Hizmet tespit davası kanun koyucu tarafından hükme bağlanarak ilgili kanunda şartları ile bildirilmiştir.

Hizmet Tespit Davasını Kimler Açabilir?

Hizmet tespit davasının açılabilmesi için gerekli koşulları yerine getirmiş sağ çalışan işçi açabileceği gibi sigortalı olarak ölmüş işçinin mirasçıları da sigortasız olarak çalıştığı günleri sigortalı çalıştığı güne çevirmek ve hak kaybını önlemek için davayı açabilirler.

Hizmet Tespit Davasında Kullanılabilecek Deliller Nelerdir?

• Bilirkişi
• Tanık
• Ücret bordroları
• Vergi mükellefiyet kayıtları
• Dernek ve esnaf sicil kaydı
• Apartman veya site yönetimine ait kayıtlar ve defterler delillere örnek verilebilir.

Hizmet Tespit Davasında Yetkili ve Görevli Mahkemeler Hangileridir?

Görevli mahkeme İş Mahkemesidir ancak İş Mahkemesinin bulunmadığı koşullarda Asliye Hukuk Mahkemesidir Yetkili mahkeme ise davanın açıldığı tarihte davalının bulunduğu yerleşim yeri mahkemesi; işçinin çalıştığı işyerinin bulunduğu yer mahkemesi; davalılar birden çoksa birinin yer mahkemesinde de hizmet tespit davası açılabilmektedir.

Hizmet Tespit Davası Hak Düşürücü Süre Nedir?

Hizmet Tespiti ile ilgili olarak, Sigorta bildirimi yapılmadan çalışan işçilerin, sigortasız geçen bu sürelerini sigortalı hale getirebilmek için mahkeme olarak görevli ve yetkili İş Mahkemelerinde veya  İş Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri kanalıyla açtıkları davalara hizmet tespit davası denir.

Hizmet Tespit Davalarında Hak düşürücü süre, 5 yıldır. Hak düşürücü sürenin başlangıç tarihi ise, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıldır.

Hizmet Tespit Davası Nasıl Açılır?

Hizmet Tespit davası ile ilgili olarak Dava açma Şartları olarak Hizmet Tespit Davasında Temel 3 Koşul Bulunmaktadır.

Aslında halk arasında zamanaşımı olarak bilinen bu süre bir hak düşürücü süredir. Hemen akla aralarında ne gibi bir fark olduğu sorusu gelir. Bilindiği gibi zamanaşımı olan durumlar da davalının zamanaşımı defini ileri sürmesi lazım.

Hak düşürücü  Süreyi ise mahkemenin re’sen dikkate alarak işlem tesis etmesi gerekiyor. Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 6’ıncı maddesine göre, çalıştırılanlar işe alınmalarıyla kendiliğinden sigortalı sayılırlar.

Hizmet Tespit Davasını İşçi kazandığı durumda , Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından hesaplanacak primleri gecikme zammı ve idari para cezasıyla birlikte işverenden tahsil edilir.

Diğer makalelerimize Ankara Avukat sayfamızdan göz atabilirsiniz.

31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 80. Maddesi dayanak alınarak açılan davalarda vefatı öncesi hak kaybına yaşamış çalışanın haklarının teslimi yasal mirasçılar yoluyla hukuki olarak aranmaktadır. Mirasçıların hizmet tespit davası avukatlık hizmeti alınarak;

• Hak teslimi istenen vefat eden eski çalışanın çalıştığı dönem boyunca sigorta bildirimini yapmamış,
• Vefat eden eski çalışanın çalıştığı süre zarfında primlerini yatırmamış

İşveren ve işveren yasal varislerine karşı açılabilmektedir.

Mirasçıların Hizmet Tespit Davası İstenen Şartlar Nelerdir?

5510 sayılı kanun hizmet tespit davası açma dayanağını göstermesi açısından istenen şartları da özetleyen anayasal bir düzenlemedir. Mirasçılar tarafından hizmet tespit davası açılabilmesi için;

• Çalışılmış dönem hizmet akdine bağlı olmalıdır.
• Geçmiş dönemde ödenmemiş sigorta primleri davaya konu olmalıdır.
• Çalışılmış işyeri 5510 veya 506 sayılı Kanunlar kapsamında olmalıdır.
• Davaya konu süre kısmı sigortalı olarak çalışma hariç herhangi bir işyerinde çalışma ile çakışmamalıdır.
• Davacıların dava ile ilgili hukuki yararı bulunmalıdır.
• Dava uzun vadeli yatırılmamış sigorta primleri nedeniyle açılmalıdır.
• Mirasçıların davayı açabilmesi için davaya konu hak sahibinin vefat etmiş olması gerekmektedir.
• Dava 5 yıl içerisinde açılmalıdır.

Mirasçıların Hizmet Tespit Davası Hangi Mahkeme Yetkilidir?

Mirasçıların hizmet tespit davalarında yetkili mahkeme İş Mahkemeleridir. İş Mahkemeleri’nin bulunmadığı bölgelerde davalar Asliye Hukuk Mahkemeleri’ne açılabilir.

Mirasçıların Hizmet Tespit Davası Dilekçesi Ekleri Nelerdir?

Mirasçıların Hizmet Tespit Davası açılabilmesi için hazırlanan dilekçeye;

• Veraset İlamı,
• İş yeri ve sigorta dosyası,
• Kuruma yapılan emeklilik başvuru yazısı ve kurum cevabı,
• Davalının cevap yazısı (varsa),
• Onaylı vekaletname örneği (Dava avukat ile takip ediliyorsa)

Eklenmelidir.

Mirasçıların Hizmet Tespit Davası İspatında Hangi Deliller Kullanılabilir?

Açılacak mirasçıların hizmet tespit davalarında yetkili mahkemeye hak kaybının ispatı için sunulacak deliller;

• İşyeri SGK dosyası,
• İşyeri dosyası,
• İşyeri sicil numarası,
• İşyeri mesleki kuruluş kaydı,
• İşyeri sicil kaydı (Dernek veya esnaf vb.)
• İşyeri oda kayıtları,
• Vergi levhası,
• Maaş bordroları,
• Hizmet tespit davası şahit

Ve benzer deliller olarak sıralanabilir.

Mirasçıların Hizmet Tespit Davası Ne Kadar Sürer?

Hizmet tespit davası ne kadar sürede sonuçlanır sorusuna cevap olarak 1 ila 1,5 yıl cevabı verilse de gerek davaya sunulan delillerin niteliği, gerek yetkili mahkeme iş yükü ve gerek dava sonucunun Yargıtay’a taşınabilmesi davanın sonuçlanma süresini uzatabilmektedir.

Makalede İş Sözleşmesinin Haklı Nedenlerle İşverence Feshi konusuna yer verilmiştir. Diğer bilgilendirici makaleler olan İş Hukuku Avukatı ve danışma konuları ile Hizmet Tespit Davası ve hakkında Hizmet Tespit Davası Zamanaşımı İspat sayfaları ziyaret edebilirsiniz.

Mirasçıların Hizmet Tespit Davası – Yargıtay Kararları

HİZMET AKDİ İLE GEÇEN ÇALIŞMALARIN TESPİTİ İSTEMİ – İŞVEREN ÖLMESİ SONUCU İZLENECEK PROSEDÜR. VERASET İLAMININ İPTALİ DAVASI AÇMALARI İÇİN ÖNEL VERMEK.

ÖZET: Bu tür davalarda işveren öldüğünde ise yasal mirasçılarının taraf bulunması doğal ve hatta zorunludur. en yakın yasal mirasçıların tamamının reddettiği durumda veraset ilamının iptali yönünde dava açmaları için önel vermek, veraset ilamının iptal edilerek ortadan kaldırılması sağlandıktan sonra mirasın en yakın mirasçılarının tamamının reddi halinde tasfiyenin Sulh Hukuk Mahkemesince yapılması gerekir.

HİZMET TESPİTİ DAVASI – HİZMET AKDİNE TABİ OLARAK GEÇEN VE BİLDİRİLMEYEN ÇALIŞMA SÜRELERİN TESPİTİ.

GEREKTİĞİNDE AYNI ÇEVREDE FAALİYET YÜRÜTEN İŞVEREN VE ÇALIŞANLAR SAPTANARAK DİNLENMESİ.

ÖZET: Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Öncelikle iş merkezinin yapım tarihi, maliki/malikleri, M. C.’in hayatta olup olmadığı, yaşamını yitirmişse mirasçıları belirlenmeli, böylelikle işveren/işverenler açıklıkla ortaya konularak yöntemince davaya katılımları sağlanmalı.

Sonrasında çalışma iddiası hakkında bilgi ve görgülerine başvurulan beş adet tanığın anlatımlarıyla birlikte V… Cumhuriyet Başsavcılığı’nın soruşturma dosyası kapsamında irdeleme ve değerlendirme yapılmalı, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işveren ve çalışanlar saptanarak dinlenilmeli, toplanan kanıtlardan elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Diğer makalelerimize Ankara Avukat sayfamızdan göz atabilirsiniz.

İşçilerin sigortası olmadan ya da sigortası eksik şekilde bildirilerek çalıştığı günler için işten ayrıldıktan sonra geriye dönük sigorta primlerinin yatırılması adına hizmet tespit davası 2019 yılında açılabilmektedir.

Bu davanın açılabilmesi için bazı şartlar ve ispatlar gerekmektedir. Bu dava türü için görevli ve yetkili mahkeme İş Mahkemesi’dir. Eğer ki davanın açılacağı yerde İş Mahkemesi bulunmuyorsa yetki ve görev Asliye Hukuk Mahkemesi’ndedir.

Hizmet Tespit Davası Açılabilmesi İçin Gerekli Şartlar

Hizmet tespit davası nasıl açılır sorusunun cevabı içerisinde birçok değişken bulunmaktadır. Bu değişkenlerden ilki davanın açılabilmesi için şartların uygunluğudur.

Bir işçinin hizmet tespit davası açabilmesi için bazı şartlara uygunluk sağlaması gerekmektedir. Bu şartlar şu şekilde sıralanabilmektedir;

• Davaya konu olacak iş yerinin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası hükümlerine uygunluk sağlayan bir iş yeri olması gerekmektedir.
• Hizmet tespit davası ve işçilik alacaklarının tespitinin yapılabilmesi için, işçinin hizmetinin sigortasız olarak verilmiş olması gerekmektedir.
• İşçinin sigortasız olarak çalıştırıldığının daha öncesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından tespit edilmemiş olması gerekmektedir.
• Hizmet tespit davasına konu olacak olan sigortasız süreler uzun vadeli sigortalardan olmalıdır. Buna bir örnek vermek gerekirse; ölüm, yaşlılık ve malullük sigortaları hizmet tespit davası kapsamında değerlendirilmemektedir.
• İşçinin sigortasız çalıştığı günler için dava açma hakkı işten ayrıldıktan sonraki 5 yıllık süresi kapsamaktadır. Bu davanın açılabilmesi için zaman aşımı 5 yıldır.

Hizmet Tespit Davalarında İspat Nedir, Nasıl Yapılır?

Hizmet tespit davalarında davacı olacak olan işçinin sigortasız olarak çalıştırıldığını ispat etmesi gerekmektedir. Genel olarak bu dava türünde tanık beyanlarının dinlenilmesi yoluna sıklıkla başvurulmaktadır.

Davacı işçinin birlikte çalıştığı bir iş arkadaşı ya da komşu iş yerinde çalışan bir işçi tanık olarak gösterilebilmektedir. Davanın doğru bir şekilde ilerleyebilmesi, ispatların doğru şekilde sunulabilmesi için profesyonel bir avukattan destek alınması gerekmektedir.

Hizmet tespit davası avukatlık ücreti ve davanın profesyonel şekilde nasıl yürütüleceği ile ilgili detaylı bilgileri profesyonel bir avukattan alabilirsiniz.

Hizmet Tespit Davası Nasıl Açılır?

Hizmet Tespit Davası Nasıl Açılır?

Hizmet Tespit Davası Nedir? Türkiye Cumhuriyeti kapsamında değerlendirmeye alarak birkaç cümle ile davayı tanımlamadan şunu söylemek gerekirse ülkemizde ne yazık ki işverenler İş ve Sosyal Güvenlik hukukunun ön gördüğü kurallara uymadan hareket etmektedirler.

Bunlardan bir tanesi de işverenin işçiye sigorta yapma ve sigorta primlerini ödeme yükümlülüğüdür fakat bazı işverenler işçilerine sigorta yapmamaktadırlar.

Kanun koyucu ana teması işçiyi koruma olan bu hukuk dalında yine işçinin lehine hareket eden sigortasız çalışan işçilerin mağdur olmaması için birtakım şartlar altında mağduriyetlerini gidermek için kanuni yollar açmışlardır. İşte o kanuni yollardan biri de hizmet tespit davasıdır.

Hizmet tespit davası sigortası yapılmayan işçilerin sigortasız geçen günlerini, sürelerini sigortalı hale getirmek ve mağduriyetlerini gidermek amacıyla davalara hizmet tespit davası denir.

Hizmet tespit davası, belli bir süre iş yerinde çalışan işçilerin işveren tarafından çalıştıkları süre içinde sigorta primlerinin yatırılmaması nedeni ile açılan davadır. SGK hizmet tespit davası açmak isteyen işçiler hizmet tespit davası dilekçesi hazırlayarak İş Mahkemelerine başvurmalıdırlar. Dilekçe için bir hizmet tespit davası dilekçe örneği incelenebilir.

Hizmet Tespit Davasında Görevli ve Yetkili Mahkemeler Hangileridir?

Hizmet tespit davası yetki Görevli ve yetkili iş mahkemelerinde bu dava açılmaktadır. Lakin İş Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri aracılığı ile dava açılmaktadır.

Hizmet Tespit Davası Açma Şartları Nelerdir?

• Bu davanın açılmasının sebebi işçinin bir süre sigortasız çalışması ve sigortasız çalışma süresinin sigortalı hala dönüştürülmesini sağlamaktadır.
• Bu yüzden ilk amaç sigortasız çalışılmalıdır.
• Sigortasız çalışılması durumunun kuruma bildirilmemiş veya kurumun bu durumu saptamamış olması gerekir.
• Kişinin sigortasız çalıştığını öğrenmesi anından itibaren 5 yıl içinde davayı açması gerekmektedir.

Hizmet Tespit Davasını Kim Açar?

Davacı, Sigortasız çalışan işçinin kendisi, Sigortalı ölmüş ise, çocuğu, anne-babası olan mirasçılar tarafından hizmet tespiti açılır.

Hizmet tespit davası İşveren ve Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı açılır.

Hizmet Tespit Davası Sonucunda Neler Olur?

Davacı kazanırsa primler davalı tarafından gecikme zammı ile SGK geri ödemek durumunda kalır.

Ayrıca işveren primleri ödeme durumunda kalırken ayrıca idari para cezası da ödemek durumunda kalmaktadır.

Hizmet Tespit Davası Zamanaşım Süresi

Hizmet tespit davası zamanaşımı, 5 yıl olarak belirlenmiştir. İşçinin sigortasız çalıştığı yıldan itibaren 5 yıl süre ile bu davayı açma hakkı devam etmektedir. Hizmet tespiti husumet itirazı yapılabilen bir davadır.

Hizmet tespit davası ispat ile çok kolay sonuca varabilmektedir. Bu nedenle işçinin sigortasız olarak çalıştırıldığı dönemde çalıştığına dair bir kayıt ya da kanıtın elde bulunması işçinin lehine olacaktır.

Şahitler ve kayıtlara göre davanın seyri belirlenecektir. Eğer dava işçinin lehine sonuçlanırsa sosyal güvenlik kurumu işverenden geçmiş döneme ait primleri faizi ile birlikte ödemesini isteyecek ve işçinin bu döneminin tamamlanması sağlanacaktır.

Hizmet Tespit Davası İspat

Hizmet Tespit Davasında İspat, hizmet tespiti davaları kamu düzeniyle ilgili olup bu nedenle özel bir duyarlılıkla yürütülmesi gerekmektedir.

Bu tür davalarda öncelikle bordro tanıklarının, yani davacı ile aynı dönemlerde iş yerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş şahısların tespit edilip beyanlarının alınması gerekmektedir.

Dönem bordrosu verilmemiş veya bordro tanığı bulunmaz ise yada bordro tanıklarının beyanları yeterli bulunmazsa o takdirde komşu iş yeri tanıklarının tespit edilip beyanlarının alınması gerekmektedir.

Hizmet Tespit davasında öncelik konusu dönemi kapsayacak şekilde Kurumdan dönem bordrolarını getirtmek, bordro tanıklarını resen tespit edip dinlemek, eğer dönem bordrosu verilmemiş veya bordro tanığı bulunamaz yada beyanları yeterli olmaz ise, komşu iş yeri tanıklarının fiili çalışmayı doğruladıkları dikkate alınarak sonucuna göre karar verilir.

Hizmet Tespit Davası Nasıl Açılır ve Hizmet tespit davası avukatı danışma konusunda diğer makalelerimizi okuyabilirsiniz. | Hizmet Tespit Davası Nasıl Açılır?

Tespit Davası Nedir?

Tespit davasında mahkemeden davalıya bir şeyi vermesi, yapması veya yapmaması yönünde doğrudan bir eda kararı verilmesi değil, taraflar arasındaki hukuki belirsizliğin kesin hükümle ortadan kaldırılması istenir. Örneğin bir sözleşmenin tarafları bağlayıp bağlamadığının, bir hakkın mevcut olup olmadığının veya bir belgedeki hukuki durumun gerçekliği konusunda karar verilmesi tespit davasının konusunu oluşturabilir. Tespit hükmü taraflar arasındaki uyuşmazlığı hukuken açıklığa kavuşturur ancak kural olarak bir eda hükmü gibi doğrudan para tahsili veya teslim için cebri icra imkânı sağlamaz.

HMK 106 Tespit Davasını Nasıl Düzenliyor?

HMK m.106 tespit davasını üç temel kurala bağlamaktadır: mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı ya da yokluğu veya bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi istenebilir, davacının kanundaki istisnalar dışında hukuken korunmaya değer güncel yararı bulunmalıdır ve maddi vakıalar tek başlarına tespit davasının konusu yapılamaz. Bu üç şart sayfanın temelini oluşturmalıdır; çünkü uygulamada tespit davalarının önemli bir bölümü uyuşmazlığın esasından önce hukuki yararın veya dava konusunun HMK m.106’ya uygun olup olmadığı üzerinden değerlendirilmektedir.

Tespit Davasında Hukuki Yarar Ne Demektir?

Hukuki yarar, davacının mahkemeden tespit hükmü almakta gerçek, güncel ve hukuken korunmaya değer bir ihtiyacının bulunmasıdır. Yalnızca ileride belki çıkabilecek bir uyuşmazlığı önceden tartışmaya açmak veya teorik bir hukuki görüş elde etmek için tespit davası açılamaz. Davacının hukuki durumunu tehdit eden mevcut bir belirsizlik bulunmalı ve bu belirsizliğin mahkemece verilecek tespit kararıyla ortadan kaldırılması mümkün olmalıdır. HMK m.114 bakımından hukuki yarar dava şartı olduğundan mahkeme bu hususu taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında değerlendirebilir.

Güncel Hukuki Yarar Nasıl Belirlenir?

Tespit davası açıldığı anda davacının hukuk alanında gerçek bir belirsizlik veya tehlikenin bulunması gerekir. Örneğin bir kişinin belirli hukuki ilişki nedeniyle ödeme, mülkiyet veya sorumluluk tehdidi altında bulunması güncel yarar oluşturabilir; buna karşılık henüz ortaya çıkmamış ve gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan soyut bir ihtimal çoğu zaman yeterli değildir. Ayrıca hukuki yararın yalnız dava açıldığı tarihte değil, karar verilmesine kadar devam etmesi de önem taşıyabilir.

Olumlu Tespit Davası Nedir?

Olumlu tespit davasında davacı belirli bir hakkın veya hukuki ilişkinin var olduğunun mahkemece belirlenmesini ister. Örneğin belirli bir hukuki ilişkinin devam ettiğinin, bir hakkın kendisine ait olduğunun veya belirli bir hukuki statünün mevcut olduğunun tespiti talep edilebilir. Ancak talebin gerçekten HMK m.106 kapsamındaki hukuki ilişkiye yönelmesi ve davacının bu tespiti istemekte güncel hukuki yararının bulunması gerekir.

Olumsuz Tespit Davası Nedir?

Olumsuz tespit davasında bir hakkın veya hukuki ilişkinin bulunmadığının mahkemece belirlenmesi istenir. Örneğin kişinin belirli bir borç veya hukuki yükümlülük altında olmadığının tespiti olumsuz tespit niteliğinde olabilir. İcra hukukunda borçlu olmadığının tespiti ise ayrıca İcra ve İflas Kanunu m.72’de düzenlenen menfi tespit davasına konu olabilir; bu nedenle genel HMK m.106 tespit davası ile icra hukukundaki menfi tespit davasını tamamen aynı kurum olarak değerlendirmemek gerekir. Haksız icra takibine maruz kalındığında uygulanabilecek yollar için Haksız İcra Takibi Nasıl Durdurulur? Borcum Yoktur Diyenler Dikkat, İspat Yükü Kimde? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Tespit Davası ile Delil Tespiti Aynı mı?

Hayır. Tespit davasında amaç bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı ya da yokluğu hakkında kesin hüküm oluşturan bir mahkeme kararı almaktır; delil tespitinde ise amaç ileride açılacak veya görülmekte olan davada kullanılacak bir delilin kaybolmasını veya elde edilmesinin ciddi biçimde zorlaşmasını önlemektir. HMK m.400’e göre keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık beyanı gibi delillerin önceden tespiti istenebilir ve delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali hukuki yarar sağlayabilir. Bu nedenle bir binadaki mevcut hasarın hızla değişme ihtimali bulunuyorsa delil tespiti, taraflar arasındaki hasardan doğan hukuki sorumluluğun bulunup bulunmadığının belirlenmesi ise farklı bir dava konusu olabilir.

Hasarın Belirlenmesi İçin Tespit Davası mı Delil Tespiti mi Açılır?

Bir araç, bina, makine veya başka bir maldaki mevcut hasarın teknik durumunun bilirkişi tarafından belirlenmesi isteniyorsa çoğu durumda amaç hukuki ilişkinin değil maddi vakıanın ve delilin korunmasıdır; bu nedenle delil tespiti daha uygun yol olabilir. Buna karşılık taraflar arasında hasardan kimin hukuken sorumlu olduğu veya belirli bir hukuki ilişkinin varlığı hakkında kesin hüküm isteniyorsa HMK m.106 kapsamında tespit davası veya olayın niteliğine göre eda davası gündeme gelebilir. Sitenizdeki delil tespitine ilişkin diğer içeriklerin bu sayfadan ayrıca bağlantılandırılması konu çakışmasını azaltacaktır.

Hangi Konular Tespit Davasına Konu Olabilir?

Bir hakkın varlığı veya yokluğu, sözleşmesel hukuki ilişkinin bulunup bulunmadığı, belirli şartlarda mülkiyet veya hukuki statüye ilişkin bir uyuşmazlık ve bir belgenin sahte olup olmadığı tespit davasının konusu olabilir. Bununla birlikte “tespit” kelimesi geçen her dava doğrudan HMK m.106’daki genel tespit davası değildir; hizmet tespiti, kira bedelinin tespiti, sosyal güvenlik tespitleri veya İİK kapsamında menfi tespit gibi bazı davalar kendi özel kanuni düzenlemelerine tabidir. Bu nedenle dava türü yalnızca isminden hareketle belirlenmemeli, tespiti istenen hakkın hukuki kaynağı incelenmelidir.

Hangi Konular Tespit Davasına Konu Olamaz?

HMK m.106/3 uyarınca maddi vakıalar tek başlarına tespit davasının konusu yapılamaz. Mahkemeden yalnızca “bu olay meydana gelmiştir”, “bu eşya şu tarihte buradaydı”, “bu bina hasarlıdır” veya “bu kişi şu davranışı yaptı” şeklinde salt maddi bir olayın tespit edilmesini istemek genel tespit davasının amacıyla bağdaşmaz. Maddi olay daha sonra kurulacak hukuki talebin deliliyse delil tespiti, hukuki sonuç doğuran bir uyuşmazlık varsa uygun eda veya tespit davası değerlendirilmelidir.

Bir Belgenin Sahte Olduğunun Tespiti İstenebilir mi?

Evet. HMK m.106 açıkça bir belgenin sahte olup olmadığının tespitini dava konusu yapılabilecek hususlar arasında saymaktadır. Ancak belgenin başka bir davada zaten uyuşmazlık konusu olması veya sahtelik iddiasının o davada çözülebilecek durumda bulunması halinde ayrı tespit davasında hukuki yarar bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Tespit davasının amacı aynı uyuşmazlık hakkında gereksiz ikinci bir yargılama yaratmak değil, başka şekilde giderilemeyen hukuki belirsizliği ortadan kaldırmaktır.

Eda Davası Açılabiliyorsa Tespit Davası Açılabilir mi?

Kural olarak davacı hakkını doğrudan elde edebileceği bir eda davası açabiliyorsa yalnızca aynı hakkın varlığının tespitini istemekte ayrıca hukuki yarar bulunmayabilir. Örneğin muaccel bir para alacağının doğrudan tahsili istenebiliyorsa yalnızca “bu alacağın var olduğunun tespitine” yönelik dava çoğu durumda yeterli hukuki koruma sağlamaz; çünkü alacak davası hem hukuki ilişkinin varlığını belirler hem de ödeme hükmü verir. Ancak kanunun özel olarak tespit davasını öngördüğü veya eda davasının belirsizliği gideremediği istisnai durumlarda değerlendirme değişebilir. Güncel Yargıtay yaklaşımında da başka dava yoluyla aynı hukuki koruma sağlanabiliyorsa ayrı tespit davasında hukuki yararın bulunmayabileceği vurgulanmaktadır.

Tespit Davası ile Alacak Davası Arasındaki Fark Nedir?

Alacak davasında davacı yalnızca alacağın varlığının belirlenmesini değil, davalının belirli bir miktarı ödemeye mahkûm edilmesini ister. Tespit davasında ise hüküm hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğunu belirlemekle sınırlıdır. Bu nedenle alacak doğmuş, muaccel olmuş ve doğrudan tahsil istenebiliyorsa çoğu olayda alacak davası davacıya daha geniş hukuki koruma sağlayabilir.

Tespit Kararı Doğrudan İcraya Konulabilir mi?

Kural olarak salt tespit hükmü davalıyı bir şeyi vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkûm etmediğinden eda hükmü gibi doğrudan cebri icranın konusu olmaz. Tespit kararı taraflar arasındaki hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu bakımından kesin hüküm etkisi doğurur ve sonraki hukuki işlemlerde esas alınabilir. Kararda ayrıca yargılama gideri veya vekâlet ücreti gibi eda niteliğindeki bölümler bulunuyorsa bunların icrası ise ayrı değerlendirilir.

Tespit Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Tespit davasında tek bir görevli mahkeme bulunmaz. Görevli mahkeme, tespiti istenen hakkın veya hukuki ilişkinin niteliğine göre belirlenir. Genel özel hukuk uyuşmazlıklarında Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olabilirken iş ilişkisine ilişkin bazı tespitler İş Mahkemesinde, ticari nitelikteki uyuşmazlıklar şartlarına göre Asliye Ticaret Mahkemesinde, Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan kaynaklanan bazı tespit talepleri Sulh Hukuk Mahkemesinde görülebilir. Bu nedenle mevcut sayfadaki gibi bütün genel tespit davalarını tek bir mahkemeye bağlayan ifade kullanılmamalıdır.

Tespit Davası Nerede Açılır?

Yetkili mahkeme de tespit davasının hukuki kaynağına göre belirlenir. HMK’daki genel yetki kuralı gereğince davalının yerleşim yeri mahkemesi birçok uyuşmazlıkta yetkili olabilir; ancak taşınmazın aynına, sözleşmeye, iş ilişkisine, tüketici işlemine veya özel kanunla düzenlenen uyuşmazlıklara ilişkin özel veya kesin yetki kuralları bulunabilir. Bu nedenle yalnızca “tespit davası davacının ikamet ettiği yerde açılır” veya “her durumda davalının ikametgahında açılır” şeklinde bir genelleme doğru değildir.

Taşınmaza İlişkin Tespit Davası Nerede Açılır?

Taşınmaza ilişkin her tespit talebinin aynı yetki kuralına tabi olduğu söylenemez. Dava taşınmaz üzerindeki ayni hakkın kendisine ilişkinse HMK’daki taşınmazın bulunduğu yere ilişkin kesin yetki hükümleri önem kazanabilir; muhdesat aidiyeti veya başka özel hukuki ilişkilerde ise talebin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Taşınmaz ve miras davalarında mahkeme ayrımlarına ilişkin Miras Davalarına Hangi Mahkeme Bakar? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Menfi Tespit Davası ile Genel Tespit Davası Aynı mı?

Tam olarak aynı değildir. Genel tespit davası HMK m.106’da düzenlenirken, icra takibi öncesinde veya sırasında borçlu olmadığının belirlenmesini amaçlayan menfi tespit davası İİK m.72’de özel olarak düzenlenmiştir. Menfi tespit davasında icra takibinin bulunup bulunmaması, ihtiyati tedbir, teminat ve ödeme sonrası istirdat gibi özel sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle icra dosyasında borçlu olmadığını ileri süren kişinin yalnız HMK m.106’daki genel tespit hükümlerine göre hareket etmesi yeterli olmayabilir. Ödeme emrine süresinde itiraz imkânı bulunan durumlar için İcra Takibine İtiraz Nasıl Yapılır? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İcra Takibi Varken Tespit Davası Açılabilir mi?

Borçlu olmadığını ileri süren kişi hakkında icra takibi başlatılmışsa uyuşmazlık çoğu durumda İİK m.72 kapsamındaki menfi tespit hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir. İcra takibine henüz süresinde itiraz edilebiliyorsa ödeme emrine itiraz, takip kesinleşmiş veya farklı hukuki korumaya ihtiyaç oluşmuşsa menfi tespit gibi yollar gündeme gelebilir. Hangi yolun kullanılacağı takip türüne, ödeme emrinin tebliğine ve takibin hangi aşamada bulunduğuna göre belirlenmelidir. Haksız takip durumunda uygulanabilecek yollar için Haksız İcra Takibi Nasıl Durdurulur? başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Muhdesat Aidiyetinin Tespiti Davası Nedir?

Muhdesat aidiyetinin tespiti, başkasına veya paydaşlara ait arazi üzerindeki bina, ağaç veya tesis gibi muhdesatın kim tarafından meydana getirildiğinin ve kime ait olduğunun belirlenmesinin istendiği özel tespit uyuşmazlıklarından biridir. Bu davada hukuki yarar özellikle ortaklığın giderilmesi, kamulaştırma veya kentsel dönüşüm gibi muhdesatın kime ait olduğunun sonuç doğuracağı güncel bir sürecin bulunması halinde önem taşır. Ortak taşınmazın satış veya paylaşım süreci hakkında Ortaklığın Giderilmesi Davası Neden Açılır? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Ortaklığın Giderilmesi Davası Açılmadan Muhdesat Tespiti İstenebilir mi?

Muhdesatın kime ait olduğunun tespit edilmesinde güncel hukuki yararın bulunması gerekir. Ortaklığın giderilmesi, kamulaştırma veya muhdesatın ekonomik değerinin paylaşılmasını gerektiren başka somut bir hukuki süreç bulunuyorsa hukuki yarar daha açık hale gelebilir. Buna karşılık taraflar arasında muhdesatın aidiyeti konusunda gerçek bir uyuşmazlık yoksa veya tespitin herhangi bir güncel hukuki sonucu olmayacaksa davanın hukuki yarar yönünden değerlendirilmesi gerekir.

Hizmet Tespit Davası HMK 106 Tespit Davasıyla Aynı mı?

Hizmet tespit davası adında “tespit” bulunmasına rağmen sosyal güvenlik mevzuatında özel olarak düzenlenmiş bir dava türüdür ve genel HMK m.106 tespit davasının bütün kurallarını doğrudan kopyalamak doğru olmaz. Çalışmanın sigorta kurumuna bildirilmediği veya eksik bildirildiği iddiasında özel görev, taraf, ispat ve hak düşürücü süre hükümleri uygulanır. Bu nedenle mevcut sayfada bütün özel tespit davalarını yalnızca listelemek yerine bunların kendi özel kanuni rejimlerine tabi olduğunu açıklamak daha doğru olacaktır.

Kira Bedeli Tespit Davası Genel Tespit Davası mıdır?

Kira bedelinin tespiti davası Türk Borçlar Kanunu’nda özel kurallarla düzenlenmiştir ve kira bedelinin yeni dönemde hangi miktarda uygulanacağının mahkemece belirlenmesine yöneliktir. Bu dava da isminde “tespit” bulunmasına rağmen süre, uygulanacak dönem ve arabuluculuk gibi özel kurallara tabidir. Dolayısıyla HMK m.106’daki genel tespit davasıyla bütün yönleriyle aynı değildir.

İş Kazasının Olduğunun Tespiti İçin Hangi Dava Açılır?

İş kazasına ilişkin uyuşmazlıklarda hangi işlemin gerekli olduğu talebe göre değişir. Olayın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iş kazası olarak kabul edilmemesi, kusur ve tazminat uyuşmazlığı veya yalnızca olay yerindeki delillerin korunması farklı hukuki yollar gerektirebilir. Bu nedenle “iş kazası tespit davası” ifadesinin tek başına kullanılması yerine, SGK’ya karşı iş kazasının tespiti mi, işverene karşı tazminat mı yoksa delil tespiti mi istendiği belirlenmelidir.

Tespit Davasında İspat Yükü Kimdedir?

Tespit davasında ispat yükü, tespit talebinin olumlu veya olumsuz olmasına bakılarak otomatik şekilde belirlenmez; Türk Medeni Kanunu ve HMK’daki genel ispat kuralları uyarınca iddia edilen hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafın hangi vakıaları ispatlamak zorunda olduğu değerlendirilir. Özel kanunlarda farklı ispat yükü düzenlemeleri bulunabileceğinden hizmet tespiti, menfi tespit veya ticari uyuşmazlıklarda aynı kuralın mekanik biçimde uygulanmaması gerekir.

Tespit Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir?

Davanın konusuna göre sözleşme, banka kayıtları, ticari defterler, tapu ve resmi sicil kayıtları, yazışmalar, elektronik kayıtlar, tanık, bilirkişi ve keşif gibi hukuka uygun deliller kullanılabilir. Ancak tespit davası ile delil tespitini birbirine karıştırmamak gerekir; tespit davasında deliller hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğunu ispat için kullanılırken delil tespitinin amacı bizzat kaybolma riski bulunan delili önceden güvence altına almaktır.

Tespit Davasından Önce Arabuluculuk Zorunlu mu?

Her tespit davasından önce zorunlu arabuluculuk bulunmaz. Arabuluculuk zorunluluğu davanın adında “tespit” kelimesinin bulunmasına değil, uyuşmazlığın dayandığı özel kanuna ve talebin niteliğine göre belirlenir. Örneğin Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan kaynaklanan bir uyuşmazlık, kira ilişkisi veya özel kanunla arabuluculuğa tabi başka bir konu söz konusuysa dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir; buna karşılık bütün HMK m.106 tespit davaları için genel bir arabuluculuk şartı bulunduğu söylenemez.

Tespit Davasında Zamanaşımı Var mı?

Bütün tespit davaları için geçerli tek bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre bulunmaz. Süre değerlendirmesi, tespiti istenen hakkın veya hukuki ilişkinin niteliğine ve varsa özel kanun hükümlerine göre yapılır. Hizmet tespiti, kira bedeli tespiti, menfi tespit veya başka özel tespit davalarında farklı süreler söz konusu olabilir. Bu nedenle “tespit davası zamanaşımına tabi değildir” şeklinde genel bir ifade kullanılmamalıdır.

Tespit Davası Her Zaman Açılabilir mi?

Hayır. Bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının tartışmalı olması tek başına yeterli değildir; HMK m.106/2 gereğince kural olarak güncel hukuki yarar bulunmalıdır. Belirsizlik başka bir dava içinde çözülebiliyorsa veya davacı eda davasıyla daha kapsamlı hukuki koruma elde edebiliyorsa yalnızca tespit istemekte hukuki yarar bulunmayabilir. Ayrıca soyut ve gelecekte doğması muhtemel ihtilaflar için mahkemeden hukuki görüş niteliğinde tespit istenemez.

Tespit Davası Ne Kadar Sürer?

Tespit davalarının tamamı için geçerli kesin bir yargılama süresi yoktur. Görevli mahkeme, taraf sayısı, bilirkişi veya keşif gerekip gerekmediği, resmi kayıtların toplanması, tanık dinlenmesi ve istinaf süreci toplam süreyi etkiler. Örneğin yalnız yazılı belgelerle çözülebilecek bir sözleşme uyuşmazlığı ile teknik bilirkişi ve keşif gerektiren muhdesat tespiti davasının aynı sürede sonuçlanması beklenmemelidir.

Tespit Davası İçin Avukat Zorunlu mu?

Genel olarak özel hukuk davalarında avukatla temsil zorunlu değildir ve kişi şartları varsa davasını kendisi açabilir. Ancak tespit davasında en önemli sorunlardan biri yanlış hukuki yolun seçilmesidir; eda davası açılması gerekirken tespit davası açılması, delil tespiti ile tespit davasının karıştırılması veya özel kanunla düzenlenen menfi tespit, hizmet tespiti ya da kira bedeli tespitinin genel HMK m.106 hükümleriyle değerlendirilmesi davanın usulden sonuçlanmasına yol açabilir.

2026 Güncel Uygulamada Tespit Davalarında Neler Öne Çıkıyor?

2026 tarihli güncel hukuk içerikleri ve Yargıtay kararlarında tespit davalarında en çok HMK m.106’daki hukuki yarar şartı, eda davası açılabilecek durumda ayrı tespit davasının gerekip gerekmediği ve salt maddi vakıaların dava konusu yapılamaması öne çıkmaktadır. Güncel Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarında da bazı hukuki sorunların bağımsız tespit davası yerine asıl alacak veya işe iade uyuşmazlığı içerisinde ön sorun olarak incelenmesi gerektiği tartışılmaktadır. Bu nedenle 2026 bakımından güçlü bir tespit davası içeriği yalnız “dilekçe nasıl verilir?” sorusunu değil, “bu uyuşmazlık için tespit davası gerçekten doğru dava mı?” sorusunu da cevaplamalıdır.

Tespit Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tespit davası hangi mahkemede açılır?

Tek bir mahkeme yoktur. Görevli mahkeme tespit edilmesi istenen hukuki ilişkinin niteliğine göre Asliye Hukuk, İş, Asliye Ticaret, Sulh Hukuk veya özel görevli başka bir mahkeme olabilir.

Tespit davası için hukuki yarar şart mı?

Kural olarak evet. HMK m.106/2 gereğince davacının tespit hükmü almakta hukuken korunmaya değer güncel yararı bulunmalıdır.

Bir olayın gerçekleştiğinin tespiti için dava açılabilir mi?

Salt maddi vakıalar tek başına HMK m.106 tespit davasına konu olamaz. Olayın veya fiziksel durumun delil olarak korunması gerekiyorsa HMK m.400 kapsamındaki delil tespiti gündeme gelebilir.

Tespit davası ile delil tespiti arasındaki fark nedir?

Tespit davası hukuki ilişkinin varlığını veya yokluğunu kesin hükümle belirler; delil tespiti ise ileride kullanılacak delilin kaybolmasını veya elde edilmesinin zorlaşmasını önler.

Alacak davası açabiliyorsam tespit davası açabilir miyim?

Alacak doğmuş ve doğrudan eda davasıyla istenebiliyorsa yalnızca alacağın varlığını tespit ettirmekte çoğu durumda ayrıca hukuki yarar bulunmayabilir. Somut olay ve özel kanun hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Tespit kararıyla doğrudan haciz yapılabilir mi?

Salt tespit hükmü kural olarak para veya mal teslimine ilişkin eda hükmü içermediğinden doğrudan cebri icra yoluyla uygulanmaz; kesin hüküm etkisi doğurur.

Menfi tespit davası ile tespit davası aynı mı?

Menfi tespit bir tür olumsuz tespit olmakla birlikte özellikle icra hukuku bakımından İİK m.72’de özel şekilde düzenlenmiştir ve takip, tedbir ve istirdat bakımından özel sonuçları vardır.

Tespit davasından önce arabuluculuk zorunlu mu?

Her tespit davasında zorunlu değildir. Uyuşmazlığın bağlı olduğu özel hukuk alanında dava şartı arabuluculuk öngörülmüşse arabuluculuk gündeme gelebilir.

Tespit davasında zamanaşımı kaç yıldır?

Bütün tespit davaları için tek süre yoktur. Tespiti istenen hakkın niteliği ve varsa özel kanun hükümleri dikkate alınmalıdır.

Muhdesat tespiti neden açılır?

Ortak arazi üzerindeki bina, ağaç veya tesisin hangi paydaş tarafından meydana getirildiğinin belirlenmesi özellikle ortaklığın giderilmesi veya benzeri süreçlerde önem kazanabilir. İlgili süreç için Ortaklığın Giderilmesi Davası Neden Açılır? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Tespit Davası Açmadan Önce İlk Olarak Ne Yapılmalı?

Tespit davası düşünülüyorsa önce mahkemeden tam olarak neyin belirlenmesinin istendiği açıklığa kavuşturulmalıdır. Talep yalnız maddi bir olayın veya mevcut fiziksel durumun belirlenmesine yönelikse delil tespiti, borçlu olunmadığının belirlenmesine yönelik ve icra takibiyle bağlantılıysa menfi tespit, doğrudan para veya başka bir edimin yerine getirilmesi isteniyorsa eda davası, sosyal güvenlik veya kira gibi özel alanlarda ise ilgili özel dava türü gündeme gelebilir. HMK m.106 anlamında gerçek bir tespit davası söz konusuysa güncel hukuki yarar, görevli ve yetkili mahkeme, varsa arabuluculuk şartı ve kullanılacak deliller belirlenerek dava açılmalıdır. İcra dosyasında borç bulunmadığının ileri sürülmesi için İcra Takibine İtiraz Nasıl Yapılır?, haksız takip ve menfi tespit konusunda Haksız İcra Takibi Nasıl Durdurulur?, muhdesat ve ortak taşınmazlarda Ortaklığın Giderilmesi Davası Neden Açılır? ve miras uyuşmazlıklarındaki görev-yetki konusunda Miras Davalarına Hangi Mahkeme Bakar? başlıklı rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.

Av. İlkay Uyar Kaba – Ankara

Son Güncelleme: 23 Eylül 2026

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bir uyuşmazlıkta tespit davası, delil tespiti, eda davası veya özel kanunda düzenlenen başka bir dava türünden hangisinin kullanılacağı somut hukuki ilişkiye göre ayrıca değerlendirilmelidir.