Alacaklı vatandaşın başlattığı icra takibi, henüz hukuki olarak işleme konulmadan ihtiyatlı haciz kararına dayanarak borçluya ait aracın haczedilmesi hakkında önemli bir karar veren Yargıtay, icra ve borçlar hukuku kapsamında tamamlanması gereken bir noktaya hükmetti.

İcra Mahkemesi’nin vermiş olduğu kararı davalı ve davacı tarafın vekillerinin temyiz etmesi üzerine dava dosyası Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi.

Dava dosyası incelendiğinde şikayetçi olan alacaklı kişinin avukatı, icra müdürlüğüne dilekçe vererek, borçlu kişi hakkında henüz takibe geçilmeden ve icra emrinin söz konusu kişiye tebliğ edilmeden 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ihtiyatlı haciz hararına dayanarak borçlu kişinin 6 aracına haciz işlemlerini uyguladığı görülmüştür.

Şikayetçinin bu 6 aracın haczinin fekki talebinde bulunması üzerine haricen tahsil harcı yatırılması halinde alacaklı velilinin talebini kabul edileceğine ilişkin müdürlük kararının da ortada olduğuna dikkat çekilmiştir. Söz konusu müdürlük kararının tahsil harcının ödeme emri tebliğinden sonraki işlemler nedeniyle alınacağı sebebiyle, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na aykırı olduğu ifade edilmiştir.

Yargıtay’dan İhtiyatlı Olarak Haczedilen Araçlar Hakkında Emsal Karar

Söz konusu kanuna aykırılık sebebiyle, haciz sürecinin iptali ve dosyaya yatırılan tahsil harcının kendisine iadesi istemiyle icra mahkemesine başvuruda bulunulduğu görülmüştür.

Yetkili mahkeme tarafından, hacizlerin kaldırılması talebinin alacağın tahsil edileceğine karine teşkil etmesi sebebiyle, söz konusu hacizlerin kaldırılması için tahsil harcının ödenmesi zorunlu olduğu gerekçe gösterilerek şikayetin reddine dair hüküm verdiği sabittir.

İhtiyaten haczedilen Tahsil Harcı Nedir?

Davaya konu olan tahsil harcı İcra Hukuku kapsamında tanımlanmıştır. Buna göre ilgili kanunda bulunan hükümlere göre tahsil harcı, konusu parayla ilgili olan veya parayla değerlendirilebilen icra takibi işlemlerinde, takip dosyasına dair yapılan ödemelerin neticesinde tahsil edilen nispi bir harç türü olarak tanımlanmaktadır.

İİK’nın 264. maddesine istinaden “Borçlu kişi yasalar tarafından belirlenen müddet içinde ödeme emrine itiraz etmediğinde veya itiraz etse bile söz konusu itirazı icra mahkemesi tarafından kesin olarak kaldırıldığında ya da iptal edildiğinde, ihtiyatlı haciz kendiliğinden icrai hacze inkılabeder.” denilmektedir. Bu hüküm konuyu başka bir boyuta yani ihtiyatlı haciz konusuna sevk etmektedir.

İhtiyatlı Haciz Nedir?

İcra Kanunu’nu 264. maddesinde ihtiyatlı haciz hakkında da hükümler yer almaktadır. Nitekim kanun hükmünde bahsi geçen “ihtiyati haczi yaptıran alacaklı kişinin 7 gün içerisinde takip talebinde bulunması ya da bu konuyla ilgili dava açması zorunluluğu içeren” tabirden de anlaşılacağı gibi, ihtiyatlı haciz ile icra takibi birbirinden farklı hukuki uygulamalar olup, ayrı ayrı farklı sonuçlar doğurmaktadır.

Bu sebepler ile icra takibinden ya da açılacak olan icra davasından önce veya sonra uygulamaya geçirilen HUMK’nun 101. ve bunu takip eden maddelerinde düzenlenen ihtiyati tedbir benzeri bir işlem olması sebebiyle İİK’nun 289. maddesinde söz edilen takip yasağının kapsamına girmemektedir.

Tüm bunlarla birlikte tahsil harcı, sadece icra takibi sırasında takip dosyasına münhasır olarak yapılan ödemelerden kesilen bir harç olarak kabul edilmelidir. Dolayısıyla icra takibi kesinleşmediği sürece ihtiyati haciz, icrai hacze dönüşememektedir.

Bu neden göz önünde bulundurulduğunda ihtiyati haciz de icra takip işlemi yerine sayılamamaktadır. Aynı şekilde ihtiyati haciz kapsamında ihtiyaten haczedilen araçlar hakkında haczin fekki nedeniyle tahsil harcının kesilmesi de mümkün olmamaktadır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi Kararı : ihtiyati haciz, icrai hacze dönüşmemiş olarak kabul edilmelidir.

Tüm bu sebepler göz önünde bulundurulduğunda Yüksek Mahkeme’ye konu olan olay hakkında emsal niteliğinde hükme varılması dikkat çekmektedir. Somut olayda, henüz icra takibine dahi başlanmamış olduğuna dikkat çekilmektedir.

Dolayısıyla icra borçlu hakkında icra takibi kesinleşmemiş olduğu için ihtiyati haciz, icrai hacze dönüşmemiş olarak kabul edilmelidir. Bu nedenle borçlunun, ihtiyati haciz kapsamında haczedilen araçların üzerine konulan hacizlerin fekki sırasında tahsil harcı kesilmesi kanunen geçersiz sayılmaktadır.

Dolayısıyla yerel mahkeme tarafından verilen kararda, yukarıda açıklanan tüm sebeplerden dolayı şikayetin kabulünü gerektirdiği gibi aksi yönünde verilen hükmün tesisinin isabetsiz olduğuna dikkat çekilmektedir.

Yargıtay Emsal Kararı Sonuç

Yargıtay’ın emsal niteliğindeki sonuç kararında, alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ve peşin alınan harcın istenmesi durumunda geri iade edilmesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 günlük süre boyunca düzeltme yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir.

İhtiyati haciz nedir sorusuna verilebilecek en net yanıt alacaklının borcu temin edebilmesini garanti eden bir uygulama olduğudur. Borcunu ödeme ihtimali düşük olan kişilerin mallarına bu yolla el konulur.

Sonrasında icra takibi başlatılır, dava kazanılırsa da yeniden haciz işlemi ile uğraşmaya gerek kalmadan satış gerçekleştirilebilir. Böylece alacaklıya da borcu tahsil edilebilir.

Nasıl İhtiyati Haciz Yapılabilir?

İhtiyati haciz talebinde bulunan ve bu yönde mahkeme kararı çıkartıran kişiler kararın uygulanabilmesi için doğrudan icra müdürlüğüne giderek başvurusunu gerçekleştirmelidir.

Mahkeme kararının alınmasının ardından 10 gün içerisinde karar veren mahkemenin yargı çerçevesinde bulunan icra dairesine başvurada bulunulması gereklidir. 10 içerisinde başvurunun yapılmadığı durumlarda ihtiyati haciz kararının bir hükmü kalmayacak bu karar kendiliğinden ortadan kalkacaktır.

İhtiyati Haciz Kararına İtiraz Mümkün Müdür?

Bu kararın temyiz edilebilmesi mümkün değildir. Ancak ihtiyati haciz itirazı yapılabilir. Bu itiraz da kendisinin dinlenmeden karar verilmesine, ihtiyati hacize neden olan unsurlara gibi faktörlere yapılabilir.

İtiraz etmek isteyen kişilerinde haciz tutanağının kendisine tebliğ edilmesinin ardından 7 gün içerisinde başvurularını yapmaları şarttır. İhtiyati haciz kararına itiraz eden kişilerin ispat yükümlüğünü de bulunmaktadır.

İhtiyati Haciz Kararının Kaldırılabilir Mi?

İhtiyati haciz nasıl kaldırılır sorusunun bir yanıtı bu karara 7 gün içerisinde itiraz edilmesidir. İtirazın haklı bulunması durumunda haciz de ortadan kalkacaktır.

Haciz kararının kaldırılabilmesinin bir başka yolu ise alacaklının bu karardan vazgeçmesidir. Aksi halde ihtiyati haciz kararının kaldırılabilmesi mümkün değildir. Ancak borcun ödenmesi durumunda da haciz işlemi de durdurulacaktır.

İhtiyati Haciz Masrafları Ne Kadardır?

İhtiyati haciz talebinde bulunulabilmesi için dilekçe doldurulması gereklidir. Bu dilekçe örnekleri de internet üzerinden bulunabilir. Devlet bu ihtiyati haciz başvurusu yapılırken işlemler için bir miktar harç talebinde bulur.

Bu harç talebinin de temel amacı ihtiyati haciz işlemi başlatan kişinin haksız çıkması durumuna karşılıktır. Devlet tarafından istenen bu harç alacak miktarının yüzde 15’i kadardır.

İhtiyati Haciz Nedir?

İhtiyati haciz, alacaklının alacağının zamanında ödenmesinin güvence altına alınması için borçlunun mallarına geçici olarak hukuken el konulmasıdır.

Alacaklı genel olarak borçlunun borcunu zamanında ödeyeceği konusunda şüphe duyuyorsa o halde öncelikle borçlunun taşınır ve taşınmaz mallarını haczettirerek sonrasında ise icra takibi veya alacak davası açabilir.

İhtiyati haciz özel olarak para alacaklarına ilişkin bir geçici hukuki koruma olup,kural olarak İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenmişken;ihtiyati tedbir para dışındaki mal,hak ve alacaklar için kabul edilmiş geçici hukuki korumadır ve Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Para alacağını korumak için ihtiyati haciz kararı verildiğinde,bu parayı karşılayacak haczi kabil herhangi bir mal varlığı değeri üzerine genel hükümlere göre haciz uygulanabilir;oysa,hak ne ise ancak onunla sınırlı şekilde uygulama alanı bulacaktır.

Bu sebeple ihtiyati haciz yerine ihtiyati tedbir talep edilmesi ve bu yönde karar verilmesi veya tersi bir talep yada kararın verilmesi tamamen yanlış ve hukuka aykırıdır.

Tekrar vurgulamak gerekir ki,her ikisi de birer geçici hukuki koruma olmakla birlikte,ihtiyati haciz bir ihtiyati tedbir değildir;ihtiyati haciz yerine ihtiyati tedbir,ihtiyati tedbir yerine ihtiyati haciz istenmesi hukuka aykırıdır.

Ancak,özellikle uygulamada,bu iki geçici hukuki koruma arasındaki fark göz ardı edilerek,çok sık şekilde para alacakları için tamamen hukuka aykırı şekilde,ihtiyati haciz yerine ihtiyati tedbir talep edildiği,mahkemelerce bu yönde kararların verildiği ve bunun da doğru olduğunun sanıldığı görülmektedir.

Para alacakları için Kanun’da açık ve özel bir düzenleme olmadıkça,ihtiyati haciz yerine ihtiyati tedbir talep edilmesi ve bu yönde karar verilmesi açık kanun hükmünün ihlali sonucunu doğuracaktır.Bu şekilde açık kanun hükmünün ihlali,duruma göre hakim sorumluluğunu dahi gerektirebilir. (İhtiyati Haciz Nedir?)

İhtiyati Haciz Alma Şartları Nelerdir?

Bir Para Alacağının Bulunması İhtiyati haciz talep edebilmek için,alacağın para alacağı olması gerekir.İhtiyati haciz,para alacakları veya para olarak talep edilebilen alacaklar için düzenlenmiştir.

İhtiyati haciz talebi bakımından,para alacağının kaynağının,sebebinin ve alacağın bağlı olduğu belgenin önemi yoktur. Eğer şartları mevcutsa,yazılı olan veya olmayan bir sözleşmeye dayanarak ihtiyati haciz talep edilebileceği gibi haksız fiilden veya sebepsiz zenginleşmeden dolayı da ihtiyati haciz talep edilebilir.

Şüphesiz haksız fiillerde alacağın varlığı konusunda mahkeme daha titiz davranmalıdır;ancak,haksız fiilin varlığı ve borçlunun kusuru kuvvetle muhtemelse,bunu destekleyen açık diller mevcutsa,alacaklının haklarını korumak yönünde ihtiyati hacze karar verilmesi uygun olur.

Bununla birlikte,henüz bir alacak mevcut değilse yada alacağın varlığı bir yargı kararına ihtiyaç duyuyorsa,bu durumda da ihtiyati haciz kararı verilebilmelidir.  Ayrıca,yabancı para alacakları için de,diğer şartlar mevcutsa ihtiyati haciz talep edilmesi mümkündür.

Alacağın Rehinle Teminat Altına Alınmamış Olması İhtiyati haciz talep edebilmek için ayrıca alacağın rehinle teminat altına alınmamış olması gerekir.

Alacak rehinle teminat altına alınmışsa,rehinli malın kıymetinin alacağı karşıladığı oranda ihtiyati haciz istenmesi mümkün değildir;ancak rehin teminatı dışında kalan kısım için ihtiyati haciz istenebilir. Kanun’un aradığı,alacağın rehinle teminat altına alınmamış olmasıdır;bu sebeple,alacak,rehin dışında bir teminatla teminat altına alınmışsa ihtiyati haciz istenebilir.

Çünkü,bu konuda Kanun’da sadece rehinden bahsediliştir.Buna göre alacağı için teminat olarak kefalet almış olan alacaklının,kefalete rağmen ihtiyati haciz talep etmesine engel yoktur. (İhtiyati Haciz Nedir?)

Yargıtay Kararı – İhtiyati Haciz Nedir?

İHTİYATİ HACİZ TALEBİ – İHTİYATİ HACİZ TALEBİNDE BULUNAN ALACAKLI VEKİLİNİN AKARYAKIT TESLİM FİŞLERİNE DAYANARAK İHTİYATİ HACİZ İSTEMİNDE BULUNDUĞU

VERESİYE TESLİM FİŞLERİNDE İMZALAR BULUNDUĞU – İSPAT KURALI GEREĞİ TALEBİN KABULÜ GEREKTİĞİ

ÖZET: Somut olayda ihtiyati haciz talebinde bulunan alacaklı vekili akaryakıt teslim fişlerine dayanarak ihtiyati haciz isteminde bulunmuştur.

Söz konusu veresiye teslim fişlerinde imzalar bulunduğundan yaklaşık ispat kuralı gereği talebin kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.