İşçiler genellikle işten çıkarıldıkları zaman ya da kendi istekleri ile işi bıraktıkları zaman, yasa gereği sahip oldukları hakları elde edememektedirler.

Bu durumda işten çıkarılan işçinin hakları hakkında bilgi sahibi olmak ve mahkemeler aracılığı ile kişilerin haklarını araması önem taşımaktadır.

İşçinin Sahip Olduğu Temel Haklar Nelerdir?

İşçi, hizmet sözleşmesi çerçevesinde hizmet veren, belirli bir ücret alan kişiye denmektedir. İşçilerin kanun önünde çeşitli hakları ve bu haklarla beraber sorumluluklar vardır. Maaş bu haklar arasında en temel olanıdır. İşçiler maaşlarını tam ve zamanında almak zorundadır.

Herhangi bir terslik olması halinde işçiler dava açabilir. Diğer hak ise, sosyal sigorta hakkıdır. İşçi çalışmaya başladığı günden itibaren sigortalı olmak zorundadır. İşçilerin sigorta pirimlerinin ödenmemesi kanuna aykırı bir durumdur.

Askerlik ve Kadın İşçiler için Evlilik Kıdem Tazminatı Almak için Geçerli Sebepler Arasında Yer Alır.

Kıdem tazminatı işçilerin keyfi sebebe dayanılarak çıkarılması halinde almaları gereken paraya verilen isimdir. İşçi eğer, iş yerinde hakaret, küfür ve haksızlığa uğruyorsa, haklı nedenler ile işi bırakmak isteyebilir.

Bu durumlarda da işçinin kıdem tazminatı alma hakkı doğar. Askerlik ve kadın işçiler için evlilik, kıdem tazminatı almak için geçerli sebepler arasında yer alır. İşten çıkarılan işçinin hakları ne zaman ödenir sorusunun net bir cevabı yoktur.

Sorunun cevabı söz konusu hak ya da hakların ne olduğu, maddi olarak meblağnın büyüklüğü ve benzeri unsurlara göre değişiklik gösterir.

İhbar Tazminatı Hakkı İşten Ayrılma ya da İş Süresine Bağlanmıştır.

İşten çıkarılan işçinin hakları hesaplama yaparken ihbar tazminatları da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu hak, işçinin işi bırakmadan, işçinin de işçiyi bırakmadan önce birbirine haber verme sorumluluğundan doğar.

Bu haber verilmediği zaman karşı taraf zarara uğratılmış sayılacağından ihbar tazminatı alma hakkı doğmuş olur. Bu hak işin yapılma süresi ve işten ayrılma süresi ile yakından ilgilidir.

İşten Çıkarılınca İşçi Hangi Haklara Sahip Olur?

İşten Çıkarılan İşçinin Hakları, İş yerlerinin üretim ve hizmet alanında yaptıkları çalışmalar sonucunda verim oranları ile ilgili olarak beklenmedik düşüşlerin yaşanması halinde işverenler doğrudan sorunları işçi çıkartarak çözmeye çalışmaktadır.

Bu iş yerlerinin hayatta kalabilmesi ve tekrar çalışmalarına devam edebilmesi açısından olumlu sonuçlar doğuran bir gerekçe gibi gösterilebilecekken işçilerin işten çıkartılmalarının ardından uğradıkları zarar sebebiyle de oldukça olumsuz sonuçlar doğuran bir durum olmaktadır.

İş Kanunu ile sadece iş yerlerinde bulunan faaliyetlerde görevli işveren ve işçilerin arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi değil aynı zamanda işçinin lehine sonuçlar doğuran kuralların belirlenmesi de sağlanmıştır.

Bu sayede işten çıkarılan bir işçi kendi haklarına sahip çıkmak adına işten çıkarıldıktan sonra mutlaka hukuki açından yapılması gerekenleri yapmalıdır.

İşten Çıkarılan İşçinin İşsizlik Maaşı Hakları

İşçilerin zaman zaman kendi talepleri doğrultusunda işten çıkmalarını istemeleri karşılık bulurken aynı zamanda kendileri istememesine rağmen işten çıkarılmaları da mümkün olmaktadır.

Bu kişiler kanunda belirtilmiş olan şartları sağladıkları takdirde işsizlik maaşlarını da alabilmektedirler. İşsizlik maaşlarının belirlenmesinde farklı nitelikler dikkate alınarak kişilerin asgari ücretlerin yarısından asgari ücret bedeline kadar geniş bir skalada ücret alması mümkün olabiliyor.

İşten Çıkarılan İşçinin İşe İade Davası Hakları

İşten çıkarılan işçi özellikle bu durum beklenmedik bir zamanda daha önce uyarı yapılmadığı takdirde gerçekleşmişse maddi açıdan büyük bir zorluk çekecektir. Herhangi bir şekilde iş arama fırsatı bulmamış olan işçinin bir anda işsiz kalması onu sadece işten çıkarılmanın dışında ekonomik açıdan çok daha zorlayan bir sürece itecektir.

Bu sebeple işten çıkarılan kişiler tekrar işe dönmelerinin sağlanması adına hukuki yollara başvurmalıdırlar. Bu noktada kanunda belirtilmiş olan şartların yerine gelmiş olması gerekmektedir.

İşe iade davalarının açılabilmesi için işçilerin mutlaka altı ay ya da daha fazla süreyle aynı iş yerine çalışıyor olması gerekiyor. Ancak sadece işçinin sağlaması gereken koşulların dışında iş yerlerinin de bazı niteliklere sahip olması gerekmektedir.

Bu konuda kanunda iş yerinde 30 kişi veya daha fazla kişinin çalıştırılmış olması zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca kişilerin işe iadelerinin sağlanması adına zamanaşımı sürelerine uygun şekilde hareket ederek davalarını açması da gerekiyor.

Bu konuda belirlenmiş olan kritik süre 30 gün olarak belirlenmiştir. İşe iade davalarının açılmasına giden süreçte ise kişilerin öncelikle bir noter aracılığı ile avukat yardımıyla hazırlanmış olan bir ihtarnameyi hazırlaması gerekiyor. İşveren tarafından bu ihtarnameye cevap gelmediği takdirde kişinin dava açması mümkün olmaktadır.

Sigortasız Çalışan İşçinin Hizmet Tespit Davası Hakları

Pek çok işçi hali hazırda çalışmakta olduğu işyerinde sigortalı olarak çalışmasına rağmen ne kadar sigortalılık prim gün sayısına sahip olduğu konusunda bilgisiz oluyor. Bu noktada birçok işveren tarafından başka hesaplar gözetilerek işçilerin işten çıkarılıp tekrar giriş yapıldığının gösterilmesi gibi durumlar da söz konusu olmaktadır.

İşten çıkarılmasının ardından bu tür bir sorunla karşılaşmış olan kişilerin öncelikle eksik bırakılan prim ödemeleri ile ilgili olarak gerekli düzeltmelerin yapılması adına hizmet tespit davası açması gerekiyor.

Bu sayede sadece gün sayısı olarak sigortalılık süresinin doğru bir şekilde düzeltilmesi değil aynı zamanda eksik yapılan sigorta primi ödemelerinin de karşılanması sağlanmaktadır.

İşten Çıkarılan İşçinin Kıdem Tazminatı Hakları

İşten çıkarılan işçiler arasında en fazla bilinen hakların başında kıdem tazminatının alınabileceğine ilişkin hak gelmektedir. Bu konuda gerekli şartlar ise aynı işveren ya da o işverene bağlı alt işverenler bünyesinde bir yıldan daha fazla sürelerle çalışmak yeterli oluyor.

Kıdem tazminatı alacak olan kişilerin aylık ücretlerinin çalıştıkları yıla karşılık gelen ay miktarı kadar hesaplanarak kişilere verilmesi sağlanmaktadır.

İşten Çıkarılan İşçinin İhbar Tazminat Hakları

İşten çıkarılmaların yasal olarak doğru bir şekilde yapılması için işverenin belirli bir süre öncesinde işçiye bunu bildirmesi gerekmektedir.

Bu bildirimler 2 ile 8 haftalık süreler içinde yapılmadığı takdirde İş Kanunu’na göre kişinin ihbar tazminatı alma hakkı bulunuyor.

İşten Çıkarılan İşçinin Ücret Alacağı Hakları

İşten çıkarılmadan önce işverenden alacağı olan kişilerin bu süreçteki alacaklarını tahsil etmesi mümkün oluyor. Bu gerekçeyle hakkını almak isteyen kişilerin ücret tazmin davası açması gerekmektedir.

Aynı şekilde yıllık izinler ve genel tatil sürelerinde çalışma faaliyeti içinde olunduğu durumlarda da kişilerin ücret tazmin davalarını açarak haklarını almaları mümkün olmaktadır.

Makalemizde İşten Çıkarılan İşçinin Hakları konusu yer almıştır. Diğer bilgilendirici makaleler için Ankara Avukat ve İş Hukuku Avukatı sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.

İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları, İşveren ve işçi arasında iş faaliyetleri üzerinde uyulması gereken kurallar ile ilgili olarak yapılan düzenlemeler İş Kanunu çerçevesinde hazırlanmıştır. Buna göre işçilerin işten çıkarılmasının ardından sahip olacağı hakların da bu kanunda yer alan usuller ve maddeler uyarınca kişiye teslim edilmesi ve işçinin bu konudaki taleplerini iletmesi de söz konusu olabiliyor. İşçinin hali hazırda çalışmakta olduğu bir işyerinden çıkarılması söz konusu olduğunda bu kişi öncelikle yapmış olduğu işin niteliği ve işin süresi ile ilgili bilgileri içeren Çalışma Belgesini talep etmelidir.

Bunun ardından işçinin çalıştığı zaman içerisinde hak kazanmış olduğu ama alamadığı tüm ücret alacaklarının hesaplanması yapılarak kişiye ödemesi yapılır. Bunun ardından kişinin çalıştığı süre içerisinde daha önceden kullanmadığı yıllık ücretli izin hakkı bulunuyorsa bu izinlere karşılık gelen ücretlerin ödenmesi yapılmaktadır. Söz olarak İş Kanunu’nun bir işçiye sağlamış olduğu en temel haklardan olan kıdem tazminatlarının da ödemesinin yapılması gerekmektedir.

İşten Çıkarılmada İkramiye ve Prim Ödemeleri Ne Olur?

İşçiler çalıştıkları dönem içerisinde işyerinde uygulanmakta olan ikramiye ve prim ödemelerine dahil edilmemişlerse ya da sözleşmede belirtilmiş olmasına rağmen kendisine verilmeyen ödemeler söz konusu olmuşsa bu konudaki taleplerini yine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na iletmesi mümkün olabiliyor. Kişilerin başvuru yapabilmesi için dilekçe hazırlayarak bakanlığın bölge müdürlüklerine ya da iş mahkemelerine doğrudan dava açma yoluyla başvuru yapması gerekmektedir. İşçilerin dilekçeleri hazırlarken kendi kimlik ve adres bilgilerinin yanı sıra çalışmakta oldukları işyerinin adres, unvan bilgilerini de içeren bir metin hazırlaması gerekiyor. Bunun yanı sıra talep edilen ve davaya söz konusu olan durumun da dilekçede açık bir şekilde belirtilmesi gerekmektedir.

İkramiye ve prim ödemeleri ile ilgili olarak alacakların talebinde zamanaşımı süreleri beş yıl olarak belirlenmiştir. İş sözleşmelerinin feshedilmesinin ardından başlayan bu süreçte kişiler hangi sebeple olursa olsun haklarını alabilmektedirler. İş sözleşmesinin feshedilme şekli ve sebebi kişilerin haklı alacaklarının temin edilmesi açısından herhangi bir sorun teşkil etmemektedir. İşçilerin iş sözleşmesini İş Kanunu’nda ayrıca tanımlanmış olan haklı gerekçelerden biri ile feshetmesi halinde ise kişilerin kıdem tazminatı alma hakkı doğmaktadır.

Daha çok işçilerin sahip olduğu haklardan doğan alacaklarını temin edememesi ve çalışma koşullarının değiştirilmesi gerekçeleri ile sonlandırılmış olan iş sözleşmeleri ile sıklıkla karşılaşılmaktadır. İşçilerin tüm bu haklı gerekçeler sonrasında kendilerine hiç ödenmemiş olan ya da bir kısmı ödenmiş ve bir kısmı geride bırakılmış olan tüm alacaklarının temin edilmesi için de dava açma yoluna gitmesi mümkün olabiliyor. Ödenmemiş ücretlerle ilgili olarak işçilerin alacak talebinde bulunması ancak söz konusu ücretlere hak kazanılması halinde mümkün olmaktadır. (İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları)

Yıllık İzin Ücretlerinin Ödenmezse İşçi Hangi Yola Başvurabilir?

İşten çıkarılan bir işçinin çalışmakta olduğu süre içinde hak kazanmış olduğu yıllık izin süreleri söz konusu ise kişilerin işten ayrılmasının ardından hak etmiş oldukları izinlere karşılık gelen miktarları talep etmesi söz konusu olabiliyor. İşverenden talep edilecek olan bu bedellerle ilgili olarak öne sürülecek olan tek şart işçinin bu izinlere hak kazandığının kesin olarak tespit edilmiş olması gerekliliğidir. Yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı süreleri diğer ücretlerden farklı olarak sözleşmenin feshedilmiş olduğu tarihi takip eden beş yıllık süre olarak belirlenmiştir. Buna göre beş yıllık sürenin dışında kalan tüm zamanlarda işçinin yıllık izin ücretini talep etmesi karşılıksız kalmasına sebep olabiliyor. İşçilerin yıllık izin ücretlerini alabilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın işyeri sınırları içinde görevli olan bölge müdürlüklerine ya da doğrudan iş mahkemesine başvuru yaparak dava açma hakkını kullanması gerekmektedir. (İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları)

İşten Çıkarılan İşçinin İhbar ve Kıdem Tazminat Yasal Hakları

İş sözleşmesi haklı bir gerekçeye dayandırılmadan feshedilmiş olan işçilerin eğer ihbar sürelerinde yapılması gereken bildirimleri yapılmamışsa ihbar tazminatı kazanması ve aynı işyerindeki çalışma süresi bir yıldan daha fazla ise bu durumda kıdem tazminatı alması söz konusu olmaktadır. İhbar ve kıdem tazminatlarının talep edilmesinde İş Kanunu’nda 10 yıllık bir süre zamanaşımı süresi olarak belirlenmiştir. İşçiler taleplerini dilekçelerle ilgili kurumlara başvurarak iletebilirler. (İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları)

Kıdem Tazminatlarında Karşılaşılan Sorunlar

Her türlü tazminatta olduğu gibi kıdem tazminatında da işçinin herhangi bir şekilde talebinin bulunması için mutlaka kıdem tazminatına hak kazanmış olması gerekmektedir. İşverenin İş Kanunu’nda belirtilmiş olan iş sözleşmesini feshetmek için haklı gerekçeler adı altında listelenmiş olan bir gerekçeyle bunu yapmamış olması halinde kıdem tazminatı hakkı doğabiliyor. Bunun yanı sıra kişilerin işten çıkarılmaları görünenden farklı bir sebebe dayandırılarak gerçekleşmişse bu durumda da kıdem tazminatının alınması mümkün olmaktadır. Sıklıkla kişiler askerlik, evlilik ve emeklilik sürelerinin gelmiş olması ile iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatı hakkını alabilmektedir. (İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları)

Kıdem Tazminatını Alamayan İşçinin Hakları

Kıdem tazminatları zaman zaman işverenler tarafından ödenirken alacakların hiç ödenmemesi, geç ödenmesi ya da taksit şeklinde bölünerek, ertelenerek ödenmesi söz konusu olabiliyor. Böyle durumlarla karşılaşılması halinde ödenmemiş olan miktarın iş sözleşmesinin feshedilmesinin ardından en yüksek mevduat faizi ile hesaplanarak tahsil edilmesi mümkün olmaktadır. İşverenin kıdem tazminatını taksitlerle ödemesi de söz konusu olmaktadır. İşçilerin ise bu konuda herhangi bir kabul zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak haklarının karşılanması adına mutlaka alacaklarını faiziyle birlikte talep etmesi gerekmektedir. Emeklilik dönemine girmek için gerekli olan sigorta prim gün sayısını doldurmuş olan kişiler için kıdem tazminatlarına hak kazanılması mümkün olmaktadır. Kişiler emeklilik dönemlerinde kendi talepleri doğrultusunda işten ayrılabilirler. (İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları)

İşten Çıkarılan İşçinin İşe İade Davaları

İşçinin sözleşmesinin feshedilmesinin ardından işten çıkarıldığı durumlarda işçinin işe iadesinin yapılması iş güvencesi kapsamında koruma altına alınmıştır. İş Kanunu’nda belirtilmiş olan koşullara göre işçilerin çalıştıkları yerlerin 30 veya daha fazla sayıda işçi çalıştırması ve kıdemlerinin ise 6 ay ve daha fazla olması durumunda iş güvencesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün oluyor. Buna ek olarak belirsiz süreli iş sözleşmeleri ile çalışan kişilerin de iş güvencesi kapsamında değerlendirilmesi söz konusu olmaktadır. İş güvencesine dahil olan kişilerin işe iade davası açabilmesi için iş sözleşmesinin feshedildiği bildirilmiş olan tarihi takip eden bir aylık süre içinde dilekçeyle başvurusunu yapması gerekiyor. Ancak aynı taleplerin idari makamlara iletilmesi de mümkün olmaktadır. Bu durum zaman kaybına sebep olacağından dolayı işçilerin mutlaka iş mahkemelerinde haklarını araması gerekmektedir. (İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları)

İşçinin Hizmet Tespiti Davaları

İşçilerin çalıştıkları dönemde sigortalarının yatırılmaması ve bu nedenle sigortasız çalışıyor gözükmeleri ile birlikte sigorta primlerinin eksik yatırılması sonrasında yaşadıkları hak kayıplarının talep edilmesi söz konusu olabiliyor. Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri tarafından yapılan araştırmalar sonucunda kişinin talepleri olumlu sonuçlanırsa bu durumda sigortalılık süresinin kayıp sürelerde de karşılanması sağlanıyor. İşçilerin bunu yapabilmek için hizmet tespit davası açması gerekmektedir. (İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları)