Bir işyerinde sigortasız olarak çalıştırılan işçilerin, hizmet tespiti için beş yıllık zamanaşımı süresi dolmadan dava açması gerekmektedir. Hak düşürücü niteliğe sahip beş yıllık süre bazı durumlarda uygulanmamaktadır. Bu sebeple beş yıldan çok daha eski tarihlerdeki çalışmalar için de hizmet tespit davası açılabilmektedir. Yargıtay’ın bu konuyla ilgili çok sayıda emsal niteliğinde kararı bulunmaktadır.

Çok uzun yıllardır ülkemizde sigortasız işçi çalıştırma sorununun önüne geçilememiştir. Ne yazık ki işverenler arasında yaygın bir şekilde sigortasız işçi çalıştırma unsuru görülmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) araştırma sonuçlarına göre günümüzde kayıt dışı istihdam oranı %34 olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla sektördeki 3 işçiden 1’inin sigortasız çalıştırıldığı görülmektedir. Sigortasız çalıştırılan işçiler prim günlerini tamamlamakta zorluk yaşamaktadır. Bununla kalmayıp hak ettiklerinden daha geç emekli olmakta ve hak ettiklerinden daha az emekli aylığı ile yetinmek zorunda kalmaktadır.

Geçmişte sigortasız çalışması bulunan veya sigorta primleri işveren tarafından SGK’ya eksik bildirilmiş olan kişilerin zamanaşımı konusunda yeterli bilgi sahibi olmadığı görülmektedir. Bu hususta Yargıtay, kaçak işçi çalıştırmanın prim ve gelir vergisi ödememek için sık başvurulan, Türkiye’nin gerçeklerinden biri olduğu gerekçesi ile sigortalılık başlangıç tarihi ve hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği prensibiyle hareket etmektedir.

Yargıtay’dan Sigortasız Çalıştırılanlara İlişkin Emsal Karar

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin geçtiğimiz dönemde verdiği 2018/334 numaralı, 2019/1181 sayılı içtihat kararı, sigortasız çalıştırılan işçiler ve geçmişte sigortasız çalışması bulunan kişiler açısından yol gösterici niteliktedir. Yüksek Mahkeme’nin emsal kararına konu olan dava 17 Ocak – 5 Kasım 2002 tarihleri arasında sigortalı çalıştığı işyerinin 1 Ekim 1998 – 16 Ocak 2002 tarihleri arasında sigortasını yatırmadığını iddia eden bir işçi tarafından açıldı. Davacı işçi, davaya konu olan tarihlerde davalı işyerinde çalıştığının tespit edilmesini istedi. Bunun üzerine yerel mahkeme işçinin talebini kabul etti.

Fakat bölge adliye mahkemesi, davacı işçinin davalı işyerinden 5 Kasım 2002 tarihinde ayrıldığına dikkat çekerek, davayı 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde yani en geç 2007 yılının sonuna kadar açması gerekirken, 2014 yılında açtığı gerekçesiyle yerel mahkemenin kararını usule aykırı bularak oy birliği ile bozdu. Bunun üzerine kararı temyiz eden davacı işçinin talebi üzerine dava dosyası Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’ne intikal etti.

Sigortasız Çalışılan Dönem İçin Açılacak Davada Gerekli Belgeler

Yargıtay kararında 506 sayılı Eski Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79/10 ve 5510 sayılı Yeni Sosyal Güvenlik Kanunu’nun 86/8. maddelerine uyarınca yönetmelikte tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde mahkemeye başvuru yoluyla alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağının altı çizildi.

Yüksek Mahkeme kararında ayrıca, ilgili Kanun’da yer alan beş yıllık zamanaşımı yani hak düşürücü süre içinde tekrar aynı işyerine girerek çalışmasının hak düşürücü sürenin işlenmesine engel olmayacağı, hak düşürücü sürenin kesilmesi ve durmasının söz konusu olmadığı belirtildi.

İşveren Belgelerden Birini Vermişse Zamanaşımı İşlemiyor

Yargıtay kararında işverenin sigortalılara ait belgelerden birini Sosyal Güvenlik Kurumu’na vermiş olması durumunda hak düşürücü sürenin yani zamanaşımı süresinin işlemeyeceğinin altını çizdi. Bu durumun oluşması için işverenin sigortalı çalışanına ait hangi belgeleri SGK’ya vermesi gerektiğinin ise kanunda yönetmeliğe bırakıldığı, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde işverence verilecek belgeleri düzenlendiğine dikkat çektiği bildirildi. Buna göre yönetmelikte belirtilen şu belgelerden birisinin dahi verilmiş olması halinde kanunda yer alan hak düşürücü süreden söz edilememektedir:

• Aylık sigorta primleri bildirgesi,
• Dört aylık sigorta primleri bordrosu,
• Sigortalı hesap fişi ve benzeri belgeler.

Çalışmanın Kesintisiz Olması Gerekli

Yargıtay kararında, dava dosyasındaki kayıt ve belgelerden davalı işyerince davacı adına düzenlenen iş giriş bildirgesinin bulunmadığı fakat 17 Ocak 2002 – 5 Kasım 2002 tarihleri arasında geçen çalışmalarının SGK’ya bildirildiğini anlaşıldığı vurgulandı.

Yüksek Mahkeme, “Çalışma kesintisiz ise bildirim yapılan sürelerden önceki dönem yönünden de hak düşürücü süre oluşmayacağı açıktır.” ifadesini kullanarak bu tür davalarda hak düşürücü süre oluşmaması için çalışmanın kesintisiz devam etmiş olması gerektiği yönünde karar almaktadır.

Yargıtay’a konu olan dava örneğinde gidilecek olursa işçi 1998 ile 2002 yılları arasında hizmet tespiti yapılmasını talep ettiği dönemde 1 gün bile başka bir işyerinde sigortalı çalışmış olsa, dava açma hakkını kaybedecekti.

Hizmet Tespit Davası Hangi Kanuna Göre Açılır?

Hizmet tespit davasında davalara dayanak olan asıl kanun İş Kanunu ve Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’dur.

Hizmet tespit davaları hukuk sistemi içerisinde olumlu tespit davası olarak sınıflandırılmaktadır. Kamu düzenini ilgilendiren bu davalarda mahkemedeki duruşmalar sırasında hakim her türlü detayın araştırılmasını isteyebilir.

Kamu düzenini ilgilendirdiği için davacı olan kişiler dava ayrılmak isteseler bile sonuç almaları mümkün olmuyor. Davanın açılmasında en önemli dikkat edilecek nokta işçinin çalışma faaliyetini gerçekleştirmiş olmasıdır. İşçiler çalışmadıkları takdirde bu davaları açamıyorlar. | Hizmet Tespit Davası Avukatları

Hizmet Tespit Davasını Açmak için Neler Gerekir?

Hizmet tespit davasının açılabilmesi için bazı şartlar bulunmaktadır. Öncelikle davaya konu olacak işçinin sigortasız olarak çalıştırılıyor olması gerekmektedir.

Bunun yanı sıra işverenin üzerindeki sorumluluklara bakıldığında da işçiyle ilgili tüm sigorta durumlarının gerekli kurumlara ulaştırılması şart tutulmaktadır. Davayla ilgili zamanaşımı şartında ise davanın 5 yıl içerisinde açılma şartı ortaya konmuştur. | Hizmet Tespit Davası Avukatları

Hizmet Tespit Davasının Tarafları Kimlerdir?

Hizmet tespit davaları sigortasız olarak çalışan ya da sigorta primleri düzenli olarak yatırılmayan işçiler tarafından açılan davalar olduğu için davanın tarafları işçi ve işverendir. İşçiler dava açmak istediklerinde doğrudan işverenin kendisine ya da kendi üstünde bulunan alt işveren görevindeki kişilere davayı açabiliyorlar.

Eğer iş yerinin devri söz konusu ise bu durumda iş yerini devralan kişilerin davalı olarak sınıflandırılması mümkün oluyor. Hizmet tespiti, sigortalılık durumu ve prim gün sayısı önemli olduğu için davalara SGK’da dahil olarak katılmaktadır. | Hizmet Tespit Davası Avukatları

Hizmet Tespit Davasında Görevli Mahkeme Nedir?

Hizmet tespit davalarında görevli olan mahkemeler iş mahkemeleri olmaktadır. Ancak her yerleşim biriminde iş mahkemesinin bulunmadığı dikkate alınırsa bu noktalarda asliye hukuk mahkemelerinin benzer davalara bakması mümkün oluyor. | Hizmet Tespit Davası Avukatları

Hizmet Tespit Davasında Yetkili Mahkeme Nedir?

İşçi davayı açacağı sırasında işveren kişi ya da kurum olmasına bakılmaksızın nerede ikamet ediyorsa o bölgede bulunan yer mahkemesinde davalar açılır.

Eğer iş yerinin şubesi üzerine davaların açılması planlanıyorsa bu durumda şubelerin yerine bakılarak mahkemeler belirlenir. Mahkemeler bu davada kesin yetki hakkına sahip olmadığı için davalılar itiraz haklarını kullanabilmektedir. | Hizmet Tespit Davası Avukatları

Hizmet Tespit Davası Süreleri

Davaların sorunsuz bir şekilde ilerlemesini sağlamak için kişilerin zamanaşımı ve dava açma sürelerine dikkat etmesi gerekiyor. Buna göre sigortasız olarak çalıştığı günlerin tespit edilmesinin ardından 5 yıl içinde kişiler dava açma hakkına sahip olmaktadır.

Eğer kişiler hayatlarını kaybederlerse bu durumda kişilerin öldükleri tarihten itibaren hak sahipleri olan mirasçılar hizmet tespit davası açma hakkına sahip olmaktadırlar. 5 yıllık zamanaşımı süresinin ardından açılan davalarda mahkeme doğrudan davayı düşürmektedir. | Hizmet Tespit Davası Avukatları

Hizmet Tespit Davasında İspat

Mahkeme kişilerin sigortasız çalıştıklarına ya da çalışmalarına rağmen sigorta primlerinin yatırılmadığı ilişkin olacak şekilde işçiler ispat yükümlülüğü taşımaktadır. Ücret bordrolarından hesap pusulalarına, özlük dosyalarından puantaj verilerine kadar çalışmayı belgeleyen her türlü evrakın ispatta kullanılabilmesi mümkün oluyor.

Mahkemelerde tüm belge ve evrak delillerinin yanı sıra işçilerle birlikte aynı iş yerinde ve aynı işveren veya alt işverenlerin görev verdiği alanlarda çalışma faaliyeti yürüten işçiler de tanıklıkları ile ispatta etkili olabilirler. | Hizmet Tespit Davası Avukatları

Mahkeme Hizmet Tespit Davasında Nasıl Karar Verir?

Hizmet tespit davaları kamu düzenini ilgilendiren davalar olduğu için tarafların davadan feragat etmesi hüküm verilmesi için yeterli gerekçe olmamaktadır. Karar verilirken mahkemeler işçilerin çalıştıkları zamanlarla ilgili olarak kesin bilgileri derler ve buna göre karar verirler. Eğer işçi haklı görülürse prim alacaklarının 1 yıl içinde ödenmesi ve aksi halde icraya verilmesi gerekiyor.

Gecikme zammı ile birlikte bu primler asgari ücretin üç katı üzerinden hesaplanır. İşverenler prim ödemelerini yapmazlarsa bu durumda yetkili kurum tarafından işçilerin haklarının karşılanması adına ödemelerin yapılması gerekiyor. Bu ödemelerde gecikme zammı ve idari para cezalarının ödenmesi beklenmeden ödemelerin yapılması gerekir.

Kurum aynı zamanda mahkemenin vermiş olduğu tüm kararlara uygun şekilde hareket etmekle sorumludur. Hizmet Tespit Davası Avukatları konusu bilgi amaçlı yazılmıştır. Hizmet Tespit Davası Nasıl Açılır hakkında geniş bilgi için avukat desteği alınız. | Hizmet Tespit Davası Avukatları

Hizmet Tespit Davası Avukatları | Sıkça Sorulan Sorular

HİZMET TESPİTİ DAVASI – BORDRO TANIKLARININ VE GEREKİRSE KOMŞU İŞYERİ ÇALIŞANLARI VEYA SAHİPLERİNİN DİNLENECEĞİ – GERÇEK ÇALIŞMA OLGUSUNUN SOMUT VE İNANDIRICI BİLGİLERE DAYALI ŞEKİLDE ORTAYA KONULMASI GEREĞİ (Hizmet Tespit Davası Avukatları).

ÖZET: Yapılacak iş, öncelikle davacı ile aynı dönemde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlarına geçmiş bordro tanıklarının dinlenmesi gerektiğinden, davalı şirket adına tescilli işyerinin 01.06.2007- 06.03.2008 süresini kapsayan dönem bordrolarını kurumdan istemek, bu tarih aralığında dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıkları resen tespit ederek bilgilerine başvurmak,

Tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek, ancak bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği taktirde komşu işyerlerinin kayıtlı çalışanlarını … Kurumu, emniyet, zabıta yoluyla araştırarak dinlemek, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir (Hizmet Tespit Davası Avukatları).