İştirak nafakası, velayeti kendisinde olmayan eş aleyhine, henüz yetişkin olmayan çocuk lehine çeşitli talepler olmadan hakim tarafından karar verilen bir nafaka çeşididir.

İştirak Nafaka Davası Nasıl Açılır?

İştirak nafakasında eşlerin kusur durumları dikkate alınmaz. İştirak nafakasının hükmedilme sebepleri:

• Ergin olmayan çocuğun büyütülmesi, yetiştirilmesi,
• Çocuğun sağlıklı bir şekilde barınma olanakları elde etmesi,
• Eğitim ve eğitim giderlerinin karşılanması amaçlanmaktadır.

Çocuğun bu giderleri için çocuğun velayetinin verilmediği eşin de çocuk yetiştirilmesine katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Mahkeme tarafından daha önce tedbir nafakası ödenmesine karar verilmiş olan nafakanın, boşanmanın kesinleşmesi ile beraber iştirak nafakası olarak ödenmesine hükmedilmektedir.

Kimler İştirak Nafakası için Başvurabilir?

İştirak nafakası için Aile Mahkemesi görevlendirilmiştir. İştirak nafakası talep etmek için uygun olan kişiler ise:

• Fiili olarak çocuğa bakan ve çocuğun velayetini alan eş,
• Çocuğa atanmış olan kayyım,
• Çocuğun vasisi,
• Temyiz kudretine erişmiş çocuk iştirak nafakası talep edebilir.

İştirak Nafakası Nasıl Hesaplanır?

İştirak nafakası hesaplamak için bazı kriterlere dikkat edilmektedir. Bu kriterler:

• Çocuğun kaç yaşında olduğu,
• Çocuğun eğitim durumu,
• Ekonomik şartlar,
• Alım gücü,
• Babanın mali durumu, dikkate alınarak iştirak nafakası için uygun miktara hakim tarafından karar verilmektedir.

Verilecek olan nafaka miktarının hesaplanması için çocuğun giderleri de göz önünde bulundurulmaktadır.

İştirak Nafakası Nasıl Açılır? İştirak Nafakası Ne Kadar

Medeni Kanunu’nun 182 sayılı maddesinin 3. Bendine göre hakim, tarafların istekleri doğrultusunda, nafakanın iraf olarak ödenmesine karar verebilir, ilerleyen yıllarda nafaka oranlarında ne kadar artış olması gerektiğine de karar verebilir.

Şayet hakim ilerleyen yıllarda, ödenecek olan nafaka miktarı konusunda karar vermiş ise, nafaka alacakları olan kişi ya da nafaka borçlusu olan kişi uyarlama davası açabilir.

İştirak nafakası, çocuğun 18. Yaşını doldurması ile sonlandırılır. Fakat çocuk evlenmemişse ve ergin olmasına karşın eğitim hayatına devam ediyorsa iştirak nafakası ödenmeye devam ettirilir. İştirak nafakası bazı durumlarda kesilmektedir. Bunlar:

• Nafaka borçlusunun ölmesi durumlarında,
• Çocuğun evlenmesi durumlarında,
• Çocuğun eğitim hayatına ergin olduktan sonra devam etmediği durumlarda.

Çekişmeli boşanma kararlarında mahkemeye herhangi bir talep gelmese bile mahkeme kendiliğinden iştirak nafakasına hükmetmekte 18 yaşından küçük çocukların bakım ve eğitim yaşamlarına velayet sahibi olmayan diğer eşinde katılması sağlanmaktadır.

İştirak nafakası miktarı nasıl belirlenir konusunda aile hakimi yetkili kılınmıştır. Mahkeme eşlerin maddi durumlarını, sosyal konumlarını takdir ederek hazırlatacağı raporlar ışığında kararlar vermekte velayet sahibi olunmayan eş boşanmadaki kusur durumuna bakılmadan iştirak nafakası takdir olunmaktadır.

İştirak Nafakası Ne Zaman ve Nasıl Açılır?

İştirak nafakasına boşanma davasıyla birlikte aile mahkemesi hakimi re’ sen karar vermektedir. Bu sebeple ayrıca dava açılmasına gerek yoktur. Fakat nafaka miktarında artış ve azalma talepleriyle eşlerden herhangi birinin nafakanın kaldırılmasını talep etmesi halinde çocuk 18 yaşına girinceye kadar yeniden nafaka davası açılabilmektedir.

Nafaka yükümlüsünün ödemesi gereken iştirak nafakasını ödememesi halinde icra takibi başlatılabileceği gibi ödenmeyen nafakalara dair geçmişe yönelik icra takibi de yapılabilmektedir.

Örneğin 2019 yılında geriye doğru ödenmemiş iştirak nafakasına karşın 2009 yılına kadar geriye dönük nafaka icra takibi yapılabilmektedir. Geriye doğru nafaka talepleri 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

İştirak Nafaka Miktarında Nelere Dikkat Edilir?

Boşanma davası sonucunda çocuğa nafaka ne kadar ödenir 2019 konusu oldukça merak edilmektedir.

Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun iyi bir aile ortamında yaşamının devamının sağlanması çocuğun ahlak, sağlık ve eğitim gibi tüm ihtiyaçlarının başkalarına muhtaç olmadan karşılanması öngörülmektedir. Bu kapsamda nafaka miktarı belirlenirken;

• Çocuğun ihtiyaç duyacağı maddi tutar,
• Çocuğun yaşı, eğitim durumu
• Anne ve babanın sosyal hayattaki konumları ve yaşam koşulları,
• Velayeti elinde bulundurmayan ebeveynin ekonomik durumu

Gibi ölçütler birlikte değerlendirmektedir. Örneğin bir iş adamının boşanma durumunda ödeyeceği iştirak nafakası ile asgari ücretli bir kişinin ödeyeceği iştirak nafakası aynı olmamakta boşanma davasına bakan aile hakimi hakkaniyet ilkeleri ölçüsünde nafaka tutarına karar vermektedir.

İştirak nafakasında boşanmadan sonra nafaka arttırılması talepleri de mümkün olmaktadır. Aynı şekilde nafaka kararı veren aile mahkemesine dava açılarak velayeti elinde bulundurmayan eş aleyhine nafaka artırılması talep edilebileceği gibi mahkemenin karar verirken davalının mali gücündeki artışı dikkate alınacağı unutulmamalıdır.

İştirak nafakasının artırılması istenecekse bu konuda aile hukuku alanında uzman avukatlık bürolarından hukuki destek alınmasında yarar vardır.

İştirak Nafakası Ne Zaman Sona Erer?

Genel kural olarak iştirak nafakası yoksulluk nafakasında olduğu gibi sınırsız olarak değil velayet altında olan çocuğun reşit olmasına kadar devam etmektedir.

İştirak nafaka miktarı 2019 eğitim masrafları, bakım masraflarının artması, çocuğun kurs ya da özel okula gitmesi gibi gerekçeler gösterilerek arttırılabilmektedir. Nafaka ödeme yükümlüsünün ölümü, nafaka ödenen çocuğun evlenmesi veya eğitim hayatına devam etmemesi halinde sonra ermektedir.

İştirak Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir

4721 Sayılı T.M.K’ un 330. Maddesine göre “nafaka miktarı çocuğun ihtiyaçları ile ana babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenecektir. Nafaka miktarının belirlenmesinden çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur”.

Eski Türk Kanunu Medenisinde bu maddeyi karşılayan bir hüküm yoktu. Maddede çocuk için nafaka takdir edilirken ne gibi ölçütlere bağlı kalınması gerektiği sayılmış bulunmaktadır.

Maddenin ikinci fıkrasında “nafakanın her ay peşin ödenmesi gereği” hüküm altına alınmıştır. Çocuk için nafaka takdir edilirken aşağıdaki hususlar göz önünde tutulmalıdır:

İştirak Nafakası Miktarı Belirlenmesi Kriterleri

Çocuğun yaşı: İştirak nafakası çocuğun yaşı göz önünde bulundurularak saptanır. Çocuğun yaşına göre gereksinimleri de farklı olacağından yargıç çocuğun yaşını saptamalı iştirak nafakası takdir ederken çocuğun yaşını dikkate almalıdır.

Çocuğun eğitim durumu: Yargıç iştirak nafakası takdir ederken çocuğun okuduğu okulun özel olup olmadığını, çocuğun okul giderlerini, servis giderlerini kitap ve okuldaki sosyal etkinlikleri dikkate alıp iştirak nafakasını ona göre belirlemelidir. Çocuğun sosyal çevresi ve eskiden beri devam eden yaşam seviyesini göz önünde bulundurmalıdır.

Velayet hakkı verilen eşin ekonomik, sosyal ve kültürel düzeyi: Yargıç iştirak nafakası takdir ederken velayet hakkı verilen eşin ekonomik, sosyal ve kültürel düzeyini de göz önünde bulundurulmalı velayet verilen tarafın ekonomik gücü yoksa diğer tarafın bakım borcundan kaynaklanan yükümlülüğünü göz önünde bulundurup iştirak nafakasını ona göre saptamalıdır.

Eşlerin çocuklarını uygun bir şekilde geçindirmesi görevi: Çocukların uygun bir şekilde geçindirilmesi ana ve babanın görevidir. Yargıç ana ve babanın ekonomik ve sosyal durumunu araştırmalı yukarıdaki ölçütleri de göz önünde bulundurarak çocuk için hakkaniyet duygusu içinde bir karar vermelidir. İştirak nafakası takdir edilirken ülkenin içinde bulunduğu genel ekonomik koşullar da göz önünde bulundurulmalı enflasyon dikkate alınmalı verilen iştirak nafakasının kısa süre içinde alım gücünü yitirmemesine dikkat edilmelidir.

4721 Sayılı T.M.K’ un 330/1. Maddesine göre iştirak nafakası saptanırken varsa çocuğun geliri de göz önüne alınmalıdır. Çocuğun velayeti hükmen kendisine verilen taraf çocuğu fiilen teslim almadığı takdirde iştirak nafakasını isteyemez.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesine göre “velayeti eylemli olarak kullanmayan veli diğerlerinden alınmasına karar verilen iştirak nafakasını isteyemez”. İştirak nafakası boşanma, ayrılık ve evliliğin butlanı davalarının eki (ferisi) niteliğindedir. Belirtilen davalar içinde iştirak nafakası talep edilmişse Yargıç talebi aşarak daha fazla iştirak nafakasına karar veremez.

Yargıtay Kararı – İştirak Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

BOŞANMA DAVASI – DAVALI KADIN ÖN İNCELEME DURUŞMASINDAN ÖNCE SUNDUĞU DİLEKÇE İLE İŞTİRAK NAFAKASI TALEP ETTİĞİ – VELAYETLERİ DAVALI ANNEYE VERİLEN MÜŞTEREK ÇOCUKLAR LEHİNE İŞTİRAK NAFAKASINA HÜKMEDİLMESİ GEREĞİ.

ÖZET: Davalı kadın ön inceleme duruşmasından önce sunduğu dilekçe ile iştirak nafakası talep ettiğine göre, talebinin süresinde olduğunun kabulü gerekir. Mahkemece, velayetleri davalı anneye verilen müşterek çocuklar M. ve B. Z. lehine iştirak nafakasına hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi de doğru olmayıp, bozmaya gerektirmiştir. (İştirak Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?)

Diğer makalelerimize Ankara Avukat sayfamızdan göz atabilirsiniz.