Arabuluculuk, ihtiyari ve zorunlu olmak üzere iki temel alt başlık altında incelenir. İhtiyari arabuluculuk, tarafların kendi istekleriyle seçtikleri bir yöntemken, zorunlu arabuluculuk, bazı hukuki uyuşmazlıkların çözümü için önceden belirlenmiş bir dava şartı olarak belirir.

Bu sistem sayesinde, taraflar dava yoluna gitmeden önce uyuşmazlıklarını daha hızlı ve daha az maliyetli bir şekilde çözme şansı bulurlar.

Hangi Uyuşmazlıklar İçin Arabulucuya Başvurulur?

Arabulucuya başvurulabilecek uyuşmazlıklar, genellikle özel hukuk alanına giren ve tarafların serbest tasarruf yetkileri dahilinde olduğu konuları kapsar. Bu, kamu düzeni ile çatışmayan ve tarafların üzerinde anlaşmaya varabilecekleri meseleleri ifade eder. Bu tür uyuşmazlıklar arasında;

Ticaret Hukuku ve Sigorta Hukuku Kapsamındaki Uyuşmazlıklar: Ticari işlemler, ortaklıklar, sigorta anlaşmazlıkları gibi konular.

Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri: Kazalar, haksız fiiller sonucu ortaya çıkan zararlar ve bunların tazminatı ile ilgili uyuşmazlıklar.

Miras Hukuku: Miras bırakanın vasiyeti, mirasın paylaşımı gibi konular.

Boşanma Sonucu Mal Paylaşımı: Boşanma işlemi sonrası tarafların mal varlıklarının paylaşımı.

Gayrimenkul ve İnşaat Hukuku: Taşınmazlar üzerindeki hak iddiaları, inşaat sözleşmeleri ve anlaşmazlıkları.

Tüketici Hukuku: Tüketicinin korunması ile ilgili uyuşmazlıklar, satın alınan ürün veya hizmetlerle ilgili sorunlar.

İş Hukuku: İşçi ve işveren arasındaki anlaşmazlıklar, iş sözleşmeleri, tazminat hakları gibi konular.

Arabuluculuk Faaliyetine Elverişli Olmayan Konular Nelerdir?

Her ne kadar arabuluculuk pek çok uyuşmazlık için etkili bir çözüm yolu olsa da, tüm konularda uygulanabilir değildir. Arabuluculuk, tarafların serbestçe tasarruf edemeyecekleri, genellikle kamu düzenini ilgilendiren konularda kullanılamaz. Bu kapsamda arabuluculuğa elverişli olmayan bazı örnekler şunlardır:

Nüfus Kaydının Düzeltilmesi veya Değiştirilmesi: Kişisel durumların resmi kayıtlara işlenmesi gibi kamu düzeni ile doğrudan ilgili konular.

Ceza Davaları: Suç teşkil eden eylemler ve bunların yargılanması.

Boşanma Davaları: Boşanma işlemi kendisi, arabuluculuk ile çözümlenemez ancak sonucuna bağlı meseleler ele alınabilir.

Velayet ve Vesayet: Çocukların velayeti veya yetişkinlerin vesayeti gibi aile hukukunu ilgilendiren konular.

İptal Davaları ve İdari Yargı İşlemleri: Devletin idari kararlarına karşı açılan davalar.

Vergi Hukuku: Vergi ile ilgili uyuşmazlıklar, devletin alacakları gibi konular.

İş Kazalarının Tespiti ve Hizmet Tespiti: İş kazaları ve çalışma koşullarının tespiti ile ilgili konular.

Aile İçi Şiddet İddiaları: Aile içi şiddet vakaları ve bunların çözümü.

Arabuluculuk, doğru koşullar altında, taraflar için zaman ve maliyet açısından avantajlı bir çözüm yöntemi sunar. Ancak, arabuluculuğun uygulanabilirliği, uyuşmazlığın niteliğine ve kamu düzeninin gerekliliklerine bağlıdır. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri, özel hukuka ait konularda arabuluculuğun kullanılması mümkündür, ancak kamu düzenini ilgilendiren veya tarafların serbest tasarruf yetkilerinin olmadığı konularda arabuluculuk yolu tercih edilemez.

İş Kazasında Arabulucu Olması Zorunlu mu?

Meslek hastalığı ve kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talebi davaları ile birlikte bu durumlara bağlı olarak açılan iş göremezlik tespiti, itiraz ve rücu davaları için, dava öncesinde arabuluculuk başvurusunda bulunma zorunluluğu bulunmuyor.

Arabuluculuk Görüşmesi Nedir? Kimler Katılabilir?

Arabuluculuk toplantısı, tarafların arabulucu önünde ilk kez bir araya geldikleri ilk görüşmedir. Bu görüşmede arabulucu taraflardan detaylıca bilgi alır ve aldığı bilgiler neticesinde arabuluculuğu kısa süre içerisinde olumlu bir şekilde sonlandırmaya çalışır.

Arabuluculuk görüşmesine anlaşmazlığın tarafları, avukatları veya kanunen seçtikleri temsilcileri ve tarafların rızası dahilinde uyuşmazlığın çözümüne katkıda bulunabilecek uzman kişiler katılabilirler.

Arabuluculuk Başvurusu Nereye Yapılmalıdır?

Arabuluculuk başvuru süreci, arabuluculuk bürolarına edilen müracaat sonrası başlar, bazı küçük şehirlerde arabuluculuk merkezleri olmamasından dolayı Yazı İşleri Müdürlükleri, başvuru noktasıdır.

Arabulucu başvurusu için taraflardan herhangi bir arabulucu ücreti talep edilmezken, başvuru sonrası arabuluculuk süreci içerisindeki ücretler taraflara bildirilir

Arabuluculuk sürecine başvuru yapılacaksa, bu sürecin ilk adımı doğru arabuluculuk bürosunu belirlemektir. İşçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıklarda, başvuru yapacak olan tarafın konumu önemlidir.

Arabulucuya Nasıl Başvurulur?

Başvuruyu yapan taraf işçi ise, işverenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna; işveren ise işçinin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yönlendirilir.

Alternatif olarak, uyuşmazlığın meydana geldiği işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna da başvurulabilir. Belirtilen yerlerde arabuluculuk bürosunun bulunmaması durumunda, görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne başvuru yapılması gerekmektedir.

İş Davalarında Arabuluculuk Zorunlu mu?

7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre, işe iade davaları da dahil olmak üzere bazı iş uyuşmazlıklarında arabuluculuğa başvurmak dava açma şartı olarak belirlenmiştir.

Bu düzenlemeyle, tarafların mahkemeye gitmeden önce arabuluculuk yoluyla anlaşmaya varmaları teşvik edilmekte ve böylece mahkemelerin iş yükü hafifletilmeye çalışılmaktadır. Bu kapsamda, işçi ve işveren arasındaki bazı uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce zorunlu olarak arabuluculuk sürecinden geçilmesi gerekmektedir.

Arabuluculuk Başvuru Formu Nasıl Doldurulur?

Arabuluculuk başvurusu yaparken doldurulması gereken başvuru formu, başvurucunun ve varsa vekilinin, ayrıca karşı tarafın temel bilgilerini içerir. Bu bilgiler arasında isim, soy isim, unvan (tüzel kişilikler için), adres, kimlik veya vergi numarası ve telefon numarası yer alır. Ayrıca, formun ilgili bölümlerinde uyuşmazlığın konusu hakkında detaylı bilgiler verilmesi istenir. Bu bilgilerin doğru ve eksiksiz bir şekilde doldurulması, arabuluculuk sürecinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi için önemlidir.

Arabulucu Ne Zaman Atanır?

Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlık söz konusu olduğunda, öncelikle ilgili adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvuru yapılmalıdır. Başvuru yapıldığı aynı gün içinde sicile kayıtlı bağımsız bir arabulucu atanır.

Atanan arabulucu, başvurandan itibaren 3 gün içinde ilgili taraflar ile görüşme yapar. Daha sonra, tarafların katılacağı bir toplantı günü belirlenerek ilan edilir. Bu süreç genellikle 10 ile 15 gün arasında tamamlanır.

Arabuluculuk Daveti Nasıl Yapılır?

Arabuluculuk sürecindeki ilk toplantıya tarafların katılımını sağlamak için bir davet mektubu hazırlanır ve bu mektup, çeşitli iletişim yöntemleri kullanılarak taraflara ulaştırılır.

Bu yöntemler arasında kargo, alma haberli posta, adi posta, kayıtlı elektronik posta (KEP), e-posta, SMS, telefon veya görüntülü görüşme gibi alternatifler bulunmaktadır.

Davetin usulüne uygun bir şekilde yapılması, sürecin resmiyetini ve tarafların bilgilendirilmesini sağlar.

Arabulucu Ne Zaman Sonuçlanır?

Arabuluculuk süreci, yetkili büro tarafından arabulucunun görevlendirilmesiyle resmen başlar. Arabulucu, kendisine görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde uyuşmazlığı çözüme kavuşturmakla yükümlüdür. Ancak, zorunlu hallerde bu süre arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir. Bu süre zarfında, tarafların anlaşmaya varması ve uyuşmazlığın çözümlenmesi hedeflenir.

Arabulucu Ne Zaman Atanır? Arabulucunun atandığı zaman, işçi işveren arasındaki uyuşmazlıklarda 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu tarafından belirlenmiştir.

Bu kanuna göre işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucu ile görüşülmesi zorunludur.

Arabulucu Ne Zaman Atanır?

Arabuluculuk Kanunu madde 3/1’ e göre bireysel veya toplu iş sözleşmelerinde işçi ile işveren arasında alacak, tazminat, işe iade talebiyle dava açılmasının şartı öncelikle arabulucuya başvurulmuş olmasıdır.

Arabulucuya başvurmadan bu meselelerle alakalı dava açılamamaktadır.

Arabulucuya Nasıl Başvuru Yapabilirim?

Arabulucuya başvuru yapmak için arabuluculuk bürosuna gidebilirsiniz. Arabulucuya işçi veya işveren bizzat kendisi başvurabileceği gibi ilgili kişilerin avukatları da başvuruda bulunabilir.

Bunun dışında iki taraf arabuluculuk siciline kayıtlı bir arabulucu üzerinde anlaşmaya da varabilirler. Başvuracağınız arabuluculuk bürosu işin yapıldığı yerde veya karşı tarafın ikamet ettiği bölgede bulunmalıdır.

Olaya işçi tarafından bakılırsa işçi, işyerinin bulunduğu yerdeki veya işverenin ikamet ettiği bölgedeki arabuluculuk bürosuna müracaat etmelidir. İşverense ya işyerinin bulunduğu yerdeki ya da işçinin ikamet ettiği bölgedeki arabuluculuk bürosuna başvuruda bulunmalıdır.

Arabuluculuk başvurusu için belirtilen bölgelerdeki arabuluculuk bürolarına gidilmesi şart değildir. Örneğin Ankara Adliyesi Arabuluculuk Bürosu’na yapılacak bir başvuru için ilgili adliyeye gitmek yerine Sincan Batı Adliyesin’ den de başvuru yapılabilir.

Sincan Batı Adliyesi Arabuluculuk Bürosun’ da bulunan memurlar yaptığınız başvuruyu yetkili büroya göndererek yetkili büro kanalıyla arabulucunun atanmasını sağlarlar.

Arabuluculuk Ücreti Ne Kadardır?

Arabuluculuk fiyatı, iki taraf arasında arabulucu vasıtasıyla anlaşma sağlanırsa Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ ne göre belirlenir ve bu ücret iki taraf arasında eşit şekilde paylaştırılır.

Taraflar arasında anlaşma sağlanamaması durumunda ilk 2 saatlik kısmın ücreti Adalet Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır. Kalan ücret saat başı olarak belirlenip taraflar arasında eşit olarak paylaştırılır.

Arabuluculuk Görüşmesi Nasıl Olur?

Arabuluculuk toplantısı, arabulucu eşliğinde tarafların buluşmasıyla gerçekleşmektedir. Arabuluculuk başvurusu yapmanızın ardından arabuluculuk numarası verilir ve yetkili bir arabulucu görevlendirilir.

Arabulucu görevlendirme tarihinden itibaren müzakereleri 3 hafta içerisinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu süre arabulucu tarafından zorunlu görülmesi durumunda en fazla 1 hafta uzatılabilir.

Arabulucu tarafından taraflara danışılarak görüşme zamanı belirlenir. Taraflar bu görüşmeye bizzat kendileri ya da avukatları aracılığıyla katılabilirler. Burada uzlaşmazlığa sebebiyet veren durumlar tartışılarak kanunlar çerçevesinde çözülmeye çalışılır.

7036 sayılı kanunun 3/12’inci maddesine göre taraflardan biri mazeret göstermeksizin arabuluculuk toplantısına katılmazsa ve ilgili taraf yüzünden arabuluculuk faaliyetleri sona ererse ilgili taraf haklılığına bakılmaksızın yargılama giderlerinin tümünden sorumlu tutulur.

Bu taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesi olasılığı da ortadan kalkmış olur. Her iki tarafın da toplantıya katılmaması durumunda tarafların yaptığı yargılama harcamaları kendi üzerlerine bırakılır.

Arabuluculuk Görüşmesi Olumsuz Sonuçlanırsa Ne Olur?

Arabuluculuk toplantısının negatif neticelenmesi durumunda mahkemeye başvurulması gerekmektedir. Arabulucunun hazırladığı anlaşma üzerinde uzlaşılamadığına dair son tutanak arabulucu tarafından onaylanmış bir şekilde dava dilekçesine eklenerek mahkemeye başvurulabilir.

İlgili tutanağın eklenmemesi durumunda mahkeme dava açmak isteyen kişiye bu tutanağın 1 hafta içerisinde ibraz edilmesi gerektiğini, ibraz edilmemesi durumunda davanın reddedileceğini bildirir.