Hakaret davası, bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını zedeleyecek bir fiil veya olgu ile suçlanması veya bir kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırılması durumunda açılır. Bu tür bir suçun cezası, üç aydan iki yıl arasında değişen bir hapis cezası veya adli para cezası olabilir.

Hakaret davasında alınacak tazminatın miktarını etkileyen unsurlar şu şekilde sıralanabilmektedir:

• Hakaret sebebiyle görülen zararın belgelene bilirliği verilecek kararı etkiler. Hakaret sebebiyle meydana gelen zararın tespit edilemediği durumlarda hakim, olayların akışını ve zarar görenin zarar miktarını göz önünde bulunduran tazminat bedelini belirler. Hakaret davası tazminatından ne kadar alınır, sorusuna yanıt vermek için öncelikle hakaretin edildiği şartlara ve boyutuna dikkat edilmesi gerekir. a
• Kusurun ağırlığı tazminatın miktarını belirler. Hakaretin başkalarının gözü önünde edilip edilmediği, hakaretin boyutu ve tam kelimesi, hakaret dolayısıyla hakarete uğrayan kişinin rencide olma durumu hakim tarafından göz önüne alınır.
• Hakarete uğrayan kişinin talep ettiği tazminat miktarı hakimin kararını belirler.

Hakaret davaları tazminat miktarı 2023 yılı için bu maddeler ışığında belirlenmektedir. Bu maddeler neticesinde alınacak tazminat miktarı, belirtilen süre içerisinde davacıya ulaştırılacaktır. Dolayısıyla hakaret davalarında ne kadar tazminat alınır, sorusunun yanıtı belirsizdir.

Hakaret Davalarında Dava Açma Süresi

Hakaret davası açma süresi, olayın cereyan ettiği andan itibaren 6 Aydır. Meydana gelen hakaret fiili dolayısıyla süregelen bir soruşturmanın varlığı söz konusuysa, ikinci bir hakaret davası açma zamanı, ilk davanın bittiği günün sonrasıdır. Bir kişinin zaten var olan hakaret davasına ikincisi eklenemez.

Tazminat davalarında konu edilen çoğu zaman gerçek kişiler olmakla birlikte, Yargıtay tarafından bazı kararlarda tüzel kişilerin de hakarete uğrayarak itibar zedelenmesi yaşama şikayetiyle hakaret davası açabildiği görülmüştür.

Hakaret davasında tazminat alınır mı?

Hakaret nedeniyle manevi tazminat talebinde bulunulabilir. Manevi tazminat, bir kişinin hakaret eylemine maruz kalması sonucu uğradığı haksız saldırının kişide bıraktığı hasarların giderilmesi amacıyla verilen bir tazminattır.

Bu tazminat, hakaret eylemine uğrayan kişinin fiziksel veya ruhsal zararının giderilmesi amacıyla verilebilir.

Hakaret Davalarında Ne Kadar Tazminat Alınır?

Hakaret davasında verilecek tazminatın miktarı, hakaret eylemine uğrayan kişinin zararının derecesine göre değişebilir.

Bu nedenle, hakaret davasında verilecek tazminat miktarının tam olarak ne olacağını belirlemek için, hakaret eylemine uğrayan kişinin zararının derecesinin tespit edilmesi gerekir.

Hakaret davasında tazminat talebinde bulunulması durumunda, tazminat miktarı, hakaret eylemine uğrayan kişinin zararının derecesine göre belirlenir.

Bir Fiilin Hakaret Davasına Konu Olması İçin Taşıması Gereken Özellikler

Hakaret suçunun fail ya da mağduru herhangi bir kimse olabilir. TCK İkinci Kitap Sekizinci Bölümde Şerefe Karşı Suçlar başlığı altında belirlenmiş hükümlerce, bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını tehlikeye düşürecek nitelikte somut fiil ve olgu isnat etmektir.

Bu bağlamda kişinin onur, şeref ve saygınlığının tehlikeye düşürülmesine ilişkin tüm fiiller hakaret davası konusu olabilmektedir. Bazı hakaret davası konuları şu şekilde sıralanabilir:

• Kişinin akıl sağlığı ile ilgili gerçek olmadığı gün yüzünde olan salak, aptal, Geri zekâlı gibi ithamlar,
• İçerisinde insan içinde ağza alınmayacak küfür barındıran sözlerin sözlü yada yazılı bir şekilde kişilere ulaştırılması,
•  Sözlü olmayan el hareketleri ile küfür etmek,
• Mağdurun huzurunda ya da mağdurun hazır bulunmadığı bir ortamda edilen hakaret,

Bunlar ve benzeri kişilerin onurunu kıran ifadeler hakaret suçu kapsamına alınmaktadır.

Ölmüş birine hakaret edilmesi, TCK 125. Maddede kişinin hatırasına hakaret suçunu oluşturur. Bununla birlikte tüzel kişiler bu tip davalarda yalnızca davacı rolünde olabilir.

Hakaret suçu kişinin huzurunda işlenebileceği gibi gıyabında da işlenebilmektedir. Huzurunda hakaret edilmesi, herhangi bir aracı olmaksızın bildiğinden direkt olarak dava açma hakkı vardır. Burada mağdur ile direkt olarak yüz yüze olma şartı aranmaz. Telefonda yapılan hakaretler ya da mesaj gibi yollarla hakaretler de dava konusu olabilmektedir ve yüz yüze yapılan hakaretlerle aynı muameleyi görür.

Bunun yanında kişinin gıyabındaki hakaretlerde en az üç kişiyle ihtilat halinde fiilin işlenmiş olması gerekmektedir.

Hakaret Davası Nasıl Açılır?

Hakaret davası şikayete bağlı bir suç olduğundan kamu davası adı altında açılamaz. Fiilin işlenmesinden sonra 6 ay içerisinde ilgili mercilere yapılacak başvuru sonucu dava açılabilir. Hakaret davası açma ücreti bulunmamaktadır.

Hakaret davası açma ücreti 2023 yılında alınmamakta, şikayetler direkt olarak Cumhuriyet Başsavcılığına dilekçe ile yapılmaktadır. Eğer savcılık işlenen fiilin gerçekten hakaret suçunu oluşturduğu yargısına varırsa, dava bitiminde faile para cezası verilir.

Hakaret Davasında En Ağır Cezanın Verileceği Durumlar

Ceza yargılamasına tabi olan bu suçun işlenmesinde hapis cezası da verilebilmekte olup, bazı şartlarda bu ceza 1 yıldan az olamamaktadır. Bu şartlar şunlardır:

• İşini yapan kamu görevlisine görevi ile bağlantılı bir nedenle hakaret edilmesi,
• Dini, siyasi, sosyal, felsefi, inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklayan kişiye, herhangi bir nedenle dinini veya görüşünü yaymaya çalışmasından ve dininin emir ve yasaklarına uygun davranmasından ötürü hakaret edilmesi,
• Kişinin kutsal sayılan değerlerinden bahisle hakaret edilmesi durumlarında verilecek hapis cezası 1 yıldan az olamaz. Hakaret suçunun alenen ve şahitler huzurunda, tekrarlı bir biçimde işlenmesi ise cezayı 1/6 oranında arttırır.

Bir kişi, sosyal medya platformu olan Twitter üzerinden kendisine hakaret edildiği gerekçesiyle 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’ne başvuru yaptı. İnternet platformu üzerinden kişilik haklarının ihlal edildiğini öne süren kişi, sorumlular hakkında şikâyetçi olarak manevi tazminat talebinde bulundu.

Twitter adlı sosyal paylaşım ağı üzerinden kendisini hedef alarak hakaret içerikli paylaşımlarda bulunulduğunu, davalı hakkında hakaret suçunu işlemesi sebebiyle kamu davası açıldığını kaydetti. Davalının Twitter hesabındaki sözlerin kendisi tarafından kabul ettiğini ifade eden davacı, söz konusu paylaşımlar sebebiyle kişilik haklarının ihlal edildiğini belirtti. Bu durumdan mağdur olan davacı, mağduriyetinin giderilmesini ve bu sebeple kendi lehine manevi tazminatın ödenmesi isteminde bulunarak yerel mahkemeden gereğinin yapılmasını arz etti.

Asliye Hukuk Mahkemesi Davayı Reddetti

Dava dosyasını inceleyen 1. Asliye Hukuk Mahkemesi, davalının ifadesine başvurulmasını istedi. Davalı, hakaret paylaşımlarının davacıyı hedef almadığını belirterek davanın reddini talep etti. Bunun üzerine gerekli incelemeleri ve değerlendirmeleri yapan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi, davalının sosyal medya platformu Twitter hesabında paylaşılan sözlerin davacıyı kast ederek söylendiğinin kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verdi.

Yerel mahkemenin vermiş olduğu bu hükme itiraz ederek kararı temyiz eden davacı, dava dosyasının Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’ne taşınmasını sağladı. Dava dosyasını ve yerel mahkemenin vermiş olduğu kararı inceleyip değerlendirmeye alan Yüksek Mahkeme emsal niteliğinde bir karara imza attı.

“Kast Şartları Oluşmuştur”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, “matufiyet” kelimesinin yönelmiş olmaklık olarak tarif edildiğine dikkat çekerek, kişilik haklarına saldırı sebebiyle tazminat istemiyle gündeme gelen davalarda, matufiyet şartının açıkça kanunda yer almamasına rağmen, Yargıtay içtihatlarıyla hukuka girdiği vurgulandı.

Bu noktada, Yargıtay’ın kararında, matufiyet şartı içtihatlarda; adı, sanı, kimliği belli olmasa da ona yöneldiği konusunda şüpheye zemin hazırlamayacak şekilde ithamlara, yönelimlere yere veren ifadeler olarak kabul edildiği ifade edildi. Matufiyetin yargısal kararlarda kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu öne süren kişi yönünden varlığı aranan önemli bir koşul olarak tarif edildiği açıklandı.

Yargıtay’ın kararında verilen ifadeler göz önünde bulundurulduğunda, “matufiyetin varlığını kabul için söz konusu konuşmada, hedef alınan kişinin ya adından açıkça söz edilmesi ya da konumunun veya sıfatının gösterilmesi veya bunlar gündeme gelmese dahi yayın içeriğinden bu kişinin amaçlandığı, sözlerin ona yönelik anlaşılması şartlarının arandığı görülmüştür.

“Matufiyetinde Tereddüt Edilmeyecek Karineler”

Hukuka aykırı eylemde bulunan kişinin yapmış olduğu fiilde, mağdurun ismini açıkça belirtmemiş veya isnat ettiği fiili üstü kapalı bir biçimde geçiştirmişse, isnadın mahiyetinde mağdurun şahsına matufiyetinde tereddüt edilmeyecek derecede karineler bulunması durumunda, hem zikredilmiş hem de hakaret vaki olmuş sayılmaktadır.

Söz konusu somut olaya ilişkin Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin vermiş olduğu emsal niteliğindeki kararda; davalının sosyal medya platformu olan Twitter hesabından yazdığı hakaret içeren ifadelerde, davacının ismini belirtmemiş olmasına rağmen isnatların mahiyetinden davacıyı kastettiği anlaşıldığından matufiyet şartının gerçekleştirildiği vurgulandı.

Bu durumda, internet üzerinden kişilik haklarına saldırı söz konusu olup, manevi tazminat istemine ilişkin davada matufiyet unsurunun gerçekleştiği sabit olarak görülmüştür. Yerel mahkemenin davalının sosyal medya platformu olan Twitter üzerinden yapmış olduğu paylaşımını değerlendirerek bunun sonucuna göre karar vermesi gerekmektedir. Ancak 1. Asliye Hukuk Mahkemesi bunun aksine yerinde olmayan gerekçeyle yazılı biçimde karar vermiştir. Söz konusu durumun usul ve yasaya uygun düşmediği göz önünde bulundurularak kararın bozulmasının gerekliliği gündeme gelmiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin vermiş olduğu kararı oy birliği ile bozarak bu kararın hukuka aykırı olduğunu ifade etti.

Yargıtay’ın Emsal Kararı Ne İfade Ediyor?

Yüksek Mahkeme’nin, ilk derece mahkemesinin kararını oy birliği ile bozarak vermiş olduğu bu emsal niteliğindeki karar neyi ifade ediyor? Yargıtay’ın kararlarının bağlayıcı olduğu düşünüldüğünde, benzer durumlarda yaşanan hukuki ihtilaflarda nasıl sonuçlar ortaya çıkıyor?

İnternet üzerinden özellikle sosyal medya platformlarında, kullanıcılar başka kişilerin isimlerini kullanmadan onları hedef alan hakaret içeren söylemlerde bulunabiliyorlar. Hukuka aykırı olan bu durum, mağdur şahsın kişilik haklarına zarar verdiği gerekçesiyle şikayet durumunda manevi tazminatla sonuçlanabiliyor. Bu gibi durumlarda her ne kadar hakaret içeren söylemler arasında kişinin ismi geçmese de ona yönelik olduğuna dair şüphe götürmeyecek karineler bulunması halinde, isimle hitap olmamasına rağmen hakaret fiilini işleyen kişi suçlu bulunabiliyor.