Hukuk sistemimizde işçi ile işveren arasındaki iş ilişikisini düzenleyen 4857 sayılı İş Kanunu’nda iş kazasının tanımı yapılmaktadır.

Buna göre iş kazası; sigortalı çalışanın işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş sebebiyle, çalışanın işveren tarafından görevledirilerek işyerinden başka bir yere gönderilmesi nedeniyle iş yapmaksızın geçen zamanlarda meyadana gelen ve sigortalıyı ya anında ya da sonradan bedenen veya ruhen zarar uğratan olaylara iş kazası denmektedir.

İş Kazası Danışma Hattı

İş kazası günümüzde iş mahkemesinde görülen davalarda sıklıkla karşımıza çıkan çekişme türlerinden biridir. Ülkemizde ne yazık ki işverenler, kanunlar tarafından da belirlenmiş olan işyerinde işçinin güvenliğini korumaya dair tedbir alma konusunda yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmemektedir.

Bu sebeple de işçiler, işverenlerin bu açık ihmalleri sebebiyle sık sık iş kazası yaşama riski ile karşı karşıya kalmaktadır. İş kazalarının maddi ve manevi sonuçları hakkında bilinmesi gereken önemli bilgilere ulaşmak isteyen işçiler de iş kazası danışma hattı aracılığıyla yaşadıkları bedenen ya da ruhen zararların giderilmesi için hangi hukuki yollara başvurabilecekleri hakkında bilgi sahibi olmak istemektedir.

İş Kazası Ne Zaman ve Nasıl Bildirilmelidir?

Günümüzde meydana gelen iş kazalarında ne yazık ki zamanında bildirim yapılmamakta hatta işverenler iş kazalarının üzerini örtmek için birtakım hukuksuz yöntemlere dahi başvurmaktadır. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu‘nun ilgili maddelerine göre iş kazası meydana geldikten sonra işverenin iş kazası bildiriminde bulunması gerekmektedir.

İşveren, kolluk kuvvetlerine iş kazası meydana geldiğini derhal bildirmekle yükümlüdür. Bunun yanı sıra Sosyal Güvenlik Kurumu’na da iş kazası meydana geldiği tarihten itibaren en geç 3 iş günü içinde bildirim yapmak zorundadır. Fakat bu süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi durumunda, iş kazasının olduğu öğrenildiği tarihten itibaren başlamaktadır. Bildirim işveren tarafından yapılmamışsa, kazada yaralanan işçi tarafından yapılmalıdır.

İş Kazası Sonrası Ne Yapılır?

İş kazasının meydana gelmesinden son ilk öncelik işçinin sağlığıdır. İşçinin tedavisi yapılırken, bu süre zarfında işçiye SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.

İşçinin kazadan aldığı zararlara göre herhangi bir maluliyet durumu varsa, bu durum tedavi sırasında yetkililer tarafından tespit edilir. Bunun sonucunda maluliyet durumunun %10 seviyesinin üzerinde tespit edilmesi durumunda ise işçiye yine SGK tarafından maluliyet aylığı bağlanır.

İş Kazası Bildiriminin Eksik Yapılması Durumunda Ne Olur?

İş kazası bildirimi, işveren tarafından kuruma yapılması gereken bir işlemdir. Eğer bu bildirim eksik ya da yanlış bir şekilde SGK’ya bildirilmişse bu sürede bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek iş göremezlik ödeneği, işverenden tahsil edilir.

Bununla birlikte meydana gelen iş kazasını SGK’ya eksik ya da yanlış bildiren işverenler için, bu olay hakkında  yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunan kişilerden ilgili kanunun 96. maddesi gereğince tahsil edilir.

İş Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri

Meydana gelen iş kazasında bedenen ya da ruhen zarar gören işçinin veya işçinin ölümü halinde hak sahiplerinin öne sürebileceği tazminat talepleri, maddi ve manevi tazminat olarak öne çıkmaktadır.

İş kazası sonucunda ağır bedensel zarara uğrayan işçinin kendisi veya ölümü durumunda işçinin ailesi, çektikleri acı, elem ve ıstırapların tazmini için işveren aleyhinde manevi tazminat davası açabilir.

Bu davada tazminat belirlenmesinde ortaya konulmuş sabit bir yöntem ya da kural bulunmadığından iş mahkemesi hakimi, tazminat tutarını takdir eder. Ayrıca işçinin tedavi giderleri ve çalışamamaktan doğan zararlarının tazmini için de maddi tazminat davası açma hakkı bulunmaktadır.

İş Kazası Bildirim Formu Raporu

İş Kanunu esaslarına göre, çalışanların iş görebilmesi için uygun şartların hazırlanması işverenlerin yükümlülüğündedir. Bir başka deyişle iş yapılabilmesi, çalışanların sağlıklı ve güvenli bir şekilde çalışacakların ortamların işverenler tarafından tesis edilmesi gerekir.

Çalışma ortamında her hangi bir ihmal ya da hata sonucu çalışanların başına gelebilecek iş kazalarından işverenler sorumlu tutulacaktır.

Peki iş kazası durumunda çalışanların ve işverenlerin neler yapması gerekiyor?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun’unda yapılan tanıma göre, bir iş yerinde çalışanların iş ilişkisi nedeniyle başına gelebilecek her türlü kaza sonucu ölüm ya da yaralanmalar iş kazası olarak ifade edilmiştir.

İş kazalarında en büyük sorumluluklardan birisi de çalışanların sigortalı olması zorunluluğudur. İş kazasının iş yerinde yaşanmasının yanı sıra iş ilişkisi nedeniyle görevlendirilmiş çalışanın iş yeri dışında bedenen ya da ruhen görebileceği zarar da iş kazası olarak tanımlanmıştır.

İş kazalarında işverenlerin SGK’ya  iş kazası bildirim formu raporu nasıl düzenlenir

İş kazası meydana geldiğinde işverenin olayı kolluk güçlerine (polis ya da jandarma), Sosyal Güvenlik Kurumu’na, Çalışma Bakanlığına bildirilmesi gerekir.  5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu  ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri gereği,  iş kazası bildirimi iş kazası medyana geldikten sonra en geç 3 gün içerisinde, Sosyal Güvenlik Kurumu’na elden teslim edilen belge ve raporla kuruma bildirilir.

SGK’ye yapılacak bildirimlerde söz konusu olan 3 gün ifade iş günlerini ifade etmektedir. Yani, cumartesi-pazar ile ulusal bayram ve genel tatil günleri hesaba katılmaz Bildirim işleminin elden yapılabilmesinin yanı sıra SGK’nin online işlemleri üzerinde doldurulacak İş kazası meslek hastalığı e-bildirim formu ile de yapılabilir.

İş veren iş kazası bildirim formu raporu düzenlemezse ne olur?

Eğer 3 günlük bildirim süresinde bildirim yapılmazsa, bildirim yapıldığı tarihe kadar işverene ödenen çalışanın iş kazasına bağlı iş göremezlik ödeneğinden faydalanamaz. İş göremezlik ödeneğinin yanı sıra zamanında bildirim yapmayan işveren için idari para cezaları uygulanır.

İş Kazası Bildirim Formu Raporu Yargı Kararı

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili, davacının kaza geçirdiği tarihinde bildirim formu ile süresi içerisinde bildirim yapıldığını, kaza tarihinde bildirim yapılmadığı yönünde karar tesis edildiğini, kararın bu yönüyle hatalı olduğunu beyanla yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran eksik inceleme yapılarak hüküm kurulduğunu, iş kazası yönünden bir inceleme yapılmamasına rağmen karar  içeriğinde iş kazası geçirdiği tarihteki çalışmasının bildirilmediğinin tespitine ifadesine yer verilmesinin ve kararın hatalı olduğunu beyanla yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.