Yüksek mahkemeye konu olan davada, çalıştığı giyim mağazasında nakit alışveriş yapan müşterinin parasını alıp, onun adına kredi kartı ile ödeme yapan kasiyer işten çıkarıldı. Yargıtay’ın emsal kararında kasiyerin kıdem ve ihbar tazminatı alamayacağına hükmedildi.

Ünlü bir giyim markasına ait mağazada, kasiyer olarak çalışan genç işçi, bir müşterinin nakit olarak ödediği parayı alıp, alınan ürünün ücretini kendi kredi kartından tahsil etti. Müşterinin nakit parasını aldıktan sonra aynı ücreti kredi kartı ile ödeyen çalışanın bu hareketinden haberdar olan mağaza yönetimi, kasiyeri kıdem ve ihbar tazminatını ödemeden işten çıkardı.

Tazminat Talebiyle İş Mahkemesine Başvurdu

Giyim mağazasının yönetiminin iş sözleşmesini haksız feshettiği iddiasıyla 2. İş Mahkemesi’ne kıdem ve ihbar tazminatının ödenmesi talebiyle dava açan kasiyer, bunun yanı sıra haftanın 6 günü, günde ortalama 12 saat çalıştığını fakat fazla mesai ücretinin ödenmediğini, 14 günlük yıllık izin ücreti alacağının da işveren tarafından kendisine ödenmediğini öne sürdü. Bunun yanı sıra iş sözleşmesinin haksız ve hukuken geçersiz feshedildiğini beyan eden davacı kasiyer, kıdem tazminatının, ihbar tazminatının, fazla mesai ücretinin, ve yıllık izin ücretinin tahsiline karar verilmesini talep etti.

İş Mahkemesi’nde görülen davada, mahkemeye savunmasını sunan davalı işveren ise, davacının iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğini savundu. Davalı işveren, davacının bir müşterinin nakit olarak yaptığı alışverişte nakit parayı kendi tasarrufuna aldığını ve alışveriş bedelini de kendi kredi kartından ödeyerek kendisine kredi avantajı sağladığını öne sürdü. Bu hareketin mağazada yapılan kontroller ile tespit edildikten sonra ilgili tutanaklara da geçirildiğini beyan etti.

Davalı mağaza yönetimi, davacı kasiyerin söz konusu eyleminin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinde yer alan bağlılık ve doğruluğa uymayan davranışlar arasında yer aldığını belirten davalı, bunun yanı sıra davacının tüm yasal hak ve alacaklarının kanuna uygun süre içinde ödendiğini, haftada 45 saati aşan çalışmalar karşılığı fazla mesai ücretinin düzenli olarak ödendiğini belirtti.

Yargıtay’dan Müşteriden Para Alıp Kendi Kredi Kartı İle Ödeme Yapan Kasiyere Emsal Karar

Dava dosyasını inceleyen yerel mahkeme davanın kısmen kabulüne karar verince , kararı davalı temyiz etti. Bunun üzerine devreye giren Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, emsal niteliğinde bir karara imza attı.

Alınan kararda; ilk derece mahkemesinin “nakit parayı alıp kredi kartıyla işlem yapması uygulamasının işyerinde sürekli uygulandığını, tanık beyanları ile dosyaya yansıdığı ve bu şekilde yüze yakın işlem yapıldığının, bu durumun maaşların 3 ay gecikmesi nedeniyle uygulandığını ve işyerinin bir uygulaması haline geldiğinin tanık beyanları ile ifade edildiği” gerekçesiyle işçi lehine kıdem ve ihbar tazminatına hükmedilmişse de bu gerekçenin yerinde olmadığı ifade edildi.

İşçinin işyerinde yapılan nakit ödemeyi alıp kendi kredi kartı ile ödeme yapmasının doğruluk ve bağlılığa aykırı olduğuna dikkat çeken Yüksek Mahkeme bu durumun işverenin güveninin kötüye kullanılması olduğunu, başkalarının da bu şekilde davranmış olmasının eylemin niteliğini değiştirmediğini vurguladı. Bu gerekçeyle tazminat taleplerinin kabulünün hatalı olduğu belirtilen karar, oy birliği ile bozuldu.

Ülkemizde çok sık görülen uygulamalardan biri olan eşlerine ait işyerlerinde kendilerini sigortalı gösterenlere Yargıtay’dan kötü haber geldi. Eşlerinin sahibi olduğu işyerlerinde fiili olarak çalışmadan kendilerini sigortalı göstererek prim günlerini doldurmak suretiyle emekli olma hayali kuran ev hanımları Yüksek Mahkeme’den gelen emsal kararla sarsıldı. Verilen bağlayıcı nitelikteki karara göre; eşinin yanında ücret almadan çalışma nedeniyle sigortalı sayılmanın mümkün olmadığı vurgulandı.

Emekli olma hayalleri kuran ev hanımı, eksik olan prim gün sayısını tamamlayarak emeklilik koşullarını yerine getirmek için eşine ait PVC üretim atölyesinde kendisini sigortalı çalışan olarak gösterdi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) denetmen memurları, işyerinin kapanma işlemlerinin yapıldığı 2014 yılında gerçekleştirdikleri kontrollerde, işyeri sahibinin eşinin 2005 ile 2006 yıllar arasında işyerinde sigortalı çalışan olarak gösterildiğini ortaya çıkardı.

Bunun üzerine belirtilen 1 yıllık dönem içindeki ödenen prim gün sayısını geçersiz sayan Sosyal Güvenlik Kurumu, bu süreçte verilen sağlık yardımının iade edilmesini istedi. Sigortalı ev hanımı kadın ve patron eşi, bu talebe olumsuz yanıt verince icralık oldu.

Eşinin patron olmasını fırsat bilen ev hanımı, emekli olmak için eksik olan sigorta primlerini tamamlamak amacıyla eşinin PVC üretim atölyesinde sigortalı çalışan olarak gösterildi. Sosyal Güvenlik Kurumu denetmen memurları tarafından yapılan incelemede 1 yıl boyunca sigortalı gözüken eşin söz konusu süreçte yararlandığı sağlık hizmetlerinin iadesi istendi. SGK tarafından yapılan bu iade talebine kulak asmayan ev hanımı kadın ve patron eşi, icra davasıyla karşı karşıya kaldı.

Sigortalı Ev Hanımı İş Mahkemesine Dava Açtı!!

Eşinin sahibi olduğu PVC üretim atölyesinde ücretsiz olarak çalıştığını anlatan kadın, önce Sosyal Güvenlik Kurumu’nun talep ettiği 1.500 TL’yi ödedi. Daha sonra kurumun icra işleminin iptali için İş Mahkemesi’ne dava başvurusunda bulunan emekli adayı kadın, eşinin PVC doğrama atölyesinde çalıştığı sürelerin davalı Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini aktardı.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan işlemin iptali ile kuruma borçlu olmadığının tespiti ve istirdat talebinde bulunan davacı kadın, eşinden ücret almadan PVC doğrama atölyesinde 2005 ile 2006 yılları arasında çalıştığının altını çizdi. İş mahkemesine sunduğu dilekçe de iddiasına ilişkin delilleri de bulunduran davacı ev hanımı davalı kurumun hukuka uygun hareket etmediğini ileri sürdü.

Davacı kadının taleplerini dinleyen ve inceleyen mahkeme davalı Sosyal Güvenlik Kurumu’nun savunmalarına başvurdu. Davalı kurum vekili, kurum denetmen memurları tarafından yapılan denetlemede davacı kadının, belirtilen sürelerde işyerinde sigortalı çalışan olarak gösterildiğini öne sürdü ve davanın reddine karar verilmesini istedi.

Yerel mahkeme tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, işyerinin kapanmasından uzun bir süre sonra çalışmanın iptaline yönelik rapor düzenlenmesinin davalı kurumun, vatandaşların temel sosyal güvenlik hakkını koruma misyonuna uygun bir yaklaşım olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığına hükmetti. Bu kararla davacı kadını talebini kabul eden yerel mahkeme kararını davalı Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) vekili temyiz etti.

Yargıtay’dan Kağıt Üzerinde Sigortalı Gözükenler Hakkında Emsal Karar

İlk derece mahkemesinin davacı lehine karar vermesinin ardından davalı kurumun vekili kararı temyiz edince devreye Yargıtay 10. Hukuk Dairesi girdi. Yüksek Mahkeme açıkladığı kararında önce, sigortalı ile işveren arasındaki iş ilişkisinin hizmet akdine dayanması gerektiğinin altını çizdi. Emsal niteliğindeki kararda; ” Yasada, işverenin ücretsiz çalışan eşinin sigortalı sayılamayacağı belirtilmiştir.

Davacının, kuruma verdiği imzalı beyanda, ücretsiz olarak eşinin yanında çalıştığını dile getirmesi karşısında davacının sigortalı sayılamayacağı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

Yargıtay: Ücretsiz çalışan eş sigortalı sayılmaz

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.Kararın bozulmasına oy birliği ile karar verilmiştir.” denildi.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin bağlayıcı niteliğindeki bu hükmüne göre; eşine ait işyerinde fiili çalışmadan sigortalı gösterilerek emekli olma hayalleri kuran ev hanımlarının sigorta primleri ve günleri hukuki geçerliliğe sahip değildir. Bu tür bir durumda sigortalı çalışanların işveren ile iş ilişkisinin iş sözleşmesine dayandırılması ve fiili hizmet gerekliliktir.

Yüksek Mahkeme, işe giriş sırasında kendisi ile ilgili olarak yanlış beyanda bulunan çalışanın, iş sözleşmesinin işveren tarafından tek taraflı feshedilmesini haklı buldu.

Yargıtay’a konu olan dava Bursa’da görüldü. Bir işçi işe girişinde işverenine kendisi hakkında yanlış beyanda bulundu. Daha önce karışmış olduğu adli bir olaydan dolayı denetimli serbestlik cezası alan işçi bu durumu işvereninden saklayarak işe girdi. Bir süre sonra işverenin söz konusu çalışanının daha önceden denetimli serbestlik cezası aldığını öğrendi. Bunun üzerine işveren, kendisinden bu gerçeği saklayarak işe giriş esnasında yanlış beyanda bulunan çalışanının iş sözleşmesini tek taraflı olarak feshetti.

İşvereni tarafından çalıştığı işten kovulmasının ardından söz konusu vatandaş, İş Mahkemesi’ne dava açarak, işe iade edilmesi talebinde bulundu. Davalı işveren ise davacı hakkında “kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak” iddialarıyla daha önce soruşturma geçirdiğini tespit ettiklerini öne sürdü.

Kamu davasının ertelenmesine dair kararın mevcut durumda bulunmasına rağmen, davacı olan eski işçisisin yanlış beyanda bulunarak işvereni yanıltması gerekçesiyle iş sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayandığını ifade eden davalı işveren, mahkemeden davanın reddi talebinde bulundu.

Bölge Adliye Mahkemesi İşçiyi Haklı Buldu

Bursa’da yerel İş Mahkemesi’nde görülen davada hâkim, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin esasında ahlak ve iyi niyet kurallarının geçerli olduğunu vurgulayarak davayı reddetti. Bunun üzerine davacı istinaf mahkemesine başvurdu. Davacının istinaf başvurusu üzerine harekete geçen Bölge Adliye Mahkemesi, iş sözleşmesine son verilen işçiyi haklı buldu.

Bölge Adliye Mahkemesi’nin aldığı kararda, “Kamu davasının açılmasının ertelenmesi” kararı niteliği itibarı ile mahkûmiyet hükmü değildir” denildi. Dolayısıyla anılan suça ilişkin davacı olan işçi hakkında herhangi bir ceza davasının söz konusu olmadığına dikkat çekilen kararda, işveren tarafından gerçekleştirilen iş sözleşmesinin, haklı sebebe dayandığına yönelik mahkeme kabulünün isabetsiz olması gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildi.

Yargıtay’dan İşe girerken yanlış beyan Fesih nedeni

Bursa’da yaşanan olaya ilişkin dava; önce yerel İş Mahkemesi’nde, daha sonra Bölge Adliye Mahkemesi’nde görüldükten sonra tarafların başvurusu üzerine son olarak Yargıtay’ın önüne geldi. Söz konusu davada son noktayı koyan Yüksek Mahkeme, Bölge Adliye Mahkemesi’nin imza attığı kararı ortadan kaldırdı. Yargıtay’ın bu kararında şu ifadelere yer verildiği görüldü:

“İş Kanunun 25/II-a maddesi gereğince iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek ya da gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek iş vereni yanıltması haklı nedenle derhal fesih sebebidir”  denilerek ilgili kanun maddesine dikkat çekildi.

Dolayısıyla davalı iş yerinde gerçekleştirilen iş akdinin yenilenmesi sırasında başvuru formu doldururken herhangi bir suçtan dolayı yargılandınız mı, hakkınızda verilmiş bulunan mahkûmiyet hükmü veya halen devam eden ceza davası bulunup bulunmadığı sorularına hayır cevabı vermesinin altı çizildi. Fakat işverenin daha sonra davacı hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı’nın soruşturma kararı ile kullanmak amacıyla uyuşturucu ve uyarıcı madde kabul etmek veya bulundurmak suçundan kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına dair karar verildiğini tespit ettiği ifade edildi.

İyi Niyet Kurallarını İhlal Etti

Yargıtay, konuya ilişkin görülen davada, davacı durumunda olan işçinin söz konusu işe giriş formunda kendi hakkındaki kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararını işvereninden gizlediğine dikkat çekti. Bu hareketle davacı işçi, İş Kanununun ilgili maddelerinde açık bir şekilde belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uygun davranmadığı ve işverenin iş sözleşmesini feshetmesinin haklı olduğunun anlaşılmış olduğu ifade edilerek davanın reddi gerekirken yazılı şekilde kabul edilmesi kararının hatalı olup bozmayı gerektirdiği açıklandı.

Bunun üzerine Bölge Adliye Mahkemesi’nde verilen kararı bozan Yargıtay, işe giriş başvuru formu doldurulmasıyla ilgili olarak emsal bir karara imza attı. Buna göre iş başvurusu sırasında doldurulması gereken formda kendisi hakkında yanlış beyanda bulunan işçi, işveren tarafından haklı sebep gösterilerek derhal işten atılabilecek.