Bir yasal mirasçının, miras payının muris tarafından kaçırıldığı durumlarda ne yapması gerekmektedir? Hukuki bir uygulama olarak TAKBİS dışında yasal mirasçı, miras payının gasp edilmesini öğrendikten sonra isterse gayrimenkullerin bulunduğu ildeki belediyelere veya bazı durumlarda gerektirdiği gibi vergi dairelerine başvuruda bulunarak bu sorunun üstesinden gelebilmektedir.

Gayrimenkullerde 1986 yılından günümüze “bina vergisi” adı altında belediyeler tarafından tarh ve tahakkuk ettirilen bir uygulama söz konusudur. Bu durumdan hareketle mirastan mal kaçırılmasından mağdur olan yasal mirasçıların, murislerinin yani yasal mirasçılarının geçmişte gayrimenkulü olduğunu tahmin ettikleri illerde yetkili belediyelere başvurmaları gerekmektedir.

Başvuru esnasında hak sahiplerinin, yetkili mahkemeden aldıkları veraset ilamlarını yanında bulundurmaları önem teşkil etmektedir. Bu sayede söz konusu mirastan kaçırılan gayrimenkullerin bulundukları ilde yetkili belediyelerde gayrimenkuller hakkında geçmişe yönelik sorgulama yaptırabilirler.

Dolayısıyla da belediyeler aracılığıyla geçmişte miras bırakanın vergisini ödediği gayrimenkulün ada, pafta ve parsel bilgilerini öğrenebilme imkanına sahiptirler.

Belediyelerden aldıkları ada, pafta ve parsel bilgileri ile bu bilgilerin işaret ettiği gayrimenkulün geçmiş dönemde hangi tarihte ve hangi bedelle kime satıldığını kolaylıkla tespit ettirebilirler.

Bu yöntem oldukça başarılı ve uygulaması kolay bir yöntem gibi görülse de ne yazık ki belediyenin yetki alanları dışındaki gayrimenkuller için bir çözüm oluşturmamaktadır.

Bunun yanında gayrimenkulün ada, pafta ve parsel bilgilerinin tespitinde esas alınarak kullanılan bina vergisi 1986 yılından önce söz konusu değildi. Bu sebeple bu tarihten önceli sorgulamalar için belediyeler yerine vergi dairelerine başvuruda bulunulması gerekmektedir. Öte yandan vergi dairelerinde de eski kayıtlar, atık kağıt olarak geri dönüşüme verilmektedir.

Tereke Tespit Davası

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda yer alan hükümlere göre yasal mirasçı tek başına sulh hukuk mahkemesine başvuruda bulunarak miras bırakanın terekesinde yer alan taşınır veya taşınmaz malların tümünü tespit ettirebilme ve koruma altına alabilme hakkına sahiptir.

Yetkili mahkeme bu tür başvurularda, mirasçının talep ettiği makamlara müzekkere belgesi düzenleyerek terekeye dahil edilmeyen tüm malvarlığının tespit edilmesinde etkin rol üstlenmektedir. Fakat mahkemelerin genel olarak yapacağı iş yukarıda özetlediğimiz gayrimenkul sorgulama işlemiyle temelde aynıdır.

Dolayısıyla yukarıda sürecin bir nevi mahkeme ilamına dayanan bir versiyonudur. Bu nedenle tereke tespit davası açmak söz konusu gayrimenkullerin tespit ettirilmesi için şart görülmemektedir.

Tapu sicil müdürlüklerine müracaat ederek gayrimenkullerin eski malikleri arasında miras bırakanın ismini aramak da bir diğer yöntemdir. Bu işin tapu kütük defterlerinin incelenmesi ile icra edilmesi sebebiyle yalnızca avukata vekalet vererek yaptırılabilen bir işlemdir.

Medeni Kanun uyarınca, Türk Hukukunda derece sistemi benimsenmiştir. Bu sisteme göre, murisin 1,2 ve 3. Dereceden altsoy ve üstsoyuna kanunca öngörülen oranda miras kalacaktır.

Murisin ölümüyle beraber belirlenmiş miras oranları ve bırakılan miras ortaya çıkacaktır.

Mirasın Paylaştırılmasında Esaslar Nelerdir?

Murisin ölümünün ardından, mirasçılar üzerinde doğacak mülkiyet hakkı kanunen belirlenmiştir. Bu mülkiyete, el birliği ile mülkiyet adı verilmiştir. El birliği ile mülkiyet esasında mirasçıların ayrı hareket etmesi oldukça zordur.

Bu yüzden mirasçılardan birinin ya da hepsinin talebi üzerine, el birliği ile mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi davası açılabilmektedir. Eğer ki mirasçılar arasında miras paylaşımı hakkında sorunlar yaşanırsa, miras paylaşım davası açılabilecektir. Aynı zamanda mirasta hukuka aykırı devirlerin olduğu tespit edilirse, muris muvazaası gibi işlemlerden de söz etmek mümkün olacaktır.

Veraset İlamının Alınması

Miras bırakanın mal varlığının araştırılması için en önemli adım, veraset ilamının alınması olacaktır. Veraset ilamının bir diğer ası mirasçılık belgesidir. Veraset ilamının alınabilmesi için notere başvuru yapılacaktır.

Bu başvurunun aynı zamanda Sulh Hukuk Mahkemesine de yapılması mümkündür. Ancak bu işlemde noter çok daha hızlı sonuç vermektedir. Veraset ilamının alınmasının ardından, söz konusu belgede tüm bilgilere ulaşılabilecektir. Eğer ki belgede bilinenin aksine yanlışlıklar söz konusu ise dava açılması mümkündür. Miras bırakanın gayrimenkulleri olması durumunda ise tapu müdürlüklerine başvuruda bulunmak gerekecektir.

Murisin Banka Hesabında Para Bulunması

Murisin mal varlığı araştırılması yapılırken en önemli adımlardan biri de, murisin banka hesabında para bulunup bulunmamasıdır. Eğer ki murisin banka hesabında para olduğu düşünülüyorsa, mirasçıların direk başvuruda bulunması söz konusu olmayacaktır.

Bu işlem için öncelikle veraset ilamının alınması gerekecektir. Veraset ilamının alınmasının ardından mutlaka, Veraset ve İntikal Vergisinin ödenmesi gerekir. Bu verginin ödenmesi zorunludur. Aksi takdirde banka bu vergiyi kontrol edecek ve ödenmemişse kesintide bulunabilecektir.

Veraset ve İntikal Vergisinin ödenmesinin ardından, verginin ödendiğine dair onaylı bir belge alınmaktadır. Bu belge ile bankalara başvurulması mümkündür. Bankalara başvurulduğu takdirde, banka görevlisi, murisin hesabına ilişkin her türlü bilgiyi içeren bir belge verecektir. Bu belgede hesaptaki her türlü bilgi yer alacaktır. Ardından hesaptaki para söz konusu mirasçıya teslim edilecektir.

Bu işlemin yapılabilmesi için mutlaka mirasçı olmak gerekmektedir. Aksi takdirde, işlemi yapmaya kişinin yetkili olmadığına karar verilir. 3. Kişilerin bu işlemi yapmaya yetkisi yoktur. Ancak söz konusu işlem için tüm mirasçıların gitmesi gerekmemektedir. Eğer ki mirasçılar kendi aralarından birini söz konusu işlem için yazılı olarak yetkili kılarsa, yetkilendirilmiş mirasçı işlemleri yapabilecektir ve herhangi bir hukuki sorun doğmayacaktır.

Yurtdışında yaşayan kişilerin vefat etmesi durumunda, Türkiye’den mirasın alınabilmesi için belli prosedürleri izlemek gerekmektedir. Aksi takdirde mirasın alınabilmesi mümkün değildir. Miras işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için veraset ilamının alınması gerekir.

Bu ilanın yabancı ülkeden alınması ve Türkiye’de tanınması mümkün değildir. Özellikle taşınmazlar söz konusu olduğunda veraset ilamı Türkiye’de tanınmamaktadır. Bunun sebebi taşınmazların konu olduğu davalarda Milletlerarası Özel Hukuk gereğince Türk Mahkemelerine münhasır yetki tanınmış olmasıdır.

Murisin Ölümünün Ardından Türkiye’den Mirasın Alınması

Milletlerarası Özel Hukuk alanında, yurt dışında gerçekleşmiş davaların ve işlemlerin Türkiye’de tanınması ve tenfizi düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile birlikte yabancı memlekette yapılan işlemlerin Türkiye’de tanınması mümkün kılınmıştır. Ancak tanıma ve tenfiz işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için, öncelikle tanıma ve tenfiz için gereken şartların taşınıyor olması gerekir.

Bu şartlardan en önemlisi, Türk mahkemelerinin söz konusu olayda yetkisinin bulunmamasıdır. Eğer Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi bulunuyorsa, söz konusu işlem için tanıma yapılması mümkün değildir. Taşınmazlar hakkındaki hükümler için Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi bulunmaktadır.

Bu yüzden yurt dışından alınan mirasçılık belgelerinin ve veraset ilamlarının Türkiye’de tanınması mümkün değildir.

Mirasın Alınmasında İzlenecek Yollar

Yurt dışında ölüm gerçekleşirse ve murisin mirasının alınması işlemi Türkiye’de yapılmak istenirse, bazı işlemlerin yapılması gerekmektedir. Bu işlemler şu şekilde sıralanabilir:

1. Murisin mirasçıları olan kişilerin aradaki soy bağını gösteren bir belge alması gerekir. Ayrıca bu belge vatandaşı olunan ülkenin mahkemelerinden ya da nüfus müdürlüklerinden alınmalıdır.
2. Talep edilen mirasçılık belgesinin taşınır ya da taşınmaz oluşuna göre mirasçılık belgesi verilir.
3. Eğer ki talep edilen mirasçılık belgesi bir taşınırı ihtiva ediyorsa, murisin milli hukukunun uygulanması için mirasçıdan bilgi talep edilir.
4. Mirasın kazanılmasına yönelik işlemlerin gerçekleştirilebilmesi için, öncelikle murisin vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık bulunup bulunmadığına bakılacaktır.
5. Tüm bu bilgilerin ışığında taşınır ya da taşınmaz haklarını içeren bir mirasçılık belgesi düzenlenecektir.

2012 yılında yapılan kanun değişikliği üzerine, taşınmaz mallarının iktisabında karşılıklılık şartı kaldırılmıştır. Ölüme bağlı tasarrufların, ölenin milli hukukuna göre yapılacağı Milletlerarası Özel Hukuk’ta düzenlenmiştir. Ancak bu işlemlerin taşınır ya da taşınmaz iktisabına göre değiştiği görülmektedir.

Veraset İlamı Alınması

Veraset ilamının alınması üzerine, murisin mallarının mirasçılar tarafından kazanılması hakkı doğacaktır. Ancak bu işlem farklı ülkeleri barındırdığında bazı işlem farklılıkları gündeme gelmektedir.

Veraset ilamının alınması için taşınır ya da taşınmaz işlemlere göre değişiklikler söz konusudur. Eğer ki murisin bıraktığı miras bir taşınır mal ya da para alacağı ise, veraset ilamı talep edilir ve bu belge mirasın alınması için diğer ülke tarafından kabul edilir. Ancak murisin bıraktığı mal bir taşınmaz ise, o ülkeden veraset ilamının alınması gerekecektir. Eğer ki mirasçıların ikamet ettiği yer Türkiye ise, bu durumda Türkiye’de bulunun konsolosluklar veya temsilciklere başvuru yapmak gerekecektir.

Türkiye’den çıkarılacak veraset ilamında tüm mirasçıların beraber hareket etme zorunluluğu yoktur. Mirasçılardan birine diğer mirasçıların yetki vermesi halinde, tek bir mirasçının da bu işi yapması mümkündür. Ancak 3. Kişinin bu işlemi yapamayacağı bilinmektedir. Mutlaka mirasçı söz konusu işlemi yapmaktadır.

Mirasın Reddi

Murisin ölümüyle birlikte murisin mirası mirasçılara tamamen geçer. Mirasın içerisinde malvarlığı ve alacak hakları bulunsa da, borçlar da yer alabilir. İşte böyle durumlarda mirasçıların mirası reddetmesi söz konusu olmaktadır. Mirasın reddi işlemi yapılırken de yabancı memleketlerdeki usulün takip edilmesi gerekecektir.

Ölüme bağlı tasarruflarla ilgili işlemlerde murisin milli hukukunun uygulanacağı Milletlerarası Özel Hukukta belirtilmiştir. Bu işlem için tereke mahkemesi olarak adlandırılan yerdeki mahkeme yetkili olacaktır. Görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Mahkemelerin buradaki işlemi, mirasın reddi için yazılı ya da sözlü olarak bildirilen durumun tutanaklara geçirilmesidir. Mirasçılardan sadece birinin bu işlemi yapması mümkündür. Mirasın reddi bireysel olarak yapılabilir.

Mirasın Reddine İlişkin Süreler Ve Esaslar

Mirasın reddi işleminin yapılması için belli süre şartlarına uyulması gerekmektedir. Aksi takdirde mirasın reddi işlemi geçerli bir sonuç doğurmayacaktır.

Mirasın reddine ilişkin beyanın mahkemelere yapılması için mutlaka 6 haftalık süre içerisinde işlemlerin gerçekleşmesi gerekmektedir. Eğer ki murisin yerleşim yeri yabancı memleketteyse ve mirasçıların yerleşim yeri bu yabancı memlekette değilse, 6 haftalık süre 6 aya çıkacaktır.

Sürenin başlangıç tarihi için, mirasçılıktan haberdar olma zamanı esas alınmaktadır. Eğer murisin mirasının açıklanması bir vasiyetnameye veya miras sözleşmesine bağlı ise, bu belgelerin mahkeme tarafından açılmasından evvel söz konusu sürenin başlaması mümkün değildir.

Reddi miras ve sartları – Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?

Mirasın reddi işlemi yapılırken sözlü ya da yazılı beyanın mahkemeye yapılması gerekmektedir. Yazılı bir şekilde yapılması durumunda noter ya da mahkemelere başvuru gerekecektir.

Burada mutlaka imza tasdiki yapılır. İmza tasdiki işlemi için yurt dışı temsilcilikleri de yetkilidir.

Mirasın reddi işleminin gerçekleşmesi için yazılı beyanda yer alması gereken hususlar vardır. Bu hususlar ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilse de genel olarak şu şekilde sıralanır:

1. Mirası reddedene ilişkin her türlü ayrıntıda bilgi
2. Murise ilişkin ayrıntılı kimlik bilgileri
3. Vasiyetname ya da miras sözleşmesinin var olup olmadığına dair mirasçının beyanı
4. Mirası reddeden kişinin, mirasçılığını öğrendiği tarih
5. Mirasın neden reddedildiğine gösteren sebeplerin varlığı
6. Miras atamalarının hepsine dair ret işlemi yapıldığını gösteren belge
7. Mirası reddeden mirasçının, kendisinden sonra kimin mirasçı olarak geldiğini gösteren belge ve bilgiler (biliniyorsa)

Tüm bu bilgiler ile yazılı bir şekilde mirasın reddi talebinde bulunmak mümkündür. Eğer ki mirasçının bir yasal temsilcisi varsa, bu işlemin temsilci tarafından yapılması da mümkündür.