döneminde dava açılmaması veya bildirimde bulunmadan kira artış davasının açılması halinde birtakım sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Örneğin 1 ocakta yenilenecek kira sözleşmesi için kira artışının belirlenmesi talebinde bulunacak ev sahibi ya bu süreden bir ay önce dava açmalı ya da kira artışı yapacağına dair yazılı bildirimde bulunarak kira tespit davasını yeni kira döneminin başlangıcından 30 gün içinde açmalıdır.

Geriye Dönük Kira Artışı Talep Edilebilir Mi?

Kira tespit davasının açılmasında birtakım şartlar bulunmaktadır. Bu şartların yerine getirilmemesi halinde kira artış talebi yeni kira dönemi içinde geçerli olmamakta ve geçmişe dönük kira artış talebinde bulunulamamaktadır.

Kira artış talebinde bulunulabilmesi için yeni kira döneminin başlangıcından 30 gün önce kira tespit ve tahliye davası açılmalı veya kiracıya yazılı bildirimde bulunularak yeni kira döneminden itibaren 30 gün içinde kira tespit davası açılmalıdır.

Kira tespit davası zamanında açılmakla birlikte dava geç sonuçlanmış olabilir. Bu durumda davanın açılması ve davanın sonuçlanması arasında geçen geriye dönük kira artışları kiracı tarafından ödenmek zorundadır.

Örneğin 1 ocakta kira sözleşmesi yenilenen ev sahibi süresi içinde dava açarak 1000 TL olan kiranın 100 TL artırılmasına dair mahkemeden haziran ayında karar aldırmış ise ocak ve haziran arasında daha önce kiralayan tarafından ödenmeyen kira artışı bu kararla birlikte geriye dönük olarak ödenmek zorundadır.

Kira hukukunda kanunlarla hüküm altına alınan hususlar, kira sözleşmeleri, tahliye davaları, kiranın ödenmemesi durumları, kira artışları, kira bedelinin belirlenmesi gibi çok önemli detayları barındırır. Bunlardan bir tanesi de kira tespit davalarıdır. Bu yazımızda kira tespit davalarının konusu, kira tespit davaları nasıl açılır, kira tespit davaları hangi durumlarda açılır gibi soruları yanıtlamaya çalışacağız.

Kira Tespit Davası İçin Kira Sözleşmesi Zorunludur

Kira tespit davası açılabilmesi için en önemli husus, kiracı ile mülk sahibi arasında bir kira sözleşmesinin varlığıdır. Yazılı ya da sözlü olarak yapılabilen kira sözleşmeleri, kira bedelinin tespiti için dava açılması için gereklidir.

Yazılı olan kira sözleşmeleri, ispat yükümlülüğü bakımından tarafların elini daha da güçlendireceğini da hatırlatmakta fayda var.

Kiracılar da Ev Sahipleri de Kira Tespit Davası Açabilir

Hem kiracılar hem de ev sahipleri, hukuki yararının bulunduğu durumlarda kira tespit davası açabilirler. Kira sözleşmelerinin süresi, kira bedelinin ödendiği para cinsi gibi hususlar kira tespit davalarında ayrı ayrı yorumlanacaktır.

Örneğin, kira sözleşmesinin 5 yılın altında ya da üzerinde olduğu durumlarda, kira artış oranın önceden belirlenip belirlenmediği Kira Bedelinin Tespiti Davası da çok kritik noktalardır. Öte yandan kira tespit davaları kira süresi içerisindeki herhangi bir zamanda açılabilir.

Kira Tespit Davalarında Kira Süresinin Önemi

Dikkat çekilecek en önemli detay ise kira sözleşmelerinin 5 yılı geçtiği ve yenilendiği durumlarda belirlenen kira artış oranlarına bakılmaksızın kira tespit davası açılabilir. Bir diğer kritik nokta ise kira bedelinin Türk Lirası yerine dövizle ödendiği kira sözleşmeleridir.

Kiranın dövizle ödendiği kira sözleşmelerinde de 5 yıllık kira süreleri esas alınarak hukuki olarak farklı değerlendirmeler yapılabilir.

Kira Tespit Davasında Görevli Mahkeme Neresidir?

Kira Bedelinin Tespiti Davası taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemeleri kira artış oranının belirlenmesinde yetkili ve görevli kılınmış mahkemelerdendir.

Makalede Kira Bedelinin Tespiti Davası konusuna yer verilmiştir. Diğer bilgilendirici makaleler için Ankara Avukat ve Kira Hukuku Avukatı ve danışma konularında sayfaları ziyaret edebilirsiniz.

Yargıtay Kararı – Kira Bedelinin Tespiti Davası

ÖZET: Dava konusu olayda tarihinde başlayan dönemin kira parasının tespiti istenilmektedir. Taraflarca, şartların değiştiği veya özel gelişmelerin meydana geldiği ispat edilmemiştir. Şu durumda mahkemece, kira parasının hak ve nefaset ilkesine göre tespit tarihinden itibaren üç yıl geçmediği ve davanın süresinde açıldığı gözetilerek; isteme konu dönemin kira parasının endeks uygulamasına göre tespitine karar verilmesi gerekir.

Yargıtayın yerleşmiş uygulamalarına göre, şartlar değişmediği ve özel gelişmelerin varlığı iddia ve ispat edilmedikçe; hak ve nefaset ilkesine göre kira parasının tespit edilmesinden sonraki üç yıl için art arda (her yıl için ayrı ayrı) endeks uygulanarak kira parası tespit edilmelidir. Üç yıldan sonra ise yeniden hak ve nesafete göre kira parası tespit edilecektir.

Tespit Davası Nedir?

Tespit davasında mahkemeden davalıya bir şeyi vermesi, yapması veya yapmaması yönünde doğrudan bir eda kararı verilmesi değil, taraflar arasındaki hukuki belirsizliğin kesin hükümle ortadan kaldırılması istenir. Örneğin bir sözleşmenin tarafları bağlayıp bağlamadığının, bir hakkın mevcut olup olmadığının veya bir belgedeki hukuki durumun gerçekliği konusunda karar verilmesi tespit davasının konusunu oluşturabilir. Tespit hükmü taraflar arasındaki uyuşmazlığı hukuken açıklığa kavuşturur ancak kural olarak bir eda hükmü gibi doğrudan para tahsili veya teslim için cebri icra imkânı sağlamaz.

HMK 106 Tespit Davasını Nasıl Düzenliyor?

HMK m.106 tespit davasını üç temel kurala bağlamaktadır: mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı ya da yokluğu veya bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi istenebilir, davacının kanundaki istisnalar dışında hukuken korunmaya değer güncel yararı bulunmalıdır ve maddi vakıalar tek başlarına tespit davasının konusu yapılamaz. Bu üç şart sayfanın temelini oluşturmalıdır; çünkü uygulamada tespit davalarının önemli bir bölümü uyuşmazlığın esasından önce hukuki yararın veya dava konusunun HMK m.106’ya uygun olup olmadığı üzerinden değerlendirilmektedir.

Tespit Davasında Hukuki Yarar Ne Demektir?

Hukuki yarar, davacının mahkemeden tespit hükmü almakta gerçek, güncel ve hukuken korunmaya değer bir ihtiyacının bulunmasıdır. Yalnızca ileride belki çıkabilecek bir uyuşmazlığı önceden tartışmaya açmak veya teorik bir hukuki görüş elde etmek için tespit davası açılamaz. Davacının hukuki durumunu tehdit eden mevcut bir belirsizlik bulunmalı ve bu belirsizliğin mahkemece verilecek tespit kararıyla ortadan kaldırılması mümkün olmalıdır. HMK m.114 bakımından hukuki yarar dava şartı olduğundan mahkeme bu hususu taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında değerlendirebilir.

Güncel Hukuki Yarar Nasıl Belirlenir?

Tespit davası açıldığı anda davacının hukuk alanında gerçek bir belirsizlik veya tehlikenin bulunması gerekir. Örneğin bir kişinin belirli hukuki ilişki nedeniyle ödeme, mülkiyet veya sorumluluk tehdidi altında bulunması güncel yarar oluşturabilir; buna karşılık henüz ortaya çıkmamış ve gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan soyut bir ihtimal çoğu zaman yeterli değildir. Ayrıca hukuki yararın yalnız dava açıldığı tarihte değil, karar verilmesine kadar devam etmesi de önem taşıyabilir.

Olumlu Tespit Davası Nedir?

Olumlu tespit davasında davacı belirli bir hakkın veya hukuki ilişkinin var olduğunun mahkemece belirlenmesini ister. Örneğin belirli bir hukuki ilişkinin devam ettiğinin, bir hakkın kendisine ait olduğunun veya belirli bir hukuki statünün mevcut olduğunun tespiti talep edilebilir. Ancak talebin gerçekten HMK m.106 kapsamındaki hukuki ilişkiye yönelmesi ve davacının bu tespiti istemekte güncel hukuki yararının bulunması gerekir.

Olumsuz Tespit Davası Nedir?

Olumsuz tespit davasında bir hakkın veya hukuki ilişkinin bulunmadığının mahkemece belirlenmesi istenir. Örneğin kişinin belirli bir borç veya hukuki yükümlülük altında olmadığının tespiti olumsuz tespit niteliğinde olabilir. İcra hukukunda borçlu olmadığının tespiti ise ayrıca İcra ve İflas Kanunu m.72’de düzenlenen menfi tespit davasına konu olabilir; bu nedenle genel HMK m.106 tespit davası ile icra hukukundaki menfi tespit davasını tamamen aynı kurum olarak değerlendirmemek gerekir. Haksız icra takibine maruz kalındığında uygulanabilecek yollar için Haksız İcra Takibi Nasıl Durdurulur? Borcum Yoktur Diyenler Dikkat, İspat Yükü Kimde? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Tespit Davası ile Delil Tespiti Aynı mı?

Hayır. Tespit davasında amaç bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı ya da yokluğu hakkında kesin hüküm oluşturan bir mahkeme kararı almaktır; delil tespitinde ise amaç ileride açılacak veya görülmekte olan davada kullanılacak bir delilin kaybolmasını veya elde edilmesinin ciddi biçimde zorlaşmasını önlemektir. HMK m.400’e göre keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık beyanı gibi delillerin önceden tespiti istenebilir ve delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali hukuki yarar sağlayabilir. Bu nedenle bir binadaki mevcut hasarın hızla değişme ihtimali bulunuyorsa delil tespiti, taraflar arasındaki hasardan doğan hukuki sorumluluğun bulunup bulunmadığının belirlenmesi ise farklı bir dava konusu olabilir.

Hasarın Belirlenmesi İçin Tespit Davası mı Delil Tespiti mi Açılır?

Bir araç, bina, makine veya başka bir maldaki mevcut hasarın teknik durumunun bilirkişi tarafından belirlenmesi isteniyorsa çoğu durumda amaç hukuki ilişkinin değil maddi vakıanın ve delilin korunmasıdır; bu nedenle delil tespiti daha uygun yol olabilir. Buna karşılık taraflar arasında hasardan kimin hukuken sorumlu olduğu veya belirli bir hukuki ilişkinin varlığı hakkında kesin hüküm isteniyorsa HMK m.106 kapsamında tespit davası veya olayın niteliğine göre eda davası gündeme gelebilir. Sitenizdeki delil tespitine ilişkin diğer içeriklerin bu sayfadan ayrıca bağlantılandırılması konu çakışmasını azaltacaktır.

Hangi Konular Tespit Davasına Konu Olabilir?

Bir hakkın varlığı veya yokluğu, sözleşmesel hukuki ilişkinin bulunup bulunmadığı, belirli şartlarda mülkiyet veya hukuki statüye ilişkin bir uyuşmazlık ve bir belgenin sahte olup olmadığı tespit davasının konusu olabilir. Bununla birlikte “tespit” kelimesi geçen her dava doğrudan HMK m.106’daki genel tespit davası değildir; hizmet tespiti, kira bedelinin tespiti, sosyal güvenlik tespitleri veya İİK kapsamında menfi tespit gibi bazı davalar kendi özel kanuni düzenlemelerine tabidir. Bu nedenle dava türü yalnızca isminden hareketle belirlenmemeli, tespiti istenen hakkın hukuki kaynağı incelenmelidir.

Hangi Konular Tespit Davasına Konu Olamaz?

HMK m.106/3 uyarınca maddi vakıalar tek başlarına tespit davasının konusu yapılamaz. Mahkemeden yalnızca “bu olay meydana gelmiştir”, “bu eşya şu tarihte buradaydı”, “bu bina hasarlıdır” veya “bu kişi şu davranışı yaptı” şeklinde salt maddi bir olayın tespit edilmesini istemek genel tespit davasının amacıyla bağdaşmaz. Maddi olay daha sonra kurulacak hukuki talebin deliliyse delil tespiti, hukuki sonuç doğuran bir uyuşmazlık varsa uygun eda veya tespit davası değerlendirilmelidir.

Bir Belgenin Sahte Olduğunun Tespiti İstenebilir mi?

Evet. HMK m.106 açıkça bir belgenin sahte olup olmadığının tespitini dava konusu yapılabilecek hususlar arasında saymaktadır. Ancak belgenin başka bir davada zaten uyuşmazlık konusu olması veya sahtelik iddiasının o davada çözülebilecek durumda bulunması halinde ayrı tespit davasında hukuki yarar bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Tespit davasının amacı aynı uyuşmazlık hakkında gereksiz ikinci bir yargılama yaratmak değil, başka şekilde giderilemeyen hukuki belirsizliği ortadan kaldırmaktır.

Eda Davası Açılabiliyorsa Tespit Davası Açılabilir mi?

Kural olarak davacı hakkını doğrudan elde edebileceği bir eda davası açabiliyorsa yalnızca aynı hakkın varlığının tespitini istemekte ayrıca hukuki yarar bulunmayabilir. Örneğin muaccel bir para alacağının doğrudan tahsili istenebiliyorsa yalnızca “bu alacağın var olduğunun tespitine” yönelik dava çoğu durumda yeterli hukuki koruma sağlamaz; çünkü alacak davası hem hukuki ilişkinin varlığını belirler hem de ödeme hükmü verir. Ancak kanunun özel olarak tespit davasını öngördüğü veya eda davasının belirsizliği gideremediği istisnai durumlarda değerlendirme değişebilir. Güncel Yargıtay yaklaşımında da başka dava yoluyla aynı hukuki koruma sağlanabiliyorsa ayrı tespit davasında hukuki yararın bulunmayabileceği vurgulanmaktadır.

Tespit Davası ile Alacak Davası Arasındaki Fark Nedir?

Alacak davasında davacı yalnızca alacağın varlığının belirlenmesini değil, davalının belirli bir miktarı ödemeye mahkûm edilmesini ister. Tespit davasında ise hüküm hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğunu belirlemekle sınırlıdır. Bu nedenle alacak doğmuş, muaccel olmuş ve doğrudan tahsil istenebiliyorsa çoğu olayda alacak davası davacıya daha geniş hukuki koruma sağlayabilir.

Tespit Kararı Doğrudan İcraya Konulabilir mi?

Kural olarak salt tespit hükmü davalıyı bir şeyi vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkûm etmediğinden eda hükmü gibi doğrudan cebri icranın konusu olmaz. Tespit kararı taraflar arasındaki hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu bakımından kesin hüküm etkisi doğurur ve sonraki hukuki işlemlerde esas alınabilir. Kararda ayrıca yargılama gideri veya vekâlet ücreti gibi eda niteliğindeki bölümler bulunuyorsa bunların icrası ise ayrı değerlendirilir.

Tespit Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Tespit davasında tek bir görevli mahkeme bulunmaz. Görevli mahkeme, tespiti istenen hakkın veya hukuki ilişkinin niteliğine göre belirlenir. Genel özel hukuk uyuşmazlıklarında Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olabilirken iş ilişkisine ilişkin bazı tespitler İş Mahkemesinde, ticari nitelikteki uyuşmazlıklar şartlarına göre Asliye Ticaret Mahkemesinde, Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan kaynaklanan bazı tespit talepleri Sulh Hukuk Mahkemesinde görülebilir. Bu nedenle mevcut sayfadaki gibi bütün genel tespit davalarını tek bir mahkemeye bağlayan ifade kullanılmamalıdır.

Tespit Davası Nerede Açılır?

Yetkili mahkeme de tespit davasının hukuki kaynağına göre belirlenir. HMK’daki genel yetki kuralı gereğince davalının yerleşim yeri mahkemesi birçok uyuşmazlıkta yetkili olabilir; ancak taşınmazın aynına, sözleşmeye, iş ilişkisine, tüketici işlemine veya özel kanunla düzenlenen uyuşmazlıklara ilişkin özel veya kesin yetki kuralları bulunabilir. Bu nedenle yalnızca “tespit davası davacının ikamet ettiği yerde açılır” veya “her durumda davalının ikametgahında açılır” şeklinde bir genelleme doğru değildir.

Taşınmaza İlişkin Tespit Davası Nerede Açılır?

Taşınmaza ilişkin her tespit talebinin aynı yetki kuralına tabi olduğu söylenemez. Dava taşınmaz üzerindeki ayni hakkın kendisine ilişkinse HMK’daki taşınmazın bulunduğu yere ilişkin kesin yetki hükümleri önem kazanabilir; muhdesat aidiyeti veya başka özel hukuki ilişkilerde ise talebin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Taşınmaz ve miras davalarında mahkeme ayrımlarına ilişkin Miras Davalarına Hangi Mahkeme Bakar? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Menfi Tespit Davası ile Genel Tespit Davası Aynı mı?

Tam olarak aynı değildir. Genel tespit davası HMK m.106’da düzenlenirken, icra takibi öncesinde veya sırasında borçlu olmadığının belirlenmesini amaçlayan menfi tespit davası İİK m.72’de özel olarak düzenlenmiştir. Menfi tespit davasında icra takibinin bulunup bulunmaması, ihtiyati tedbir, teminat ve ödeme sonrası istirdat gibi özel sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle icra dosyasında borçlu olmadığını ileri süren kişinin yalnız HMK m.106’daki genel tespit hükümlerine göre hareket etmesi yeterli olmayabilir. Ödeme emrine süresinde itiraz imkânı bulunan durumlar için İcra Takibine İtiraz Nasıl Yapılır? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İcra Takibi Varken Tespit Davası Açılabilir mi?

Borçlu olmadığını ileri süren kişi hakkında icra takibi başlatılmışsa uyuşmazlık çoğu durumda İİK m.72 kapsamındaki menfi tespit hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir. İcra takibine henüz süresinde itiraz edilebiliyorsa ödeme emrine itiraz, takip kesinleşmiş veya farklı hukuki korumaya ihtiyaç oluşmuşsa menfi tespit gibi yollar gündeme gelebilir. Hangi yolun kullanılacağı takip türüne, ödeme emrinin tebliğine ve takibin hangi aşamada bulunduğuna göre belirlenmelidir. Haksız takip durumunda uygulanabilecek yollar için Haksız İcra Takibi Nasıl Durdurulur? başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Muhdesat Aidiyetinin Tespiti Davası Nedir?

Muhdesat aidiyetinin tespiti, başkasına veya paydaşlara ait arazi üzerindeki bina, ağaç veya tesis gibi muhdesatın kim tarafından meydana getirildiğinin ve kime ait olduğunun belirlenmesinin istendiği özel tespit uyuşmazlıklarından biridir. Bu davada hukuki yarar özellikle ortaklığın giderilmesi, kamulaştırma veya kentsel dönüşüm gibi muhdesatın kime ait olduğunun sonuç doğuracağı güncel bir sürecin bulunması halinde önem taşır. Ortak taşınmazın satış veya paylaşım süreci hakkında Ortaklığın Giderilmesi Davası Neden Açılır? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Ortaklığın Giderilmesi Davası Açılmadan Muhdesat Tespiti İstenebilir mi?

Muhdesatın kime ait olduğunun tespit edilmesinde güncel hukuki yararın bulunması gerekir. Ortaklığın giderilmesi, kamulaştırma veya muhdesatın ekonomik değerinin paylaşılmasını gerektiren başka somut bir hukuki süreç bulunuyorsa hukuki yarar daha açık hale gelebilir. Buna karşılık taraflar arasında muhdesatın aidiyeti konusunda gerçek bir uyuşmazlık yoksa veya tespitin herhangi bir güncel hukuki sonucu olmayacaksa davanın hukuki yarar yönünden değerlendirilmesi gerekir.

Hizmet Tespit Davası HMK 106 Tespit Davasıyla Aynı mı?

Hizmet tespit davası adında “tespit” bulunmasına rağmen sosyal güvenlik mevzuatında özel olarak düzenlenmiş bir dava türüdür ve genel HMK m.106 tespit davasının bütün kurallarını doğrudan kopyalamak doğru olmaz. Çalışmanın sigorta kurumuna bildirilmediği veya eksik bildirildiği iddiasında özel görev, taraf, ispat ve hak düşürücü süre hükümleri uygulanır. Bu nedenle mevcut sayfada bütün özel tespit davalarını yalnızca listelemek yerine bunların kendi özel kanuni rejimlerine tabi olduğunu açıklamak daha doğru olacaktır.

Kira Bedeli Tespit Davası Genel Tespit Davası mıdır?

Kira bedelinin tespiti davası Türk Borçlar Kanunu’nda özel kurallarla düzenlenmiştir ve kira bedelinin yeni dönemde hangi miktarda uygulanacağının mahkemece belirlenmesine yöneliktir. Bu dava da isminde “tespit” bulunmasına rağmen süre, uygulanacak dönem ve arabuluculuk gibi özel kurallara tabidir. Dolayısıyla HMK m.106’daki genel tespit davasıyla bütün yönleriyle aynı değildir.

İş Kazasının Olduğunun Tespiti İçin Hangi Dava Açılır?

İş kazasına ilişkin uyuşmazlıklarda hangi işlemin gerekli olduğu talebe göre değişir. Olayın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iş kazası olarak kabul edilmemesi, kusur ve tazminat uyuşmazlığı veya yalnızca olay yerindeki delillerin korunması farklı hukuki yollar gerektirebilir. Bu nedenle “iş kazası tespit davası” ifadesinin tek başına kullanılması yerine, SGK’ya karşı iş kazasının tespiti mi, işverene karşı tazminat mı yoksa delil tespiti mi istendiği belirlenmelidir.

Tespit Davasında İspat Yükü Kimdedir?

Tespit davasında ispat yükü, tespit talebinin olumlu veya olumsuz olmasına bakılarak otomatik şekilde belirlenmez; Türk Medeni Kanunu ve HMK’daki genel ispat kuralları uyarınca iddia edilen hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafın hangi vakıaları ispatlamak zorunda olduğu değerlendirilir. Özel kanunlarda farklı ispat yükü düzenlemeleri bulunabileceğinden hizmet tespiti, menfi tespit veya ticari uyuşmazlıklarda aynı kuralın mekanik biçimde uygulanmaması gerekir.

Tespit Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir?

Davanın konusuna göre sözleşme, banka kayıtları, ticari defterler, tapu ve resmi sicil kayıtları, yazışmalar, elektronik kayıtlar, tanık, bilirkişi ve keşif gibi hukuka uygun deliller kullanılabilir. Ancak tespit davası ile delil tespitini birbirine karıştırmamak gerekir; tespit davasında deliller hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğunu ispat için kullanılırken delil tespitinin amacı bizzat kaybolma riski bulunan delili önceden güvence altına almaktır.

Tespit Davasından Önce Arabuluculuk Zorunlu mu?

Her tespit davasından önce zorunlu arabuluculuk bulunmaz. Arabuluculuk zorunluluğu davanın adında “tespit” kelimesinin bulunmasına değil, uyuşmazlığın dayandığı özel kanuna ve talebin niteliğine göre belirlenir. Örneğin Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan kaynaklanan bir uyuşmazlık, kira ilişkisi veya özel kanunla arabuluculuğa tabi başka bir konu söz konusuysa dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir; buna karşılık bütün HMK m.106 tespit davaları için genel bir arabuluculuk şartı bulunduğu söylenemez.

Tespit Davasında Zamanaşımı Var mı?

Bütün tespit davaları için geçerli tek bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre bulunmaz. Süre değerlendirmesi, tespiti istenen hakkın veya hukuki ilişkinin niteliğine ve varsa özel kanun hükümlerine göre yapılır. Hizmet tespiti, kira bedeli tespiti, menfi tespit veya başka özel tespit davalarında farklı süreler söz konusu olabilir. Bu nedenle “tespit davası zamanaşımına tabi değildir” şeklinde genel bir ifade kullanılmamalıdır.

Tespit Davası Her Zaman Açılabilir mi?

Hayır. Bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının tartışmalı olması tek başına yeterli değildir; HMK m.106/2 gereğince kural olarak güncel hukuki yarar bulunmalıdır. Belirsizlik başka bir dava içinde çözülebiliyorsa veya davacı eda davasıyla daha kapsamlı hukuki koruma elde edebiliyorsa yalnızca tespit istemekte hukuki yarar bulunmayabilir. Ayrıca soyut ve gelecekte doğması muhtemel ihtilaflar için mahkemeden hukuki görüş niteliğinde tespit istenemez.

Tespit Davası Ne Kadar Sürer?

Tespit davalarının tamamı için geçerli kesin bir yargılama süresi yoktur. Görevli mahkeme, taraf sayısı, bilirkişi veya keşif gerekip gerekmediği, resmi kayıtların toplanması, tanık dinlenmesi ve istinaf süreci toplam süreyi etkiler. Örneğin yalnız yazılı belgelerle çözülebilecek bir sözleşme uyuşmazlığı ile teknik bilirkişi ve keşif gerektiren muhdesat tespiti davasının aynı sürede sonuçlanması beklenmemelidir.

Tespit Davası İçin Avukat Zorunlu mu?

Genel olarak özel hukuk davalarında avukatla temsil zorunlu değildir ve kişi şartları varsa davasını kendisi açabilir. Ancak tespit davasında en önemli sorunlardan biri yanlış hukuki yolun seçilmesidir; eda davası açılması gerekirken tespit davası açılması, delil tespiti ile tespit davasının karıştırılması veya özel kanunla düzenlenen menfi tespit, hizmet tespiti ya da kira bedeli tespitinin genel HMK m.106 hükümleriyle değerlendirilmesi davanın usulden sonuçlanmasına yol açabilir.

2026 Güncel Uygulamada Tespit Davalarında Neler Öne Çıkıyor?

2026 tarihli güncel hukuk içerikleri ve Yargıtay kararlarında tespit davalarında en çok HMK m.106’daki hukuki yarar şartı, eda davası açılabilecek durumda ayrı tespit davasının gerekip gerekmediği ve salt maddi vakıaların dava konusu yapılamaması öne çıkmaktadır. Güncel Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarında da bazı hukuki sorunların bağımsız tespit davası yerine asıl alacak veya işe iade uyuşmazlığı içerisinde ön sorun olarak incelenmesi gerektiği tartışılmaktadır. Bu nedenle 2026 bakımından güçlü bir tespit davası içeriği yalnız “dilekçe nasıl verilir?” sorusunu değil, “bu uyuşmazlık için tespit davası gerçekten doğru dava mı?” sorusunu da cevaplamalıdır.

Tespit Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tespit davası hangi mahkemede açılır?

Tek bir mahkeme yoktur. Görevli mahkeme tespit edilmesi istenen hukuki ilişkinin niteliğine göre Asliye Hukuk, İş, Asliye Ticaret, Sulh Hukuk veya özel görevli başka bir mahkeme olabilir.

Tespit davası için hukuki yarar şart mı?

Kural olarak evet. HMK m.106/2 gereğince davacının tespit hükmü almakta hukuken korunmaya değer güncel yararı bulunmalıdır.

Bir olayın gerçekleştiğinin tespiti için dava açılabilir mi?

Salt maddi vakıalar tek başına HMK m.106 tespit davasına konu olamaz. Olayın veya fiziksel durumun delil olarak korunması gerekiyorsa HMK m.400 kapsamındaki delil tespiti gündeme gelebilir.

Tespit davası ile delil tespiti arasındaki fark nedir?

Tespit davası hukuki ilişkinin varlığını veya yokluğunu kesin hükümle belirler; delil tespiti ise ileride kullanılacak delilin kaybolmasını veya elde edilmesinin zorlaşmasını önler.

Alacak davası açabiliyorsam tespit davası açabilir miyim?

Alacak doğmuş ve doğrudan eda davasıyla istenebiliyorsa yalnızca alacağın varlığını tespit ettirmekte çoğu durumda ayrıca hukuki yarar bulunmayabilir. Somut olay ve özel kanun hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Tespit kararıyla doğrudan haciz yapılabilir mi?

Salt tespit hükmü kural olarak para veya mal teslimine ilişkin eda hükmü içermediğinden doğrudan cebri icra yoluyla uygulanmaz; kesin hüküm etkisi doğurur.

Menfi tespit davası ile tespit davası aynı mı?

Menfi tespit bir tür olumsuz tespit olmakla birlikte özellikle icra hukuku bakımından İİK m.72’de özel şekilde düzenlenmiştir ve takip, tedbir ve istirdat bakımından özel sonuçları vardır.

Tespit davasından önce arabuluculuk zorunlu mu?

Her tespit davasında zorunlu değildir. Uyuşmazlığın bağlı olduğu özel hukuk alanında dava şartı arabuluculuk öngörülmüşse arabuluculuk gündeme gelebilir.

Tespit davasında zamanaşımı kaç yıldır?

Bütün tespit davaları için tek süre yoktur. Tespiti istenen hakkın niteliği ve varsa özel kanun hükümleri dikkate alınmalıdır.

Muhdesat tespiti neden açılır?

Ortak arazi üzerindeki bina, ağaç veya tesisin hangi paydaş tarafından meydana getirildiğinin belirlenmesi özellikle ortaklığın giderilmesi veya benzeri süreçlerde önem kazanabilir. İlgili süreç için Ortaklığın Giderilmesi Davası Neden Açılır? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Tespit Davası Açmadan Önce İlk Olarak Ne Yapılmalı?

Tespit davası düşünülüyorsa önce mahkemeden tam olarak neyin belirlenmesinin istendiği açıklığa kavuşturulmalıdır. Talep yalnız maddi bir olayın veya mevcut fiziksel durumun belirlenmesine yönelikse delil tespiti, borçlu olunmadığının belirlenmesine yönelik ve icra takibiyle bağlantılıysa menfi tespit, doğrudan para veya başka bir edimin yerine getirilmesi isteniyorsa eda davası, sosyal güvenlik veya kira gibi özel alanlarda ise ilgili özel dava türü gündeme gelebilir. HMK m.106 anlamında gerçek bir tespit davası söz konusuysa güncel hukuki yarar, görevli ve yetkili mahkeme, varsa arabuluculuk şartı ve kullanılacak deliller belirlenerek dava açılmalıdır. İcra dosyasında borç bulunmadığının ileri sürülmesi için İcra Takibine İtiraz Nasıl Yapılır?, haksız takip ve menfi tespit konusunda Haksız İcra Takibi Nasıl Durdurulur?, muhdesat ve ortak taşınmazlarda Ortaklığın Giderilmesi Davası Neden Açılır? ve miras uyuşmazlıklarındaki görev-yetki konusunda Miras Davalarına Hangi Mahkeme Bakar? başlıklı rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.

Av. İlkay Uyar Kaba – Ankara

Son Güncelleme: 23 Eylül 2026

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bir uyuşmazlıkta tespit davası, delil tespiti, eda davası veya özel kanunda düzenlenen başka bir dava türünden hangisinin kullanılacağı somut hukuki ilişkiye göre ayrıca değerlendirilmelidir.