Kanun koyucuya göre iş kazası işverenin gözetimi altında bulunan işçinin bedensel ya da ruhsal olarak zarara uğraması ve ölmesidir. Bir olaya iş kazası denmesi için ayrıca Borçlar Hukukunda var olan haksız fiil şartlarının da genel mahiyette var olması gerekir yani işçiye gelen zarar ile olan olay arasında bir illiyet bağının var olması ve olay ile de ister kusuru olsun ister olmasın işverenin arasında bir illiyet bağının bulunması gerekir.

İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

İş kazaları işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmektedir. Ardından işveren ya da işçinin bildirimi ile SGK yetkilileri inceleme yapar ve olayın iş kazası olup olmadığını anlar.

İnceleme raporu ardından iş kazası olan olaylar, iş mahkemesi kapsamında manevi ve maddi tazminat davası kapsamında değerlendirilir.

Eğer SGK tarafından iş kazası olarak kabul edilmemiş ise bu noktada iş kazasının tespiti davası açılmalıdır.

İş kazası sebebiyle bir dava açmak istiyorsanız aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz:

İlk olarak, işyerinde meydana gelen iş kazasının nedenlerini araştırın ve bu konuda yeterli kanıt toplayın. Bu kanıtlar, iş kazası tutanağı, güvenlik raporları, işyerinde çalışan diğer çalışanların ifadeleri ve benzeri belgeler olabilir.

İş kazası sonucu ortaya çıkan masraflarınızı doğrulayın. Örneğin, iş kazası sonucu ortaya çıkan sağlık harcamalarınızı belgeleyin.

İş kazası sonucu ortaya çıkan gelir kaybınızı da belgeleyin. Örneğin, işyerine ulaşım giderlerinizi veya geçici iş gücü kaybından kaynaklanan gelir kaybınızı belgeleyin.

İşyerinde meydana gelen iş kazasından sorumlu olan kişi veya kişileri belirleyin. Bu kişiler, işveren, çalışanlar veya üçüncü şahıslar olabilir.

İş kazası davasını açmak için bir avukat ile görüşün ve avukatınıza işyerinde meydana gelen iş kazası hakkında bilgi verin.

Avukatınız, işyerinde meydana gelen iş kazası sebebiyle ceza ve tazminat davası açmak için gerekli olan başvuru dilekçesini hazırlar ve yargı kuruluşlarına gönderir.

Dava süreci başlar ve yargı kuruluşları tarafından incelenir. Nihai bir karar verilerek dava sonuçlandırılır.

İş Kazası Maddi Manevi Tazminat Davası Nasıl Açılır?

İş kazası tazminat miktarı için iş kazasının incelemesi yapılmaktadır. İş kazalarında yetkili olan mahkeme ise İş Mahkemeleri olmaktadır.

Örnek vermek gerekirse, emziren annelerin emzirme izninde başına bir kaza gelmesi de iş kazası olarak kabul edilmektedir.

Bunun dışında işyerine ya da iş saatleri dahilinde işçinin başına gelen durumların tamamı iş kazası olarak kabul edilmektedir.

İş kazası olduktan Sosyal Güvenlik Kurumu’na kaza bildirilmelidir. Ardından SGK yetkilileri tarafından durum incelenir ve buna göre maddi ya da manevi tazminat davası açılır.

İş kazasının tespiti davasında işçi lehine iş kazasının tespit edilmesi sağlanır. Ardından iş kazasının durumuna ve mağduriyetin oranlarına göre iş kazası sonucu alınacak olan tazminata karar verilir. İş kazası için açılan tazminat davalarında tazminat oranları mahkeme tarafından belirlenmektedir.

Günümüzde sıklıkla karşılaştığımız ve Yargıtay’a konu olan davalardan biri de iş kazası tazminat davalarıdır. Bu makalede de iş kazası nedeni ile açılan tazminat davaları hakkında sıklıkla merak edilen ve bazen kafa karıştıran sorulara cevap vererek bu konuyu aydınlatmaya çalışacağız. İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

İş Kazası Nedir? İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

İş kazası kapsamlı olarak 5510 sayılı Sosyal Güvenlik ve Genel Sağlık Sigortası kanunun 13. Maddesinde ifade edilmiştir kanun koyucu tarafından.

İş kazalarında kusur tazminatın işveren tarafından ne kadar sorumlu olacağı hususunda önem taşımaktadır.

Kanundaki tanımda şu şekildedir: İş kazası;

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
• İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
• Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
• Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
• Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

İş kazalarında hangi davalar açılır?

İş kazası sadece özel hukuk kapsamında değerlendirilen bir olay olmayıp kamu hukuku tarafından da ele alınarak ceza davasının açılmasına sebep olabilecek bir olaydır.

İş kazası sonucunda açılabilecek davalar işçinin işverenine açtığı dava olan tazminat davaları, Cumhuriyet Savcılığı tarafından resen açılan ceza soruşturması ve ceza davası, Sigortanın İşverene ya da 3. Kişilere karşı açtığı dava olan rücu davalarıdır.  İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

İş kazası sonucu kişinin yaralanması ya da ölmesi Türk Ceza Kanunun kapsamında adam yaralama ya da öldürme kapsamında bir suç teşkil edeceğinden işveren sorumlu tutulmaktadır.

Sonuç olarak 3 tane dava açılmaktadır:

• Maddi ve manevi tazminat davaları ( davacı işçi veya yakınları davalı işveren)
• Ceza davası ( davacı Cumhuriyet savcısı, işçi davalı işveren)
• Rücu davaları ( davacı Sigorta, davalı işveren, olaya neden olmuşsa kusuru oranında 3. Kişi)

İş Kazası Nedeni İle Açılan Maddi Tazminat Davasında Davacı Taraf Neler Talep Edebilmektedir?

İş kazasında oluşan duruma göre davacı taraf değişmektedir. Öncelikle bunu izah etmek gerekir. Yani eğer işçi ölmemiş ise sadece yaralanmış yani bedensel bütünlüğüne zarar gelmiş ise bu durumda davacı taraf işçi olacaktır. Eğer işçinin iş kazası nedeni ile ölümü gerçekleşmiş ise bu durumda da davacı taraf işçinin yakınları olacaktır. Davacı tarafın kim olacağına göre talepler de değişmektedir. İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

Davacı taraf işçi olursa yani iş kazası sadece bedensel ya da ruhsal bütünlüğe verilmiş olan bir zarardan ibaret ise bu durumda işçinin talep edebilecekleri:

• İş kazası nedeni ile vücut bütünlüğü bozulan işçinin bütünlüğe gelen zararın giderilmesi için gerçekleştirilen tedavilerin, tıbbi uygulamaların masraflarını işverenden talep edebilecektir. Sağlık sigortası işçinin bu masraflarını karşıladığında bu sefer sigorta davalı taraf olan işverenden rücu edebilecektir. Fakat genel mahiyette isteyebileceği ilk şey tedavi masraflarıdır. Tedavi masrafları içerisine doktor, fizik tedavi ve rehabilitasyon, hastanede yattığı sürede hastanenin aldığı yatış parası, hasta bakıcı, hemşire parası, ilaç masrafı, ameliyatlar vb. gibi durumlar tedavi kapsamında değerlendirilmektedir.
• İşçinin iş gücü kaybı. Burada önemli olan işçinin vücut bütünlüğünde ya da ruhsal bütünlüğünde meydana gelen zararın boyutudur. Bu durum sağlık kurumlarının oluşturduğu heyetin verdiği rapor ile ortaya çıkmaktadır. Kanun koyucu belli oranda kaybolan iş gücüne göre geçici ya da sürekli olarak iş göremezlik kavramlarını oluşturmuştur. İşçi de bu duruma göre kazanç kaybını ya da tam anlamı ile işini kaybetmiş ise bundan sonra hayatı boyunca kazanabileceği kazancı talep edebilecektir.

Davacı taraf eğer işçinin ölmüş olması nedeni ile yakınları ise bu durumda da işveren aleyhine açılan davalarda davacı taraf şunları isteyebilecektir:

• İşçinin ölmesi nedeni ile işçinin yakınları maddi desteklerini kaybetmek zorunda kamışlardır. Bu nedenle kanun koyucu bu kişilerin zarar görmemesi ve hayatlarını devam ettirebilmeleri için işverenin aleyhine destekten yoksun kalma tazminat davasını açmalarını öngörmüştür. Bu davayı ölen işçinin annesi, babası, eşi ve çocukları açabilir.
• Ayrıca kanun koyucu 5510 sayılı kanunun ilgili maddesinde ölen işçinin kız çocuğu varsa evlenmesi için evlenme ödeneğinin de işveren tarafından ödenmesini öngörmüştür.
• Defin masrafları ve cenaze masrafları da işverenden maddi tazminat içerisinde talep edilebilecektir.

Kanun koyucu 5510 sayılı Kanunda İş Kazası geçiren İşçiye Hak Olarak Neler Vermiştir?

İş kazası veya meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar şunlardır:

• Sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi.
• Sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanması.
• İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine, gelir bağlanması.
• Gelir bağlanmış olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.
• İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesi.

Hakim Maddi Tazminata Hükmederken Neleri Göz Önünde Bulundurur?

Maddi tazminat aslında teknik bir şekilde hesaplanır ve maddi tazminatta davacı tarafın zenginleşmemesi dikkate alınır. Yani uğranılan zararın karşılanması amaçlanarak davalı tarafın aleyhine olacak herhangi bir zenginleşme davacı tarafa yapılmasına izin verilmez. İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

İş kazalarında maddi tazminat hesaplanırken taraflar bilirkişiden yararlanmasını talep edebilecekleri gibi hakimde resen buna karar verebilmektedir. Tazminatın hesaplanmasında göz önüne alınan durumlar şu şekildedir:

• İşverenin kusuruna göre öncelikle tazminattan işveren sorumlu tutulur.
• Yaralanmalar ile zarar arasında mahsup ilişki uygulanır ve kişinin yararları tazminattan çıkarılır. Yani sigortanın ödenekleri çıkartılır.
• Destekten yoksun kalma tazminatı da davacı tarafın durumu tazminatın bedeli için oldukça önem arz etmektedir. Örneğin davacı taraf çocuklar ise çocukların yaşı, eğitim durumu, cinsiyeti oldukça önem arz etmektedir. Kızlar için 22 erkekler için de 18 yaş destekten yoksun kalma tazminatı için bir sınırdır. Eğer çocuk okuyorsa bu durumda yaş sınırı 25’e çıkarılmaktadır. Evlenme şansına göre de tazminatta indirim ya da artırma yapılabilmektedir. Davacı taraf sağ kalan eş ise bu durumda da eşin cinsiyeti ve evlenme şansına göre de yaşı önem arz etmektedir. Örneğin sağ kalan eş kadınsa ve daha 23 yaşında ise verilecek tazminat 45 yaşında 3 çocuklu bayana göre daha azdır. Bunun nedeni ise 23 yaşındaki çocuksuz bir bayanın evlenme şansı 45 yaşındaki 3 çocuklu bayana göre daha yüksektir.
• Davacı tarafın işçi olduğu davalarda da iş göremezlik durumuna göre tazminatın bedeli de değişmektedir. Burada önemli olan yine işçinin geçici ve sürekli iş göremezliğidir. Bu durum ayrı bir soruda ayrıca değerlendirilecektir.

İş Göremezlik Nedir? – Sürekli ve Geçici İş Göremezlik Ödenekleri Nelerdir? Nasıl Hesaplanırlar?

İş kazası geçirmiş ve ölmemiş olan işçinin yaşadığı olay nedeni ile bedensel bütünlüğünde meydana gelen zararın düzelmesi için geçen sürede çalışamamasına iş göremezlik denir kısaca.

Örneğin kolu kırılan sıva ustasının kolunun iyileşene kadar sıva yapamaması iş göremezliğini ifade etmektedir. İş göremezlik bazı durumlarda hastane ve sağlık kurumlarında iş kazası geçiren işçiye uygulanan tıbbi uygulamalar, tedaviler, ameliyat, fizik tedavi ve iyileştirme gibi faaliyetler ile düzeltilebilir.

Bu durumda iş göremezlik geçicidir. Fakat bazı durumlarda bu iş göremezlik her ne kadar tedavi uygulansa da ya da diğer sayılanlar gerçekleştirilse de iş göremezlik düzeltilememektedir. Bu da sürekliliğe neden olmakta ve işçinin bir daha çalışamamasına neden olmaktadır.

Kanun koyucu geçici ve sürekli iş göremezliği birbirinden ayırmıştır. Ve gerekli kanunlarda da bunu gerek genel şekle gerekse de özel bir şekilde hüküm altına almıştır.

Geçici iş göremezlik ödeneği Türk Borçlar Kanunda kazanç kaybı olarak ifade edilmiştir. Yani yukarıda verdiğimiz örnek üzerinden gideceksek sıva ustası işçinin kolunun tedavi sürecinde ortalama olarak kazanacağı miktar hesaplanarak bu miktar işveren tarafından talep edilmektedir.

Sürekli iş göremezlik ödeneğinin verilmesi için işçinin iş gücünü tamamı ile ya da bir daha iş göremeyecek oranda kaybetmesi gerekir. Bu durumda da sürekli ş göremezlik ödeneği ödenmektedir. İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

İş Kazası Nedeni İle Maddi ve Manevi Tazminat Davaları Ne Kadar Sürede Açılmalıdır?

Türk borçlar Kanununda tazminat davalarının zaman aşım süresi 2 ve 10 yıl olarak belirlenmiştir.

Haksız fiile uğrayan kişi haksız fiili icra eden kişiyi ve zararı öğrenmesinden itibaren 2 yıl ve herhalde olayın gerçekleşmesinden itibaren 10 yıl içinde davanın açılması gerekir. İş kazasında da zamanaşımı süresi bu kanun hükmüne göre 10 yıldır.

Makalemizde İş Kazası Davası Nasıl Açılır konusu bilgi amaçlı yer verilmiştir.  İş Kazası Davası Nasıl Açılır?

İş Kazası Zamanaşımı 2023

İş kazası zamanaşımı iş kazasının meydana gelmesinden itibaren 10 sene olarak belirlenmiştir. Bu noktada yaralanma ya da ölüm gibi konuların tamamı için 10 sene belirlenmiştir.

Bunun yanı sıra zamanaşımı süresi kapsamından dikkat edilmesi gereken konuların başında, iş kazası sebebiyle maluliyet durumlarında oranların kesin olarak tespit edilmemesi durumlarında zaman aşımı süresi davanın içeriğine bağlı olmaktadır. Özellikle maluliyet gelişen durum sebepleri ile artıyorsa bu noktada rapor tarihi dikkate alınmaktadır.

Bu husus 7036 sayılı İş Kanunu’nda belirlenmiştir. İş davası nerede açılır? sorusuna binaen İş Mahkemeleri yetkili mahkeme ise, davanın konusuna göre değişiklik göstermektedir.

İş Davası Nerede Açılır? İş Mahkemelerinin Görevleri

İş Mahkemeleri’nin görevleri, 7036 sayılı İş Kanunu’nda belirlenmiştir. Buna göre, mahkemenin görevlerinden şu şekilde bahsedilir;

• Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı gibi işçinin açmış olduğu davalara bakar.
• Ücret, fazla mesai, yıllık izin ücretlerinin ödenmemesi doğrultusunda açılan davalar, İş Mahkemeleri’nde görülür.
• İş kazası davaları, İş Mahkemeleri’nde yargılanır.
• Tespit davaları İş Mahkemeleri’nde görülür. Bu davalar, emeklilik, hizmet, iş kazası tespiti şeklinde olabilir.

İş Mahkemelerinin Yargılama Usulü

İş Mahkemelerinde uygulanan usule, basit yargılama usulü adı verilir. Buna göre basit yargılama usulü sisteminde şöyle bahsederiz;

• Dava, dilekçe verilerek açılır.
• Davalının tebliğe cevabı için verilen yasal süre, 2 haftadır.
• Taraflar dilekçelerinde ve dilekçe cevaplarında, konu ile alakalı söylemek istediklerini ve delillerini belirtirler.
• Cevap dilekçesi mahkemeye verildiği andan itibaren, “savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı” başlayacaktır.
• Dava açılması ile birlikte, “iddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı” başlayacaktır.
• İş Mahkemelerinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu kanun hükümleri uygulanabilir.

İş Davalarında Yetkili Mahkeme

Yine  İş Mahkemeleri Kanunu itibariyle, iş davalarında;

• Davalı gerçek ya da tüzel kişinin yerleşim yeri ya da, söz konusu olayın yaşandığı yerde bulunan mahkeme,
• Davalının birden fazla olduğu durumlarında, herhangi bir davalının ikamet adresinde bulunan mahkeme
• İş kazası durumlarında, kazanın gerçekleştiği bölgeye bakan mahkeme,

Yetkili mahkeme olabilecektir.

İş Davalarında Arabuluculuk Zorunlu Mudur?

Arabuluculuk, davalı ya da davacıdan bağımsız bir üçüncü kişinin durum yargı sürecine intikal etmeden tarafların anlaşmasını sağlamaya çalışmasıdır. Eğer böyle bir durumda taraflar anlaşamıyorsa, akabinde olay yargıya intikal eder. Bazı davalarda, arabuluculuk önceliği zorunlu olduğundan, arabulucu olmadan görülmesi istenen davalar reddedilecektir. Arabulucuğun zorunlu olduğu durumlar;

• Kıdem, ihbar, kötüniyet tazminat istemleri,
• İşe iade davaları,
• Fazla mesai, ücret, bayram ücreti, yıllık izin ücreti alacak davaları,
• Hakaretten kaynaklı tazminat davaları

Şeklinde ifade edilir.

İş Davası Nerede Açılır? İş mahkemesine açılan dava, dava tarihinde davalının ikametgahının yargı çerçevesindeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde açılmalıdır.

Ayrıca işçinin işini yaptığı yerdeki iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi de açılan iş davalarına bakma yetkisine sahiptir.

İş Davası İşçinin İkametgahı veya İş Yeri Adresinde Açılır?

5521 sayılı Mahkemeleri Kanunu’nun ikametgaha dayanan yetki esası Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 9. Maddesinin tekrarından ibarettir. Bu esas yönünden İş Hukukuna ilişkin bir özellik söz konusu değildir.

Anılan ikametgaha ilişkin yetkiye ilgili sorunlar genel hükümler açısından değerlendirilerek çözümlenecektir. Bir işverenin tek ikametgahı olduğu halde birden çok işyeri bulunabilir.

Taraf dava açarken seçimlik hakka sahip bulunmaktadır. Demiryolu veya karayolu yapım işlerinde olduğu gibi işyerinin peyderpey ilerleyerek gittiği ve böylece birden çak mahkemenin yetkisinin söz konusu olduğu durumlarda, işçinin işini yaptığı kesim hangi iş mahkemesinin yargı çevresine girmekteyse, yetkili mahkeme o iş mahkemesidir.

Yetkili mahkemenin tespitinde ikametgah esasına dayanan yetki dışında, davanın açıldığı tarihteki durumun önemi bulunmamaktadır. Bu nedenle uyuşmazlığa konu işin yapıldığı, işçinin çalıştığı tarihteki işyerinin bulunduğu yer iş mahkemesinde veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinde davaya bakılacaktır.

Dava açıldığı sırada işyeri başka yere nakledilmiş olduğunda, yeni yerdeki iş mahkemesi yetkili mahkeme olarak kabul edilmeyecek ve davaya bakamayacaktır. (İş Davası Nerede Açılır?)

İş Yeri Gerçek Kişi İse Nerede Açılır? İş Davası Nerede Açılır?

İşyeri gerçek kişiye ait ise işletmesinin kurulu olduğu yer olmasa da bizzat yerleştiği yer ikametgah olarak kabul edilmektedir. Öte yandan, tüzel kişi olan işveren de ticaret siciline kayıtlı ise kayıt olduğu yer, değilse genel merkezinin bulunduğu yer, ikametgah olarak kabul edilmelidir.

İşverenin veya işçinin yerleşmek kastı ile oturduğu yer ikametgahı gösterir. Tüzel kişilerin ikametgahı ise, tüzüklerde aksine hükümler bulunmadıkça muamelelerinin yoğunlaştığı mahal hukukta tüzel kişinin idare merkezi olarak kabuk edilmektedir.

İkametgah yerleşmek niyetiyle oturulan yerdir. Ancak önceleri o kişinin nüfus siciline kayıtlı bulunduğu yer olarak kabul ediliyordu. Aksinin ispatı yolunda tanık dinlemesine cevap verilmediği halde sonradan Yargıtay “Bir kimsenin bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu, bir takım olaylarla kesin olarak anlaşılırsa orası, Medeni Yasanın 19. Maddesi gereğince onun ikametgahı sayılması için artık yeterli olmaz.

Bu konuda tanık dinlenmesi usule uygun bulunmaktadır. Gerçekten, ikametgaha ilişkin iddiaların tanıkla ispatını yasak eden bir hüküm Nüfus Kanununda ve usul kanunumuzda bulunmamaktadır.

Bir kimsenin nüfus kaydının bulunduğu yerden başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğunun kesin alarak sübuta erdiği hallerde, nüfusta kayıtlı bulunduğu yer, kesin ikametgah karinesi sayılmaz. Nüfus kaydı, başka deliller bulunmadığı taktirde, önemli bir karinedir. Medeni Kanunun 20. Maddesinin de bu görüşü doğrulandığı Yargıtay kararında vurgulanmıştır.

Öte yandan, bir kişinin başka bir yerde yerleşmek niyetiyle oturduğu ispat edilmedikçe prensip olarak nüfusta kayıtlı olduğu yerin ikametgah sayılması gerekir. (İş Davası Nerede Açılır?

İş Yeri İşin Yapıldığı Yerde Açılabilir?

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nda işyeri tanımı bulunmamaktadır. İşin görüldüğü işyeri, iş mahkemesi veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinin veya iş davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesinin yetkisini belirlemede önemlidir.

1475 sayılı İş Kanununda da, “işin yapıldığı yere işyeri” denir. İş Kanununun bir çok maddesinde işyerinden bahsedilmiştir. Hatta Kanun; kendi uygulama alanını çizdiği 2. Maddesinde, işçilerden; işverenlerden ve işveren vekillerden, işyerlerinin işçileri, işverenleri ve işveren vekilleri olarak bahsetmiştir.

İşyeri kavramı, Sosyal Sigortalar Kanunu’nda ve diğer iş kanunlarında büyük önem taşır. Örneğin,  işyeri, toplu iş sözleşmelerinin uygulanma ve grev kararının kapsamı yönünden çok önemlidir.

İşyeri, arsa, bine makine, tezgah, malzeme gibi eşya, patent ve alacak hakları gibi haklar, tecrübe, buluş ve müşterilerle olan ilişkiler gibi, gayri maddi değerler ile emek (beşeri içgücü) unsurlarından oluşur. Bunların sadece bir araya gelmesi de yeterli değildir.

İşveren tarafından bu unsurların belirli bir amaca yönelmesi için sürekli olarak birlikte bulundurulması halinde bir işletme veya işyerinden söz edebiliriz. İşletmenin kurulmasında güdülen amaç kâr etmek olmayabilir.

Örneğin işletmeye bağlı işyerini oluşturan fabrikanın amacı doğrudan kâr etmek değil, yalnızca bunun için mal üretmektir. Bu durumda işletmenin ekonomik amacı yanında, işyerinin teknik amacından da bahs olunabilecektir. İşyeri, “bir işverenin maddi olan ve olmayan araçlarla belirli bir teknik amacı gerçekleştirilmesine yarayan ve süreklilik gösteren organize edilmiş bir bütündür.” Şeklinde tanımlanmaktadır. (İş Davası Nerede Açılır?)

İşyeri ve İşyerine Bağlı Yerler? İş Davası Nerede Açılır?

İşyeri ve işyerinden sayılan yerleri yasa koyucu, 2821 sayılı Sendikalar Kanununda işyeri kavramının kapsamını 1475 sayılı Yasadan daha fazla genişletilmiş bulunmaktadır. Buna göre; işyerine bağlı yerlerde eklentilerden başka araçlar da işyerinden sayılmaktadır.

Şüphesiz burada söz konusu olan bağlı yer; eklenti ve araç olmayıp asıl yerlerine bağlı olan yerlerdir. Ayrıca işyeri eklenti ve araçları da işyeri olarak nitelendirilmiştir. Böylece yasalarda işyerinde tetkik esasının benimsenmiş olduğu söylenebilir. Bu anlamda işyeri; araçları, eklentileri ve kendisine bağlı yerleri ile birlikte bir bütün oluşturur. İşin yürütümü ve niteliği bakımından asıl işyerine bağlı yer, işyeri olarak tescil edilemez.

Bu nedenle konuyu açıklığa kavuşturmak için, birinci kısımdaki yerlere “çalışılan yer”, ikincilere ise; “işyerinden sayılan yerler” demek de mümkündür.

İş Kanunlarına göre işin yapıldığı yere işyeri denildiğinden, işin görüldüğü yerin gerçek veya tüzel kişiye ait olması; o yerin işyeri sayılması yönünden önem taşımaz. Kamu hukuku tüzel kişilerine veya tüzel kişiliği bulunmayan kamu kuruluşlarına ait işyerleri için de durum aynıdır.

Kuşkusuz çalışan işçi sayısı; İş K. m.5’de öngörülen ayrık durum saklı olmak üzere, işyeri kavramına dahil değildir. Ayrıca, idari ve cazai yaptırımları davet etse bile, gerekli işlemlerin yerine getirilmemesi işyeri niteliğinin kazanılmamaktadır.

İşyeri sadece sınai ve ticari gaye güden yerleri değil, hizmet sektörüne giren ve bunun yanında serbest meslek faaliyetlerinin görüldüğü yerleri, örneği doktor muayehaneleri, avukat büroları, mali müşavir yazıhanelerini de kapsamaktadır. Ancak bu yerler, Kanunun aradığı şartlara sahip ise, Sendikalar Kanunu anlamında işyeri sayılır.

Örneğin, sadece askeri elbise imal eden dikimevlerinin ve kamunun yararlanması için yol inşa eden Karayolları inşaat şantiyesi, Yardım Severler Derneği atölyeleri kar amacıyla faaliyet göstermedikleri halde işyeri sayılırlar. Subay lojmanları, kültür kurumları ile hastanelere ilişkin işyerleri de farklılık göstermez.

İş Kanunu, kapsamındaki iş ve işyerlerinde hizmet akdi ilişkisinin kurulup fiilen işçinin çalışmaya başlaması ile doğrudan uygulanır. İş yerinin bildirimi sonucu Bölge Çalışma Müdürlüğünün yapacağı işlemin o işyerinde bu Kanunun uygulanmasında ihdasi bir rolü bulunmamaktadır.

Gerçekten, 931 sayılı İş Kanununun gerekçesinde açıklandığı gibi, “çeşitli sebeplerle işverenin işyerini isteyerek veya istemeyerek yetkili makama geç bildirmesi veya hiç bildirmemesi sebebiyle çalışanların hak ve menfaatlerinin doğmasının gecikmesi, önlenmiş” bulunmaktadır.

İşçinin çalışması, işverenin işçi çalıştırması, işveren vekillerinin sorumlulukları ve işyeri ile ilgili hükümler İş Kanununa bağlı olacaktır. Bu bakımdan, işverenin İş Kanununun 3. Maddesindeki bildirim şartını süresinde yerine getirmemesi, onu ancak cezai yönden sorumluluk altına sokacaktır.

İş yerinin belirlenmesinde Bölge Çalışma Müdürlüğüne kayıt önemli değildir. Bir işyerinin diğerine bağlantısının belirlenmesinde , asıl işyeri ile bağlı yerin BÇM’ ye ayrı ayrı kaydedilmiş bulunması bu bağlantının olmadığı ve iki işyeri kabul edilmesi gerektiğini göstermez. İş yerinin BÇM’ ye kayıt işlemi idari bir işlemdir.

Yargıtay bir kararında bu hususa işaret etmiştir. Şayet işyeri ile diğer yer arasında teknik yönden bir bağlılık bulunmuyor ise; birisi ötekini tamamlamıyorsa, bu yeri asıl işyerinden saymak mümkün değildir. Böyle bir yer bağımsız işyeri oluşturur.

Ekonomik yönden bir bütün teşkil etme yanında teknik yönden bağlılık da aranır. İki işyeri teknik ve ekonomik bağımlılık sebebiyle üretim süreci içersinde bütünlük sebebiyle tek işyeri sayılır. (İş Davası Nerede Açılır?)

Nitekim Yargıtay bir kararında birbiriyle ilişkili birbirine yakın iki işyerinin üretim süreci içindeki bütünlüğü sebebiyle bir işyeri gibi düşünülmesi yanında İş Kanunundaki işyerinin, işin yapıldığı yer olarak tanımlanmasına sadık kalınarak aynı işyerleri sayılsa da sonucun değişmeyeceğini içtihat etmiştir.

Bir yer, ancak işin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunmaktaysa, o işyerinden sayılacaktır. Bu durumda genel ölçü işin niteliği ve yürütümüdür.

Artık başka bir unsur aranmaksızın, yani 3008 sayılı Kanunda olduğu gibi, işin sabit ve muayyen bir yerde yapılıp yapılmadığı, araştırılmaksızın eklenti ve araçlar da işyerinden sayılacaktır. Bunun önemi, özellikle yol yapımı ve taşıyıcılık gibi sabit olmayan işlerde kendisini göstermektedir.

Anılan bağlantı, asıl işyerinin tamamlayıcısı ve ayrıntısı olmak şeklinde belirmektedir. Bu durum, 3008 sayılı İş Kanununun yürürlüğü sırasında hukukçularımız tarafından “mütemmim ve müteferri işyerleri” deyimleri ile tanımlanmışlardır.

Aynı görüş, Yargıtay ve Danıştay kararlarına da yansımış bulunmaktadır. Bir işverenin idaresi altında bulunan fakat ayrı ayrı yerlerde yapılan işler, ekonomik yönden bir bütün oluşturacak nitelikte birbirinin mütemmimi ve eki iseler, ikisinin birlikte bir işyeri kabul edilmesi gerekir.

Birinin faaliyetinin durması diğerlerini sekteye uğratır ve ayrıca beklenen faaliyet meydana gelmezse mütemmim ve fer’i işyeri söz konusu olur. Zira, muhtelif işyerlerinin birbirinin mütemmim ve yapılma şekli gereği, işyerlerinin birbirine sıkı surette bağlı veya tabi olması birbirinin faaliyetinin durması, diğerinin de çalışmaması ve bağımsız olarak iş yapamaması halinde mümkündür.

Bu nedenle, örneğin bir tüketim kooperatifi merkez ve şubeleri, aynı ticaret konusunu birbirinden bağımsız sevk ve idare eden ayrı işyerleridir. Bunlar birbirinin mütemmim ve müteferri sayılamazlar. (İş Davası Nerede Açılır?)

Bu bağlantıyı asıl işyerinin faaliyetine devam edebilmesinin zorunlu koşulu olarak düşünmemek gerekir. Burada, ekonomik yönden daha fazla bir verimliliğin gerçekleştirilmesi isteği, bütünlük fikrine hakimdir.

Örneğin konfeksiyon satımı işiyle uğraşan bir işveren, sattığı malları başkalarından satın alacağına onları bizzat imal etmekle daha kazançlı olacağını düşünerek, mağazasının arka bölümünde bir atölye açabilir. Bu atölyenin, asıl işyeri olan satış mağazasının arka bölümünde bir atölye açabilir.

Bu atölyenin, asıl işyeri olan satış mağazasının arka bölümünde bir atölye açabilir. Bu atölyenin, asıl işyeri olan satış mağazasının arka bölümünde bir atölye açabilir. Bu atölyenin, asıl işyeri olan satış mağazasındaki işin niteliği ve yürütümü bakımından ona bağlı bulunduğu görülmektedir.

Genellikle atölyedeki faaliyetin herhangi bir sebeple durması dışarıdan mal satın alması imkanının bulunması nedeniyle, mağazadaki işlerin devamına engel olamaz, sadece, maliyet artışına ve karın azalmasına etkili olur. Atölyedeki faaliyetin durması, mağazadaki faaliyetin durması sonucunu doğurmamasından dolayı, atölyeyi mağazadan ayrı ve bağımsız bir işyeri olarak düşünmek, Kanunun amacına uygun düşmez.

İşyerinden sayılan yer yönünden bu yolda zorunlu bir bağlantının varlığı kuşkusuzdur. Zira, yukarıdaki örneğimizde atölye, sırf mağazanın mal ihtiyacını karşılamak için kurulmuş ve varlık nedeni bu mağazadır. Mağazanın ihtiyaç fazlasını ara sıra da olsa başkalarına satması durumu etkiler.

Şayet, işin görüldüğü yerler, asıl işyeriyle böylesine bir bağ ile bir bütün teşkil etmiyorsa, bu durumda, asıl işyerinden sayılan yer değil, bağımsız ve ayrı bir işyeri söz konusu olacaktır. (İş Davası Nerede Açılır?)

Bağımsız olarak yani diğer bir işyerine bağlı olmaksızın çalışan yer örneğin, bankalarda; şubeler aynı işi görürler, birbiriyle ve merkezle aralarında yukarıda belirttiğimiz anlamda bir bağ bulunmaz. Bu bakımdan her şube çalışma alanına giren işlemleri doğrudan doğruya yapmaya yetkili bulunduğundan merkez ve şubeler ayrı ayrı işyerleri olarak kabul edilmektedir.

Yukarıda açıkladığımız bağlantı, yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, ekonomik bir nitelik taşımaktadır. Ancak sadece ekonomik bir bağlantı, bir yerin işyerinden sayılan yer olarak düşünülmesi için yeterli değildir. Anılan bağlantının aynı zamanda hukuki bir niteliğe de sahip olması gerekir.

Başka bir anlatımla, asıl işyeri ile arasında hukuki bağ olmayan bir yer işyerinden sayılan bir yer değil, yasal koşulları varsa bağımsız ve ayrı bir işyeridir.

Örneğin, işverenin bir kısım işlerin yapılmasını müteahhide vermesi durumunda, müteahhidin işyeri ile işverenin işyeri hukuken birbirinden ayrı olacağından, ayrı işyeri söz konusu olacaktır.

İşyerleri arasında hukuki bağlantının sonradan ortadan kalkması halinde işyerinden sayılma niteliği de ortadan kalkar.

Makalemizde İş Davası Nerede Açılır? konusu yer almıştır. Diğer bilgilendirici makaleler için Ankara Avukat ve İş Hukuku Avukatı sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.

İş Davası Nerede Açılır? | Sıkça Sorulan Sorular

TAZMİNAT DAVASI – DAVACININ ASARCIK İLÇESİNDE İKAMET ETTİĞİ – DAVACININ SEÇİMLİK HAKKINI KENDİ YERLEŞİM YERİ MAHKEMESİ OLAN KAVAK ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNDE DAVA AÇARAK KULLANMASI HUKUKA UYGUN OLUP MAHKEMECE DAVANIN ESASI HAKKINDA BİR KARAR VERİLMESİ GEREKİRKEN YETKİSİZLİK KARARI VERİLMESİNİN USUL VE YASAYA AYKIRI OLDUĞU.

ÖZET: Somut olayda, davacının As.. İlçesinde ikamet ettiği, davacının seçimlik hakkını 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 15. Maddesi yollaması ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 16. Maddesi gereğince kendi yerleşim yeri mahkemesi olan (As….. adli teşkilat olarak Kavak’a bağlı olmakla)

Ka… Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi’nde dava açarak kullanması hukuka uygun olup mahkemece davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçeyle yetkisizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. (İş Davası Nerede Açılır?)