İhbar tazminatı bir işçiye haber vermeksizin işten çıkarılması durumunda yapılan ödemedir. Kıdem tazminatı ise bir işçinin vermiş olduğu emeklerden dolayı işten ayrılırken ödenmesi şart olan tazminattır. Bu İşçi Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Ödeme Süresi nedir sorularına cevapları için de çalışma sürelerine bakılmalıdır.

Kimler İhbar Tazminatı Alabilir?

Bir işçinin kıdem ihbar tazminatını alabilmesi için bazı koşulların oluşmuş olması şarttır. Örneğin yapılan iş sözleşmesinin belirsiz olması gereklidir. Bunların yanı sıra işçinin çalışma süresine göre işten çıkarılacağının bildirilmesi gereken süre değişmektedir. Bu süreler:

• 6 aydan az çalışmış işçi için 2 hafta,
• 1 buçuk yıla kadar çalışmış işçi için 4 hafta,
• 1 buçuk yıldan 3 yıla kadar çalışmış işçi için 6 hafta,
• 3 yıldan fazla çalışmış işçi için 8 haftadır.

Kıdem Tazminatı Hakkı Kazanma

Kıdem tazminatının alınabilmesi için en temel koşul işçinin en az 1 yıl boyunca bağlı olduğu şirkette çalışmış olması gerekliliğidir. Kıdem tazminatı ödeme süresi içerisinde işçinin deneme süreleri de dahil edilmelidir. Ayrıca 6 haftayı aşmayan istirahat süreleri de kıdem tazminatlarının ödeme sürelerine eklenmelidir.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

4857 sayılı İş Kanunu gereğince sigortalı çalışan bir kişinin işten çıkarılması halinde kıdem tazminatı ödemesi yapılması şarttır. Kıdem tazminatını işveren ödemezse bu durumda çalışan dava açarak tazminatını talep edebilmektedir. Bu tazminat işyerinde ne kadar süre ile çalışıldığına göre hesaplanır. Ayrıca kıdem tazminatı hesaplanırken çalışanın brüt ücreti dikkate alınır. Çalışanın maaşına yol, yemek gibi yan ödemeler varsa bunlar da dahil edilir. Kıdem tazminatı için ilk olarak son aylık brüt maaş 30’a bölünerek günlük ücret hesaplanır. Daha sonrasında tam yılda karşılığı olmayan küsuratlı sürenin gün bazında karşılığı bulunur ve günlük brüt ücret ile çarpılır. Bu iki değer toplanarak da kıdem tazminatı hesaplaması yapılır.

İşçi Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Ödeme Süresi

Kıdem tazminatı, çalışan hakları bakımından en önemli kanuni haklardan birisidir. Özellikle özel sektördeki çalışanların çok büyük bir bölümü,  iş hayatı boyunca bir ya da daha fazla kez kıdem tazminatı alma hakkını elde edebilirler.

Tüm çalışanları ilgilendirdiği için de iş mahkemelerinde ve arabuluculuk görüşmelerinde en sık rastlanan uyuşmazlık konusu olarak dava konularından biridir.

Çalışanların haklı fesih gerekçesiyle kıdem tazminatına hak kazandığı durumlar

Kıdem tazminatı, birkaç özel durum dışında işverenin çalışanın iş akdini feshetmesi ile doğan bir haktır.

Erkek çalışanlar askerlik nedeniyle, kadınlarda ise evlilik tarihinden itibaren bir yıl içerisinde kıdem tazminatlarını alarak iş sözleşmelerini feshetme hakları vardır. Emeklilik de kıdem tazminatının alınması için bir diğer gerekçedir.

Bu üç durum dışında çalışanların iş sözleşmesini feshettiğinde kıdem tazminatını alma hakları var mıdır? 4857 sayılı İş Kanununun 24. maddesinde bu sorunun yanıtı mevcuttur.

24. Madde çalışanların kıdem tazminatını alarak ve ihbar süresi belirtmeden iş sözleşmelerini tek taraflı olarak feshedebileceği şartları açıklar. Bu şartlar işçinin haklı fesih hakları olarak tanımlanır.

İş Sözleşmede Fesih Sebepleri

24. maddede işçinin haklı fesih gerekçeleri: Sağlık sebepleri, Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri, Zorlayıcı sebepler olmak üzere 3 ana başlıkta açıklanmıştır.

Sağlık sebepleri, çalışanın sağlığının tehlikeye düştüğü, bulaşıcı hastalıklar gibi çalışanın hayatıyla ilgili risklerin bulunduğu durumlardır.

Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ise biraz daha kapsamlı olarak açıklanmıştır. İş sözleşmesindeki esaslı noktalarda yanlış bilgilendirme, işin nitelikleri ve şartları hakkında gerçek dışı bilgiler verildiyse, çalışanın şeref ve namusuna yönelik sözler ve davranışlarda bulunursa veya cinsel tacizde bulunursa çalışanın haklı fesih gerekçeleri olarak sayılabilir. Ahlaki gerekçeler arasındaki diğer hususları şöyle sıralayabiliriz:
– İşçiye veya ailesine yönelik sataşma ya da kanun dışı davranışlara teşvik eder, özendirici kışkırtıcı davranış ve hareketler sergilerse,

– İşverenin çalışanın karşı haysiyet kırıcı asılsız ithamlarda bulunursa,

– İş yerindeki taciz vb. olaylar kendisine bildirilmesine karşı gereken önlemleri almaz ve sorumluluklarını yerine getirmezse

– İşçinin ücreti kanuna ve iş sözleşmesine uygun hesaplanmaz ve ödemeler yapılmazsa

– Parça başı anlaşma sağlanan işlerde işveren işçiye yapabileceği kadar iş imkanı yaratmazsa ve bu nedenden dolayı doğan ücret farkını kapatmazsa…

Zorlayıcı nedenler: İş yerinde 1 haftadan fazla süre zarfında işin durmasını gerektirecek zorlayıcı nedenler oluşursa çalışan, sözleşmesini haklı fesih gerekçelerine dayandırarak kıdem tazminatı alma hakkını kazanarak sonlandırabilir (İşçi Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Ödeme Süresi).

Arabuluculuk yasası gereği iş davalarında arabuluculuk zorunlu hale gelmiştir. Arabuluculuk hakkında geniş bilgi için ziyaret edebilirsiniz.

Kıdem tazminatı işçilerin bir işyerinde bir sene veya daha fazla çalışmalarının sonrasında kendilerine ödenen ücretlerdir. Buna ek olarak işçinin ölümü halinde de işçinin geride bıraktığı yasal mirasçılarına karşı hak sahipliği ilkesinden hareketleri mirastan aldıkları paylarla oranlı bir şekilde kıdem tazminatlarının ödenmesine karar verilmektedir.

İşçinin ölümünün ardından işçinin ardından kalan yasal mirasçılar ve hak sahiplerinin kıdem tazminatını alabilmesi için öncelikle en az bir yıllık çalışma şartı olan kıdem tazminatının temel şartının sağlanmış olması gerekmektedir. Bunun gerçekleşmediği hallerde işveren kıdem tazminatını ödemeyebilir.

İşçinin ne sebepten öldüğü ise kıdem tazminatının verilip verilmemesinde önemli olmamaktadır. Borçlar Kanunu kapsamında düzenlenmiş olan maddelerle birlikte ölen işçinin geride kalanlarından öncelikle eşlerine ve ergin olmayan çocuklarına ödeme yapılması gerektiği koruma altına alınmıştır.

Eğer her ikisi de bulunmuyorsa bu durumda işçinin geçimini üstlendiği anne ve babası bunların da bulunmadığı hallerde ise ergin ve eğitimine devam etmekte olan çocuklara kıdem tazminatı ödemelerinin yapılması kararlaştırılmaktadır.

Burada temel dikkat edilmesi gereken nokta işçinin hayatta olduğu dönemde tüm bu kişilerin bakımını üstlenmiş olmasıdır. Yani işçi eğer hayattayken anne ve babasının geçimini üstlenmiyorsa bu durumda kıdem tazminatı ödemesinin anne ve babaya yapılması mümkün değildir. Çocuklar için de çocukların eğitime devam edip etmeyecekleri dikkate alınarak bir karar verilir. Kanunlarla bakmakla yükümlü olduğu tespit edilmiş olan her bir kişi için ölüm tazminatı talebinde bulunmak mümkün olacaktır. | Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı

Ölüm Halinde Kıdem Tazminat Hakkından Kimler Yararlanabilir?

Olayın gerçekleşmesine bağlı olarak özel kanunlarla aksi yönde bir durum ortaya çıkmamışsa özel kanunlardaki düzenlemelere sadık kalınarak ödemelerin yapılması sağlanıyor. Özel kanunlarda düzenleme yapılmadığı hallerde ise Borçlar Kanunu düzenlemelerine göre hüküm verilmesi mümkün oluyor.

Buradan hareketle Deniz İş Kanunu’na bağlı şekilde çalışmakta olan kişiler ve 4875 sayılı İş Kanunu’na bağlı olarak çalışmakta olan kişiler 6098 sayılı Yeni Türk Borçlar Kanunu’na bağlı kişiler ile birlikte ödeme alabilecek. Ödemeleri alabilecek olan kişiler ise ölen kişinin bakmakla yükümlü olduğu eşi, ergin olmayan çocukları ya da anne ve babası ile bakmakla yükümlü olduğu diğer tüm kişiler olabilecek. | Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı

Kıdem Tazminat Miktarının Ne Kadar Olacağı Nasıl Belirleniyor?

Kıdem tazminatlarının her haldeki şartlarına bağlı olarak yapılacak ödemelerde işçinin çalışma sürelerinden hareketle bir miktar belirleniyor. Burada ölen kişinin hizmet süresi 5 yıldan az ise bir aylık ücret karşılığında eğer daha uzun süreyle hizmet süresine sahipse iki aylık ücret tutarında kişiye ücret ödemesi yapılmasına karar veriliyor. | Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı

Kıdem Tazminatı Almak İsteyenlerin Nereye Başvurması Gerekiyor?

Ödemelerin işveren tarafından ölen kişinin vefatından belirli bir süre sonra yapılması gerekmektedir. Bu ödemelerin yapılmadığı hallerde ölen işçinin yakınları tarafından iş mahkemesinde dava açmak üzere hakların talep edilmesi söz konusu olabiliyor. Ölüm tazminatı olarak daha sıklıkla adlandırılan bu ödemeler kıdem tazminatından ayrı bir şekilde hesap edilerek kişilere veriliyor.

Kıdem tazminatı ile arasında herhangi bir ilişki bulunmayan işçinin ölümüne bağlı yapılan ödemelerin ayrıca hesaplanması gerekmektedir. Birbirinden bağımsız bir şekilde hesaplanması gereken bu ödemelerde hak kayıplarının yaşanması halinde ödemeyi alacak olan kişiler yine mahkemeye başvurarak haklarını alabiliyorlar. | Ölen İşçinin Kıdem Tazminatı

Diğer makalelerimize Ankara avukat sayfamızdan göz atabilirsiniz.