2026 yılı Yargıtay kararları ışığında, kusur dağılımının nasıl yapıldığını inceleyelim.

1. İşverenin ve Taşeronun Sorumluluğu: “Kusursuz Sorumluluk”

Hukukumuzda asıl işveren ve alt işveren (taşeron), iskele kazalarından müteselsilen (birlikte) sorumludur. 2026 yargı pratiklerinde işverene şu sorular sorulur:

İskele Standart mı? (TS EN 12810 standardına uygunluk).

Korkuluk Var mıydı? İskelede ara ve ana korkulukların olmaması doğrudan işveren kusurudur.

Denetim Yapıldı mı? İskele kurulduktan sonra bir mühendis tarafından onaylanıp “Yeşil Etiket” asıldı mı?

Eğer bu şartlar sağlanmamışsa, işçi kendi hatasıyla düşse bile asıl kusur işverene/taşerona verilir.

2. İş Güvenliği Uzmanının (İSG) Rolü ve Sorumluluğu

İş güvenliği uzmanı bir “uygulayıcı” değil, “rehber ve danışman”dır. Ancak şu durumlarda İSG uzmanına kusur atfedilir:

Tespit ve Bildirim: İskelenin hatalı olduğunu tespit edip işverene yazılı olarak (onaylı defter ile) bildirmediyse.

Eğitim: İşçilere yüksekte çalışma eğitimi verildiğini belgeleyemiyorsa.

2026 Güncellemesi: Dijital İSG takip sistemlerine riskli durumun girişi yapılmadıysa uzman, “görevini ihmal”den kusurlu sayılabilir.

3. İşçinin Kusuru: Hangi Durumda “Tam Kusur” Sayılır?

İşçinin kendi hatası genellikle “tali kusur” (ikincil) olarak görülür. Ancak 2026 yılında mahkemeler şu durumlarda işçiye yüksek kusur oranı verebilmektedir:

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Reddi: İşveren emniyet kemerini, yaşam halatını sağlamış ve kullanımını denetlemiş olmasına rağmen; işçi kemeri takmayarak kaza yaptıysa.

Talimata Aykırılık: “İskele üzerine çıkmak yasaktır” uyarısı varken veya iskele söküm aşamasındayken izinsiz çıkış yapıldıysa.

Alkol veya Madde Kullanımı: Kazanın tek sebebi işçinin fiziksel durumu ise kusur büyük oranda işçiye yüklenir.

2026 Yılı Tahmini Kusur Dağılım Tablosu

4. Tazminat Hakları ve Maluliyet

İskeleden düşme sonucu oluşan omurga yaralanmaları veya kırıklar, yüksek maluliyet oranlarına yol açar. 2026 yılı asgari ücret seviyesi üzerinden yapılan aktüerya hesaplamalarında, %10-20 gibi düşük maluliyetlerde bile milyon TL’leri bulan tazminat rakamları söz konusu olabilmektedir.

İskeleden düşme davasında kusur oranına yapılacak profesyonel bir itiraz, alınacak tazminat miktarını iki katına çıkarabilir.

1. İşverenin “Gözetme Borcu” ve Eğitim Yükümlülüğü

6331 sayılı Kanun uyarınca işveren, çalışanlarını işe başlamadan önce ve işin devamı sırasında karşılaşabilecekleri riskler konusunda eğitmek zorundadır. 2026 hukuk standartlarında bu yükümlülük, işverenin en temel “kusursuz sorumluluk” alanlarından biri olarak görülmektedir.

2. Eğitimin Verilmemesinin Hukuki Sonuçları

Eğer bir iş kazasında işçinin eğitimi yoksa veya kaza yaptığı işe özgü bir eğitim verilmemişse;

Kusur Dağılımı Değişir: İşçi kendi hatasıyla kaza yapmış olsa bile (örneğin dikkatsiz bir hareket), mahkeme “Eğer eğitim verilseydi işçi bu hatayı yapmayacaktı” mantığıyla kusuru işverene yükler.

İlliyet Bağı Güçlenir: İşverenin eğitimi ihmal etmesi ile kaza arasındaki bağ “kuvvetli” kabul edilir. Bu durum, işverenin tazminattan kurtulmasını imkansız hale getirir.

Manevi Tazminat Artar: Eğitimsiz bir işçiyi tehlikeli işe sürmek, yargı tarafından “ağır ihmal” olarak değerlendirilebilir ve daha yüksek manevi tazminat rakamlarına hükmedilebilir.

3. “Sahte” veya “Usulüne Uygun Olmayan” Eğitimler

2026 yılında bilirkişiler sadece imzalı kağıtlara bakmıyor. Mahkemeler şu soruların peşine düşüyor:

Eğitimi veren kişi uzman mıydı?

Eğitim işçinin anadilinde mi verildi?

Eğitim süresi yönetmeliğe uygun mu?

En Kritiği: İşçi teorik eğitimi aldıktan sonra sahada denetlendi mi?

Eğer işçiye eğitim verilmiş ama sahada kuralı ihlal etmesine işveren ses çıkarmamışsa, bu durum “etkin denetim eksikliği” olarak kabul edilir ve eğitim verilmemiş gibi sonuç doğurur.

4. Ceza Davalarına Etkisi Nedir?

İş kazası sonrası açılan “Taksirle Yaralama veya Öldürme” konulu ceza davalarında, İSG eğitiminin verilmemiş olması doğrudan “Asli Kusur” sebebidir. Bu durum, işveren veya işveren vekilleri için hapis cezasının paraya çevrilmesini zorlaştırabilir veya cezanın alt sınırdan uzaklaşarak verilmesine neden olabilir.

2026 yılı itibarıyla dijitalleşen İSG sistemleri sayesinde, eğitimlerin video kayıtları veya interaktif sınav sonuçları mahkemelerce delil olarak istenebilmektedir. “Eğitim verdik ama form kayboldu” savunması, dijital kayıtların zorunluluğu nedeniyle artık geçerliliğini yitirmektedir.

İş güvenliği eğitimi, işveren için sadece yasal bir yükümlülük değil, aynı zamanda olası bir kaza davasında en güçlü “kalkan”dır. Bu kalkanın eksikliği, davanın henüz başında işverenin maddi ve manevi olarak ağır kayıplar yaşamasına yol açar.